Reymont Władysław

Władysław Reymont– twórca epopei chłopskiej

Władysław Stanisław Reymont, właściwie Stanisław Władysław Rejment urodził się 7 maja 1867 roku we wsi Kobiele Wielkie. Był jednym z siedmiorga dzieci wiejskiego organisty Józefa Rejmenta i Antoniny z Kupczyńskich. Ojciec miał ambicje, by zapewnić swoim dzieciom wykształcenie. Niestety Władysław nie chciał się kształcić ani uczyć gry na organach. Ojciec wysłał go do Warszawy, do zakładu krawieckiego, by dać mu fach do ręki. Tam, w 1883 r., Władysław ukończył Warszawską Szkołę Niedzielno-Robotniczą. Dla uzyskania miana czeladnika przedstawił komisji uszyty przez siebie frak.

Miejsce narodzin Władysława, Kobiele Wielkie

Jako osiemnastolatek przyłączył się do wędrownej trupy aktorskiej. W okresie 1884–1888 był aktorem , następnie w latach 1888–1893 dzięki protekcji ojca znalazł zatrudnienie jako niskiej rangi funkcjonariusz Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, pracując m.in. w Rogowie i Lipcach. 13 lipca 1900 Reymont uległ wypadkowi kolejowemu. Trafił do szpitala z dwoma złamanymi żebrami. Kontuzję leczył w Krakowie. Opiekowała się nim znajoma, Aurelia Szabłowska, która rozwiodła się z dotychczasowym mężem i 15 lipca 1902 wyszła za Władysława.Kiedy jego sytuacja materialna znacznie się poprawiła, dużo podróżował. W latach 90. XIX wieku odwiedził Londyn, Berlin, Włochy i Paryż. W Paryżu zawarł cenne znajomości literackie, m.in. ze Stanisławem Przybyszewskim, Stefanem Żeromskim czy Zenonem Przesmyckim. Poznał także przyszłego znakomitego tłumacza "Chłopów" – Franka-Luisa Schoella.

Dom Reymonta w Lipcach Reymontowskich

TwórczośćW. Reymont zaczął pisać jako urzędnik kolejowy, żeby zapełnić czymś pustkę jałowego życia. W 1892 roku wysłał do warszawskiego „Głosu” nowelę „Śmierć” i trochę korespondencji – i ku swojemu zdumieniu, zadebiutował. Kilka następnych nowel przyjęła krakowska „Myśl”. Napisał i opublikował kilkanaście nowel, które później zostały zebrane w tomach „Spotkanie” (1897), „Sprawiedliwie” (1899), „W jesienną noc” (1900), „Krosnowa i świat” (1928).Przełomem w jego karierze literackiej stał się reportaż „Pielgrzymka na Jasną Górę”.Swoje powieści Reymont pisał w odcinkach i publikował w prasie. Pierwsza powieść, „Komediantka”, pojawiła się na łamach Kuriera Codziennego w 1895 roku.Kontynuacją „Komediantki” była powieść „Fermenty”, publikowana w Bibliotece Warszawskiej w roku 1896.

Jacek Malczewski, Portret Władysława Reymonta, 1905

W 1896 r. Reymont podpisał umowę na nową powieść i wyjechał do Łodzi. W efekcie powstała „Ziemia obiecana”, publikowana w latach 1897-98 na łamach Kuriera Warszawskiego, wydana w formie książkowej w 1899 roku.W latach 1892-99 Reymont pracował nad swoją najsławniejszą powieścią – „Chłopi”. Publikowana była w odcinkach w „Tygodniku Ilustrowanym” w latach 1902-1906, wydana osobno została w czterech tomach – tom I i II w roku 1904, tom III – w 1906 roku, tom IV – w 1909 roku. Za „Chłopów” pisarz otrzymał nagrodę Polskiej Akademii Umiejętności (1917) oraz Nagrodę Nobla (1924), ale nie zdążył jej odebrać z uwagi na zły stan zdrowia.

Rękopis części pierwszej Chłopów

W latach 1913-18 Reymont pracował nad wielką trylogią historyczną, jedynym ważnym utworem opartym na źródłach. Trylogia miała tytuł „Rok 1794”.Ostatnia powieść Reymonta „Bunt”, publikowana w 1922 r. na łamach „Tygodnika Ilustrowanego”, w 1924 r. została wydana w postaci książki.Reymont napisał jeszcze wiele mniej znanych i mniej ważnych utworów, m.in. związanych z rewolucją 1905 roku (np. „Zabiłem”, „Czekam”), pobytem w Bretanii („Burza”, „Powrót”), fascynacją okultyzmem („Dziwna opowieść”, „Wampir”), obroną unitów prześladowanych przez władze carskie („Z ziemi chełmskiej”), doświadczeniem okrucieństwa I wojny światowej („Dola”, „Za frontem”) czy pobytem wśród Polonii amerykańskiej.

Epitafium serca Władysława Reymonta w bazylice Świętego Krzyża w Warszawie

ksi

Ekranizacja dzieł Reymonta„Ziemię obiecaną” przeniósł na ekran Aleksander Hertz (1927, wraz ze Zbigniewem Gniazdowskim), a pół wieku później swoją ekranizację nakręcił Andrzej Wajda (1974; film otrzymał nominację do Oscara i Grand Prix w Moskwie, a niezapomniane role stworzyli m.in. Wojciech Pszoniak, Daniel Olbrychski i Kalina Jędrusik). „Chłopów” wyreżyserował w 1922 roku Eugeniusz Modzelewski, z kolei Jan Rybkowski na podstawie tej powieści nakręcił serial telewizyjny w 1973 roku (13 odcinków), który następnie przerobił na film pełnometrażowy. W 1986 roku Jerzy Sztwiertnia nakręcił serial według „Komediantki” (9 odcinków).

Ziemia obiecana, 1899, tom I, strona tytułowa

Działalność społeczna ReymontaReymont czynnie angażował się w działalność społeczną. Był prezesem Związku Pisarzy i Dziennikarzy, potem prezesem Warszawskiej Kasy Przezorności i Pomocy dla Literatów i Dziennikarzy. Uczestniczył także w zakładaniu pierwszej spółdzielni kinematograficznej. Po wojnie (w latach 1919-20) wyjeżdżał do Stanów Zjednoczonych, gdzie w środowisku polonijnym szukał pomocy gospodarczej dla odbudowy zrujnowanego kraju.

Leon Wyczółkowski - Portret Władysława Reymonta

Schyłek życiaW 1920 pisarz zakupił majątek w Kołaczkowie k. Wrześni. Po otrzymaniu Nagrody Nobla do końca życia zasiadał w składzie Kapituły Orderu Odrodzenia Polski. 1 maja 1925 r. przystąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”.Władysław Reymont zmarł 5 grudnia 1925 r. w swoim mieszkaniu przy ul. Górnośląskiej 16 w Warszawie. 6 grudnia jego zwłoki uroczyście przeniesiono do katedry św. Jana, gdzie trumna została wystawiona na widok publiczny. 9 grudnia został pochowany w Alei Zasłużonych (rząd 1 miejsce 1,2,3,4,5) na Cmentarzu Stare Powązki, a jego serce wmurowano w filarze kościoła św. Krzyża. W dawnym majątku pisarza w Kołaczkowie znajduje się obecnie Muzeum Reymontowskie.

Grób Reymonta w Alei Zasłużonych na Starych Powązkach w Warszawie

Ordery i odznaczenia przyznane Wł. Reymontowi:- Order Orła Białego (pośmiertnie, 11 listopada 2018 r.) - Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski (27 grudnia 1924) - Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (29 grudnia 1921) - Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (13 lipca 1921) - Komandor Orderu Legii Honorowej (25 czerwca 1925 r.)

Noblista (w środku) wraz z żoną na Uroczystościach Reymontowskich w Wierzchosławicach w sierpniu 1925 roku Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

źródło:https://pl.wikipedia.org/wiki/Władysław_Reymont https://www.zs.strzegom.pl/reymont/galeria.html