SESORAH (PIDATO BAHASA JAWA)

materi

sesorah

Dening: Nia Sari Nastitie, S.Pd., M.A.

wiwit sinau

Jinis

Acara

Pangertosan

Bab Wigatos

sesorah

larangan

Cara Maos

Sangu

Urut-urutan

Pangertosan

SESORAH INGGIH MENIKA.....

andharan (pidato) ingkang dipunwaos utawi dipunandharaken dening salah satunggaling tiyang wonten ing ngajeng tiyang kathah ngginakaken Basa Jawi Krama.

jINIS SESORAH adhedhasar ancasipun

01

wursitawara ular-ular, wasita wara

yaiku sesorah ingkang ancas paring pitutur, ngandharaken bab kautaman lan kasaenan. Biasanipun katindakaken ing pawiwahan penganten.

02

Medhar sabda/ Medhar gagasan

yaiku sesorah ingkang sipatipun umum lan dipuntindakaken ing acara tartamtu. Tuladha: adicara pengetan ing sekolah utawa masyarakat

03

Atur pambagya/ pambagyaharja

yaiku sesorah kangge nampi rawuhipun tamu wonten ing acara menapa kemawon. Tuladha: atur pambagya wonten ing adicara studi banding

04

tanggap wacana

yaiku sesorah ingkang ancas lan isinipun nanggapi aturing pambagyaharja. Tuladha: atur tanggap wacana ing adicara pawiwahan

05

Atur panglipur

Sesorah ing sangajengipun tiyang ingkang nembe nampi musibah. Ancasipun supados ingkang mirengaken saged remen penggalihipun. (pendengar merasa tenang dan senang) Tuladha: atur pambela sungkawa wonten ing layatan

06

Atur pangajak

ancasipun supados ingkang mirengaken pitados (percaya), kapilut manahipun (tertarik) lan kanthi iklas nindakaken menapa ingkang dipunwedharaken wonten ing sesorah. Tuladha: atur wonten ing kampanye, ing panyuluhan-panyuluhan

ADICAra

Adicara ing masarakat ingkang migunakaken sesorah

Pengetan 17 Agustus/Tirakatan

Pengajian, syawalan, lsp

Adicara dinten besar

Supitan, Pawiwahan, Mitoni

Kampanye, sosialisasi

Lelayu

bab wigatos ing sesorah

wicara

wirasa

wirama

wiraga

Busana

wicara

Basa kedah dipunpilih ingkang cocog kaliyan tiyang ingkang dipunadhepi, jinising acara, sarta suwasana. Migunakaken tetembungan ingkang gampil dipunmangertos, boten dakik-dakik nanging tetep nuhoni paugeran, satemah mujudaken basa ingkang laras saha leres. Pangucapipun kedah cetha, saged mbedakaken antawisipun ta lan tha, da lan dha, sarta leres anggenipun ngucapaken a, i, u, è, ê, é, o.

wirasa

kedah saged nyurasa sarta mangertosi kanthi saestu punapa ingkang dipunngendikakaken utawi dipunandharaken nalika sesorah.

wirama

kedah saged ngatur wiramaning swanten, inggih puika lirih soranipun, alon cepetipun, andhap inggilipun, utawi intonasinipun swanten.

wiraga

kedah saged nyocogaken ebahipun sarira kaliyan punapa ingkang nembe dipunwedharaken. Nalika sesorah prayoginipun manteb, teteg, mirsani dhateng sedaya tamu, asta ngapurancang, nanging tetep luwes lan boten kaku.

Busana

Ageman ingkang dipunagem kedah jumbuh kaliyan swasana sarta acaranipun.

Urut-urutan

Urut-urutan sesorah

1. Salam Pambuka

2. Atur Pakurmatan

3. Atur Puji Syukur marang Gusti

4. Atur Panuwun marang para tamu

5. Surasa/isi

6. Pangarep-arep/harapan

7. Panutup

8. Salam Panutup

Tata urutan damel cengkorongan sesorah

Pambuka

Wonten ing pambuka ingkang kedah wonten inggih menika salam pambuka, salam pakurmatan, saha ngrembag menapa judul sesorah menika prelu karembag ing sekolah. Tuladha salam pambuka: - assalamualaikum, wr.wb. - nuwun, - sugeng enjing, sugeng siyang (kajumbuhaken wekdal nalika maos sesorah)

Tuladha salam pakurmatan

- ingkang minulya……… - ingkang kinurmatan…… - ingkang satuhu kinabekten…… - ingkang pinaringan karaharjan….. - ingkang kula tresnani…….. - lan sapanunggalanipun Salam pakurmatan menika katujokaken (ditujukan) kangge tiyang ingkang gadhah jabatan ingkang paling inggil rumiyin lajeng sangandhapipun.

Isining Sesorah

Wonten ing salebeting isi sesorah menika, tiyang ngrembag menapa ingkang badhe dipunandharaken dhateng tiyang sanes ingkang sampun kasameptakaken saderengipun.

Panutup

Wonten ing panutup isinipun simpulan utawi dudutan saking materi ingkang sampun kaandharaken. Sasampunipun dudutan inggih menika ngaturaken panuwun lan pangapura, lan dipunpungkasi kanthi salam panutup. tuladha salam panutup : - matur nuwun, - wassalamualaikum, wr. wb.

Cara maos sesorah

Sesorah kanthi cara maos naskah/teks

Sesorah kanthi maos naskah utawi teks menika juru pamedhar sabda saestu mbekta naskah pidhato lajeng dipunwaos sawetahipun (seutuhnya). Sesorah kanthi cara menika gadhah ancas supados boten mlenceng saking tujuan sakawit (semula), boten klentu saha wekdalipun winates (terbatas).

Sesorah kanthi cara Apalan

Sesorah menika dipunayahi kanthi damel seratan teks pidhato langkung rumiyin lajeng dipunapalaken tembung-tembungipun ngantos ukaranipun persis kaliyan teks kala wau.

Sesorah kanthi cara dadakan/impromptu

Sesorah cara dadakan menika cara pidhato ingkang boten kanyana-nyana saderengipun. Mila, piyantun ingkang kapiji kedah ingkang sampun bêkèn lan padatan kersa medhar sabda. Sangunipun cara sesorah dadakan menika kedah trampil ing pamicara saha kathah pengalaman lan seserepan (ilmu).

Sesorah kanthi cara ekstemporan

Sesorah cara ekstemporan inggih menika tiyang ingkang sesorah ngasta cathetan alit minangka gaman utawi pangémut-émut(pengingat) urutaning ingkang badhe dipunngendikakaken.

sangu maos sesorah

a. Magatra : anggone ngadi busana lan sarira trep, pantes, lan jangkep. b. Malaksana : runtut, luwes, gadhah wibawa, ora ingah-ingih c. Mawastha : anggone ngadeg jejeg, boten dhoyong d. Maraga : boten grogi, boten wedi, boten gumeter, mantep & anteng e. Malagawa : boten ngleler&kesesa, boten grusa-grusu, terampil&trengginas f. Matanggap : tanggap swasana (susah, seneng) g. Mawat : ngentasi karya, tanggung jawab

BABAGAN INGKANG KEDAH DIPUNSINGKIRI NALIKA SESORAH

- Polatan mbesengut - Gugup - Gumujeng(ngguyu) ingkang dipundamel-damel - Asring ningali cathetan - Ngobahaken tangan utawi sikil - Mlampah-mlampah - Ngadek kaku kados tiyang baris - Tangan methentheng/sedhakep - Tangan mlebet ing sak klambi utawi kathok - Ampun tumungkul/ndhingkluk Ampun ndangak

10

MAOs sesorah

Assalamu'alaikum warahmatullahi wabarakatuh. Ibu Kêpala Sêkolah ingkang satuhu sinudarsånå, Bapak Kêtua Komite Sêkolah ingkang minulyå, pårå Bapak såhå Ibu guru ingkang tansah kinurmatan, sumrambah pårå kåncå ingkang kulå tresnani. Månggå sami muji sokur dhumatêng Gusti, awit kulå dalah panjênêngan sadåyå sagêd pêpanggihan wontên ing adicårå purnå wiyåtå kanthi sehat botên wontên alangan setunggal punåpå. Matur nuwun kula aturakên dhumatêng bapak ibu sedaya ingkang sampun kêrsa nglodhangakên wêkdal sapêrlu rawuh ing adicara purna wiyåtå. Keparêng matur, kula jumênêng wontên ing ngajêng mriki minångkå wakil saking pårå siswå kêlas XII, ingkang badhé nilar pawiyatan mênikå.

Sapisan, kulå muji sokur dhumatêng Gusti Allah, awit saking barokah, hidayah, såhå inayah-ipun, kulå sakåncå sagêd lulus kanthi biji ingkang marêmakên. Temtu kémawon bab mênikå boten sagêd uwal saking pitutur, pitêdah såhå wulang-wuruk saking Bapak/Ibu Guru, ingkang sayêktos botên sagêd kulå timbang mawi têtêmbungan. Awit saking paringipun pitêdah tuwin ngèlmi, mugi-mugi dadoså amal ingkang katampi wontên Ngarså Dalêm Allah. Wondéné kulå ingkang nampi ngèlmi, mugi-mugi sagêd maslahat, mupangat ing donyå lan akhérat-ipun, aamiin. Kulå rumaos sadangunipun ngangsu kawruh ing sekolah punika kathah tindak-tanduk såhå solah-båwå ingkang murang tåtå såhå botên mranani ing penggalih, saèstu kulå sakåncå nyuwun lumunturing sih samodrå pangaksami.

Salajèngipun, wiwit dintên mênikå kulå sakåncå nyuwun dongå pangèstu, nyuwun pamit, mugi-mugi saged nglajèngaken sinau, såhå katampi wonten ing pawiyatan inggil utawi makaryå ing papan ingkang dados gegayuhan kulå sakåncå. Kulå sakåncå boten saged caos menåpå kémawon, kajawi kairing pandongå mugi-mugi pårå guru tansah winantu karahayon, panjang yuswanipun, såyå sae sekolahipun. Mugi-mugi adhik-adhik kelas mangké saged langkung sae tinimbang kulå sakåncå ingkang sampun lulus menikå. Kula kinten cekap semanten anggen kula matur, matur nuwun awit kawigatosanipun. Wusananing atur, manawi wonten kathah atur såhå solah-båwa ingkang kirang mranani, kulå nyuwun agunging pangaksami. Wassalamu'alaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Matur Nuwun