LOS JEST JEGO WŁASNOŚCIĄ

LEKTURA OBOWIĄZKOWA

LOS JEST JEGO WŁASNOŚCIĄ

MITOLOGIA- MIT O SYZYFIE

POROZMAWIAJMY

Antoni Kępiński- psychiatra, pisarz i filozof – pisał: „Choć człowiek niejednokrotnie narzeka na pracę, nie może się bez niej obejść”. Zgadasz się z taką tezą? Jaką rolę w życiu człowieka odgrywa praca?

KORYNT ZA CZASÓW SYZYFA

Syzyf był królem Koryntu. Jego pałac u szczytu skalistej góry zwanej Akrokoryntem był otoczony czarno-zielonym kręgiem starodrzewu. Co rano po kąpieli gospodarz wychodził na rozległy taras i podziwiał swoje państwo, przyglądając się piaszczystej równinie, białym ulicom Koryntu, nachylonym lekko ku morzu. Mógł godzinami patrzeć na kadłuby okrętów, czerniące się w błękitnej zatoce, na przypominające pracowite mrówki roje ludzi, pracujących przy portowych magazynach lub w stoczniach, kuźniach, warsztatach czy w dzielnicy farbiarzy, gdzie w rynsztokach płynęły strumienie barwionej wody. Wszystko to było dziełem króla Syzyfa, on założył to miasto, bogate ze względu na dogodny port, umożliwiający pobieranie danin od statków płynących ze wschodu i zachodu.

KORYNT ZA CZASÓW SYZYFA

Korynt był bogatym miastem portowym.

Korynt był bogaty, ponieważ leżał nad morzem, a kiedy król Syzyf pobierał daninę od statków przepływających przez Kanał Koryncki (mogły one przedostać się szybciej ze wschodu na zachód).

ULUBIENIEC BOGÓW

Syzyf, mityczny założyciel i król miasta Efyra (późniejszego Koryntu), uchodził za człowieka niezwykle sprytnego i przebiegłego, ale jednocześnie pełnego uroku. Z tego drugiego powodu stał się ulubieńcem bogów. Często zapraszano go w gościnę na Olimp- górę będącą ich siedzibą. Pił tam nektar i jadł ambrozję, rozmawiał z mieszkańcami Olimpu, którzy opowiadali mu o swoim życiu. Lubił tam bywać, a bogom jego towarzystwo sprawiało przyjemność. Niestety, Syzyf miał jedną wadę, która doprowadziła go do katastrofy- był wielkim plotkarzem. Chętnie wyjawiał ludziom mniej ważne tajemnice bogów. Aż w końcu przyszło mu drogo zapłacić za gadulstwo. Zbuntował się przeciwko ich woli i podjął próbę uniknięcia śmierci. Został za to surowo ukarany.

Poszukiwanie życia wiecznego zawsze obciążało myśli ludzkości. Ambicja osiągnięcia tego była tak silna, że wokół niej skupiało się wiele tradycji, sag i mitologii. Co ciekawe, jedna z najwcześniejszych kompozycji literackich, Epos o Gilgameszu, również przybiera swą formę na tej samej tęsknocie i nadziei. Gilgamesz, żądny przygód bohater, wyrusza w niespokojną podróż, aby znaleźć klucz do życia wiecznego, ostatecznie uświadamiając sobie, że jego misja będzie nieuniknionym rozczarowaniem. Ale w mitologii greckiej śmiertelnikowi Syzyfowi udaje się oszukać śmierć nie raz, ale dwa razy.

KIM BYŁEŚ, SYZYFIE?

Przeczytaj fragment "Mitologii" Jana Parandowskiego i wykonaj zadania.

58

KOMIKS

ANALIZA OBRAZU

KARTA PRACY

TRZYKROTNE ZŁAMANIE ZASAD

Zeus skazał Syzyfa na śmierć za wydanie istotnej tajemnicy. Można by się zastanawiać, czy kara nie była zbyt surowa. Ale bogowie mieli swoje zasady i nie pozwalali ich łamać. Syzyf zasłużył na karę za brak lojalności wobec tych, którzy mu zaufali. Syzyf naraził się bogom aż trzy razy:

Uwięził bożka śmierci- Tanatosa (ludzie przestali umierać, co rozwścieczyło bogów- człowiek nie może przecież żyć wiecznie).

Wydał tajemnicę Zeusa.

Okłamał Hadesa.

Za to został skazany na straszliwą karę- wtaczanie na górę kamienia, który zawsze spada. Praca Syzyfa nie ma końca. Ale on nie poddaje się i uparcie pcha kamień pod górę, chociaż wie, że jego wysiłki są daremne.

SYZYFOWA PRACA

„Syzyfowa praca” to związek frazeologiczny, który oznacza pracę bezcelową, bezsensowną i nieprzynoszącą efektów. Mimo wkładania ogromnych pokładów siły i zaangażowania, syzyfowa praca nigdy nie zostanie ukończona i nie przyniesie żadnych efektów; jest ciężka, żmudna, bezowocna, bezcelowa

ALBERT CAMUS "MIT SYZYFA"

Przeczytaj fragment eseju Alberta Camusa i wykonaj zadania.

58

AUDIOBOOK

POJĘCIE ABSURDU

ZDZISŁAW KUDŁA "SYZYF"

Film Zdzisława Kudły powstał w 1970 roku. W Polsce panował socjalizm, władza próbowała kontrolować każdą dziedzinę życia. Praca została wprzęgnięta w służbę ideologii. Zawyżane normy, nierealne plany produkcyjne, przymusowe czyny społeczne stanowiły różne formy ekonomicznego niewolenia społeczeństwa przez wyobcowaną i oderwaną od życia obywateli władzę. W takim położeniu człowiek ma tylko dwie drogi: albo staje się elementem systemu, wrasta niczym Syzyf w swoją skałę, albo się buntuje, jak studenci z Warszawy i Wrocławia w marcu 1968 roku, czy pracownicy stoczni w grudniu 1970 roku. Reżyser pokazuje, że trzeba dążyć do wolności, nie dać się podporządkować, zniewolić. Każdy ma prawo do wolności i każdy powinien o nią walczyć, niestety, wymaga ona także trudu i poświęcenia, ale nie można się zniechęcać porażką. Tak też się działo w Polsce i w pozostałych krajach satelickich Związku Radzieckiego, kropla drążyła skałę i, jak w piosence Kaczmarskiego, mury runęły i obaliły stary świat.1

FILM A MIT

ZDZISŁAW KUDŁA "SYZYF"

Obejrzyj film i wykonaj zadania.

W przypadku filmu Schabenbecka trudno oprzeć się pokusie analogii z sytuacją mitologicznego króla Koryntu i powiązanym z tą postacią problemem absurdu ludzkiego życia, który analizował Camus w eseju Mit Syzyfa. Bohatera Camusa i bohatera Schabenbecka łączy sytuacja wspinania się pod górę. Los obu z nich jest przesądzony, decyduje o nim „siła wyższa”. Król Koryntu wtacza na szczyt góry ogromny głaz, jednak: U końca tego długiego wysiłku, mierzonego przestrzenią bez nieba i czasem bez głębi, cel jest osiągnięty. Syzyf patrzy wówczas, jak kamień w kilka chwil spada na dół, skąd trzeba będzie go znów wynieść na górę. Schodzi na równinę. Bohater etiudy filmowej także toczy swój niewidzialny głaz, ciężar codziennych życiowych trosk. Na szczycie nie czeka go nagroda, lecz unicestwienie, czy raczej reifikacja. Camus chce jednak widzieć swojego Syzyfa szczęśliwym. „Jasność widzenia, która powinna mu być udręką, to jednocześnie jego zwycięstwo”. ‒ pisze autor Dżumy. Schabenbeck zmusza widza do refleksji nad losem swojego bohatera. Bycie symbolicznym schodkiem nie musi oznaczać klęski, bo każdy element struktury kosmosu jest ważny. Osiągając szczyt, bez względu na to, co nastąpi później, człowiek jest zwycięzcą.

STEFAN SCHABENBECK "SCHODY"

METAFORA FILMOWA

PRZETWORZENIA MITU W SZTUCE WSPÓŁCZESNEJ

- do czego współczesna artystka używa mitu o Syzyfie? - jakie zjawiska we współczesnym życiu chce, Twoim zdaniem, skomentować? - jak oceniasz, na podstawie tego dzieła, jej stosunek do sportu zawodowego, wysiłku fizycznego, wyczerpujących treningów, fitnessu? - jak praca Sterbak odnosi się do pojęcia syzyfowa praca?

Jana Sterbak, „Sztuka do noszenia: Sisyphus Sport”, 1997, Galeria Barbary Gross, Monachium, Niemcy

PRZETWORZENIA MITU W SZTUCE WSPÓŁCZESNEJ

- do czego współczesny artysta używa mitu o Syzyfie? - jakie zjawiska we współczesnym życiu chce, Twoim zdaniem, skomentować? - jak oceniasz, na podstawie tego dzieła, jego stosunek do takich zjawisk jak wojna, polityka zagraniczna USA, miejsce USA w globalnym systemie politycznym? Czy Twoim zdaniem to dzieło jest antywojenne czy też wyraża akceptację dla polityki USA w Iraku? - jak twórca reinterpretuje mit? W jaki sposób odnosi się do pojęcia syzyfowa praca?

Steven M. Allen, ceramika „Syzyf”, 2008, SMAART Galeria i Studio, San Francisco, Stany Zjednoczone Ameryki

DO ZOBACZENIA!

Obejrzyj animację- kliknij TUTAJ