Rodzaje i gatunki literackie

Utrwalamy

rodzaje i gatunkiliterackie

Start

1. liryka

rodzajeliterackie

2. epika

3. dramat

liryka

Nazwa tego rodzaju wiąże się z tym, iż w starożytności poezję wykonywano z towarzyszeniem liry. Dzisiaj większość ludzi kojarzy ten rodzaj wyłącznie z wierszami.

Cechy:

• podstawową formą wypowiedzi jest monolog
• często występuje tzw. rytmizacja tekstu
• bogactwo środków stylistycznych
• kompozycja (budowa) podporządkowana jest przekazowi
• opisuje przeżycia wewnętrzne, emocje, przekonania
• wypowiada się podmiot liryczny

EPIka

Nazwa tego rodzaju pochodzi od greckiego słowa epicos, które oznacza epos, słowo, opowieść.

Cechy:

• obecność narratora (pierwszo- lub trzecioosobowego)
• świat przedstawiony (czas akcji, miejsce akcji, bohaterowie, wydarzenia, narracja)
• fabuła (oraz układ przyczynowo-skutkowy zdarzeń)
• zapis prozą (wyjątki – epopeja, powieści poetyckie, ballada)
• wiele wydarzeń i miejsc akcji

DRAMAT

Nazwa tego rodzaju pochodzi od greckiego słowa "drama", które oznacza ruch, akcję.

Cechy:

• przeznaczenie do realizacji scenicznej
• konstrukcja utworu na dialogach (nadają bieg akcji) i monologach (sposób autocharakterystyki bohaterów) - "tekst główny"
• didaskalia czyli "tekst poboczny" (wskazówki stanowiące uzupełnienie fabuły)
• wyrazista akcja (fabuła)
• podział na sceny i akty (od baroku)

GATUNKI LIRYCZNE

• elegia
• epitafium
• fraszka
• hymn
• limeryk
• oda
• pieśń
• niektóre rodzaje poematu
• psalm
• sielanka
• sonet
• tren

gatunki epickie

• powieść
• nowela
• epos (epopeja)
• opowiadanie
• baśń
• legenda
• anegdota
• satyra
• pamiętnik
• ballada
• mit
• bajka
• gawęda

gatunki DRAMATYCZNE

• dramat romantyczny
• tragedia
• komedia

NOWELA

PRZYKŁADY:"Latarnik" Henryk Sienkiewicz "Nasza szkapa" Maria Konopnicka "Katarynka" Bolesław Prus "Janko Muzykant" Henryk Sienkiewicz

utwór liryczny o treści poważnej, refleksyjny, utrzymany w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, dotyczący spraw osobistych lub problemów egzystencjalnych (przemijanie, śmierć, miłość); wyróżnia się elegie miłosne i patriotyczne. Należy do najbardziej charakterystycznych form liryki bezpośredniej.

EPOS (EPOPEJA)

PRZYKŁADY: "Iliada" Homer"Odyseja" Homer "Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

rozbudowany utwór wierszowany, przedstawiający dzieje mitycznych, legendarnych lub historycznych bohaterów na tle przełomowych wydarzeń dla danej społeczności;

OPOWIADANIE

PRZYKŁADY: "Artysta" Sławomir Mrożek "Pożegnanie z Marią" Tadeusz Borowski "U nas w Auschwitz" Tadeusz Borowski

krótki utwór literacki o prostej akcji, niewielkich rozmiarach, najczęściej jednowątkowej fabule, pisany prozą. Opowiadanie nie ma zwartej budowy, o czym decydują postacie drugoplanowe, opisy i refleksje. Ma luźną konstrukcję i brak obowiązujących w nim rygorów.

PRZYKŁADY: "Kopciuszek" Charles Perrault "Brzydkie kaczątko" Hans Christian Andersen "Muzykanci z Bremy" bracia Grimm

BAŚŃ

jeden z fantastycznych gatunków epickich, zazwyczaj niewielkich rozmiarów; charakteryzuje ją ukazanie walki dobra ze złem, połączenie elementów fantastycznych oraz realistycznych

PRZYKŁADY: "Legenda o Warsie i Sawie" "Legenda o Wandzie, co nie chciała Niemca" "Legenda o Złotej Kaczce" "Legenda o smoku wawelskim" "Legenda o Bazyliszku" "Legenda o Popielu"

LEGENDA

opowieść albo zbiór opowieści o postaci czy postaciach historycznych (lub też uważanych za historyczne). Zazwyczaj przekazywana w formie ustnej na długo przed utrwaleniem na piśmie. Legendy często opowiadają o mędrcach, świętych, władcach, politykach, wojownikach lub innych popularnych bohaterach. Składają się często z nieprawdopodobnych albo nierealnych motywów. Mają podstawy historyczne i opowiadają o ludziach

Pewnego dnia Mark Twain otrzymał od szkolnego kolegi list następującej treści: “Drogi kolego! Przesyłam ci serdeczne pozdrowienia z Chicago. Powodzi mi się tutaj doskonale. Twój dawny przyjaciel – Joe Jackson.” Po kilku dniach Jackson otrzymał od pisarza paczkę ważącą dziesięć kilogramów. Gdy rozsupłał wszystkie węzły i odwinął kilka warstw papieru, znalazł w środku… duży kamień i krótki list: “Drogi kolego! Śpieszę ci donieść, iż taki wielki kamień spadł mi z serca, gdy dowiedziałem się, że w Chicago powodzi ci się doskonale. Twój dawny przyjaciel – Mark Twain”. *** Jedna z wielbicielek zapytała Marka Twaina: – Czy w miłości ma pan szczęście, czy pecha? – Niestety, pecha. Jedyna kobieta na świecie którą kocham, wyszła za mąż. – Czy będę niedyskretna, jeśli spytam za kogo? – Za mnie.

ANEGDOTA

krótka forma literacka, zawierająca prawdziwe lub zmyślone opowiadanie o zdarzeniu z życia znanej postaci, żyjącej albo historycznej, lub z życia określonego środowiska czy grupy społecznej. Anegdota ma wydźwięk humorystyczny, może jednak zawierać również pierwiastki dydaktyczne.

SATYRA

PRZYKŁADY: "Do króla" Ignacy Krasicki "Żona modna" Ignacy Krasicki "Chudy literat" Adam Naruszewicz

gatunek literacki lub publicystyczny łączący w sobie epikę, lirykę i dramat wywodzący się ze starożytności, który ośmiesza i piętnuje ukazywane w niej zjawiska, obyczaje, politykę, grupy lub stosunki społeczne. Prezentuje świat poprzez komiczne wyolbrzymienie, ale nie proponuje żadnych rozwiązań pozytywnych.

PAMIĘTNIK

PRZYKŁADY: "Pamiętniki" Jan Chryzostom Pasek"Pamiętnik z powstania warszawskiego" Miron Białoszewski

jest prozatorską relacją o zdarzeniach, których autor był uczestnikiem bądź naocznym świadkiem. Opowiada o wydarzeniach z pewnego dystansu czasowego, w związku z czym kształtuje się dwupłaszczyznowość narracji: narrator pamiętnika opowiadać może nie tylko o tym, jak zdarzenia przebiegały, może również ujawniać swoje do nich stanowisko w momencie pisania. Zdarzenia relacjonowane są zazwyczaj w narracji pierwszoosobowej i układzie chronologicznym, nie stanowi to jednak bezwyjątkowej reguły.

BALLADA

PRZYKŁADY: "Świtezianka" Adam Mickiewicz "Romantyczność" Adam Mickiewicz "Powrót taty" Adam Mickiewicz

Jej romantyczna forma wyróżnia się śpiewnością wiersza, nastrojowością, tajemniczością niejasno zarysowanych zdarzeń z interwencją złowrogich sił nadzmysłowych. Uwydatnieniu sensacyjności sprzyja konstrukcja narratora – zdziwionego światem, który przedstawia. Jej tematem są niezwykłe wydarzenia.

PRZYKŁADY: "Mit o Syzyfie" "Mit o Tantalu" "Mit o Dedalu i Ikarze" "Mit o Demeter i Korze" "Mit o Prometeuszu"

MIT

opowieść o bóstwach i istotach nadprzyrodzonych, przekazywana przez daną społeczność, zawierająca w sobie wyjaśnienie sensu świata i ludzi w ich doświadczeniach zbiorowych oraz indywidualnych lub wywodzące się z tradycji ustnej ponadczasowe, anonimowe opowiadanie o postaciach nadprzyrodzonych. Mity miały wymiar religijny.

PRZYKŁADY "Przyjaciele" Adam Mickiewicz "Czapla, ryby i rak" Ignacy Krasicki "Człowiek i zdrowie" Ignacy Krasicki "Lew i zwierzęta" Ignacy Krasicki

BAJKA

krótki utwór literacki zawierający morał (pouczenie), często jest wierszowany, czasem żartobliwy. Morał może znajdować się na początku lub na końcu utworu albo wynikać z jego treści. Istotną cechą bajki jest alegoryczność. Bohaterami bajek mogą być ludzie, a także zwierzęta, przedmioty i zjawiska, które uosabiają typy ludzkie, cechy charakteru lub przeciwstawne poglądy i stanowiska.

GAWĘDA

PRZYKŁADY "Tędy i owędy" Melchior Wańkowicz "Kamienie na szaniec" Aleksander Kamiński

gatunek prozy epickiej, wywodzący się z tradycji kultury szlacheckiej. Pierwotnie była tylko opowieścią ustną, wygłaszaną w towarzyskich okolicznościach w trakcie biesiady. Odznacza się otwartą kompozycją, swobodą w prowadzeniu wątków, powtórzeniami, licznymi zwrotami do słuchaczy.

DRAMAT ROMANTYCZNY

PRZYKŁADY "Dziady" Adam Mickiewicz "Kordian" Juliusz Słowacki

Kompozycja dramatu romantycznego była luźna, poszczególne epizody cechowała duża niezależność, utwór nie podlegał zasadom trzech jedności czy zasadzie pięciu aktów, sceny monumentalne przeplatały się z kameralnymi i lirycznymi. Typowe dla dramatu romantycznego było łączenie patosu i groteski, realizmu i fantastyki, komizmu i tragizmu. Jest gatunkiem niescenicznym.

TRAGEDIA

PRZYKŁADY "Romeo i Julia" William Szekspir "Antygona" Sofokles

Utwór dramatyczny, w którym ośrodkiem akcji jest nieprzezwyciężalny i kończący się nieuchronną klęską konflikt wybitnej jednostki z siłami wyższymi – losem, fatum, prawami historii, prawami moralnymi, czy prawami społecznymi (konflikt tragiczny). Konflikt tragiczny stanowi przeciwieństwo dwóch racji równowartościowych, dlatego też mający dokonać między nimi wyboru musi ponieść klęskę, a jego działania kończą się katastrofą i często śmiercią.

KOMEDIA

PRZYKŁADY "Zemsta" Aleksander Fredro "Skąpiec" Molier

Komedie cechuje pogodny nastrój, komizm, najczęściej żywa akcja i szczęśliwe dla bohaterów zakończenie. Komedia rozwijała się już w starożytnej Grecji i Rzymie. Przedstawia komicznie sytuacje i wady bohaterów.

GATUNKI EPICKIE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy.Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy.

KRZYSZTOF KAMIL BACZYŃSKI ELEGIA O[1] Oddzielili cię syneczku od snów co jak motyl drżą, haftowali ci syneczku smutne oczy rudą krwią, malowali krajobrazy w żółte ściegi pożóg, wyszywali wisielcami drzew płynące morze. Wyuczyli cię syneczku ziemi twej na pamięć, gdyś jej ścieżki powycinał żelaznymi łzami. Odchowali cię w ciemności, odkarmili bochnem trwóg, przemierzyłeś po omacku najwstydliwsze z ludzkich dróg. I wyszedłeś jasny synku z czarną bronią w noc i poczułeś jak się jeży w dźwięku minut — zło. Zanim padłeś jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką. Czy to była kula synku, czy to serce pękło?   20.III.1944

ELEGIA

utwór liryczny o treści poważnej, refleksyjny, utrzymany w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, dotyczący spraw osobistych lub problemów egzystencjalnych (przemijanie, śmierć, miłość); wyróżnia się elegie miłosne i patriotyczne. Należy do najbardziej charakterystycznych form liryki bezpośredniej.

JAN KOCHANOWSKI EPITAFIUM HANNIE KOCHANOWSKIEJ I tyś, Hanno, za siostrą prędko pospieszyła I przed czasem podziemne kraje nawiedziła, Aby ociec nieszczęsny za raz odżałował Wszytkiego, a na trwalsze rozkoszy się chował.

EPITAFIUM

napis umieszczony na nagrobku lub pomniku, upamiętniający lub sławiący zmarłego

JAN KOCHANOWSKI NA ZDROWIE

Ślachetne zdrowie, Nikt się nie dowie, Jako smakujesz, Aż się zepsujesz. Tam człowiek prawie Widzi na jawie I sam to powie, Że nic nad zdrowie Ani lepszego, Ani droższego; Bo dobre mienie, Perły, kamienie, Także wiek młody I dar urody, Mieśca wysokie, Władze szerokie Dobre są, ale — Gdy zdrowie w cale. Gdzie nie masz siły, I świat niemiły. Klinocie drogi, Mój dom ubogi Oddany tobie Ulubuj sobie!

FRASZKA

Krótki utwór liryczny, zazwyczaj rymowany lub wierszowany, o różnorodnej tematyce, często humorystycznej lub ironicznej (satyrycznej). Często kończy się wyraźną puentą

JAN KOCHANOWSKI [CZEGO CHCESZ OD NAS, PANIE] Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary? Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary? Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie, I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie. Złota też, wiem, nie pragniesz, bo to wszytko Twoje, Cokolwiek na tym świecie człowiek mieni swoje. Wdzięcznym Cię tedy sercem, Panie, wyznawamy, Bo nad to przystojniejszej ofiary nie mamy. Tyś Pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudował I złotemi gwiazdami ślicznieś uhaftował. Tyś fundament założył nieobeszłej ziemi I przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi. Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi, A zamierzonych granic przeskoczyć sie boi. Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają, Biały dzień a noc ciemna swoje czasy znają. Tobie k woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi, Tobie k woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi. Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa, Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa. Z Twej łaski nocna rosa na mdłe zioła padnie, A zagorzałe zboża deszcz ożywia snadnie. Z Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności, A Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości. Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie! Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie. Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi; Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!

HYMN

uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei

JULIAN TUWIM Jest pewien facet w Egipcie, sucha mumia, trzymana w krypcie, a nad kryptą jest skrypt: „Kto by chciał parę szczypt, może wziąć. Tylko mnie nie wysypcie! * * * Chorego spytał ktoś: Azaliż pańska choroba to paraliż? Na taki przytyk rzekł paralityk: – Pański interes??? W nos pan psa liż!!!

LIMERYK

miniaturka liryczna; nonsensowny, groteskowy wierszyk o ustalonej budowie: pięć wersów o ustalonej liczbie sylab akcentowanych układ rymów aabba, Utwór ten, który pod względem treści jest rymowaną anegdotą, ma też zwykle stały układ narracji: wprowadzenie bohatera i miejsca, w którym dzieje się akcja, w pierwszym wersie, zawiązanie akcji w wersie drugim (często wprowadzony jest tu drugi bohater), krótsze wersy trzeci i czwarty to kulminacja wątku dramatycznego, zaskakujące, najlepiej absurdalne rozwiązanie w wersie ostatnim

ADAM MICKIEWICZ ODA DO MŁODOŚCI Bez serc, bez ducha, — to szkieletów ludy! Młodości! dodaj mi skrzydła! Niech nad martwym wzlecę światem W rajską dziedzinę ułudy: Kędy zapał tworzy cudy, Nowości potrząsa kwiatem I obleka w nadziei złote malowidła! Niechaj, kogo wiek zamroczy, Chyląc ku ziemi poradlone czoło, Takie widzi świata koło, Jakie tępemi zakreśla oczy. Młodości! ty nad poziomy Wylatuj, a okiem słońca Ludzkości całe ogromy Przeniknij z końca do końca! Patrz na dół — kędy wieczna mgła zaciemia Obszar gnuśności zalany odmętem: To ziemia! Patrz, jak nad jej wody trupie Wzbił się jakiś płaz w skorupie. Sam sobie sterem, żeglarzem, okrętem; Goniąc za żywiołkami drobniejszego płazu, To się wzbija, to w głąb wali: Nie lgnie do niego fala, ani on do fali; A wtem jak bańka prysnął o szmat głazu! Nikt nie znał jego życia, nie zna jego zguby: To samoluby! Młodości! tobie nektar żywota Natenczas słodki, gdy z innymi dzielę: Serca niebieskie poi wesele, Kiedy je razem nić powiąże złota. [...]

ODA

gatunek liryczny, który charakteryzuje się wzniosłością tematu i stylu, sławi ideę, wydarzenie lub czas. Zwykle cechuje ją także zbiorowy podmiot wypowiedzi

JAN KOCHANOWSKI PIEŚŃ IX Nie porzucaj nadzieje, Jakoć sie kolwiek dzieje: Bo nie już słońce ostatnie zachodzi, A po złej chwili piękny dzień przychodzi. Patrzaj teraz na lasy, Jako prze zimne czasy Wszystkę swą krasę drzewa utraciły, A śniegi pola wysoko przykryły. Po chwili wiosna przyjdzie, Ten śnieg z nienagła zéjdzie A ziemia, skoro słońce jej zagrzeje, W rozliczne barwy znowu sie odzieje. Nic wiecznego na świecie: Radość sie z troską plecie, A kiedy jedna weźmie moc nawiętszą, W ten czas masz ujźrzeć odmianę naprędszą. Ale człowiek zhardzieje, Gdy mu sie dobrze dzieje; Więc też, kiedy go Fortuna omyli, Wnet głowę zwiesi i powagę zmyli. Lecz na szczęście wszelakie Serce ma być jednakie; Bo z nas Fortuna w żywe oczy szydzi, To da, to weźmie, jako sie jej widzi. Ty nie miej za stracone, Co może być wrócone: Siła Bóg może wywrócić w godzinie; A kto mu kolwiek ufa, nie zaginie.

PIEŚŃ

utwór liryczny podzielony na strofy, zwykle o tematyce poważnej o genezie związanej z obrzędami i muzyką

ADAM MICKIEWICZ REDUTA ORDONA Nam strzelać nie kazano. — Wstąpiłem na działo I spojrzałem na pole; dwieście armat grzmiało. Artyleryji ruskiéj ciągną się szeregi, Prosto, długo, daleko, jako morza brzegi; I widziałem ich wodza; — przybiegł, mieczem skinął I jak ptak jedno skrzydło wojska swego zwinął. Wylewa się spod skrzydła ściśniona piechota Długą, czarną kolumną, jako lawa błota, Nasypana iskrami bagnetów. Jak sępy, Czarne chorągwie na śmierć prowadzą zastępy. Przeciw nim sterczy biała, wąska, zaostrzona, Jak głaz, bodzący morze, reduta Ordona. Sześć tylko miała harmat. Wciąż dymią i świecą; I nie tyle prędkich słów gniewne usta miecą, Nie tyle przejdzie uczuć przez duszę w rozpaczy, Ile z tych dział leciało bomb, kul i kartaczy. Patrz, tam granat w sam środek kolumny się nurza, Jak w fale bryła lawy, pułk dymem zachmurza; Pęka śród dymu granat, szyk pod niebo leci I ogromna łysina śród kolumny świeci.[...]

POEMAT

dłuższy utwór wierszowany obejmujący ciąg wydarzeń tworzących fabułę lub grupę refleksji, opisów.

KRZYSZTOF KAMIL BACZYŃSKI PSALM 2. O KRZYŻU Matce Nie nadaremnie jest ten krzyż, który przykuwa trzepot rąk. Posłuchaj tylko: czas jak mysz podgryza rozłożysty dąb. Nie nadaremny jest ten krzyż, jakby odarty z czaszki mózg, gdzie tysiącmłotem wieków łzy, tak jakbyś ziemię w dłoniach niósł. On w miłość, w roli skowyt psi, on się wyciosa z ciszy snu; jest u każdego progu dni; jest, jakbyś ziemię w sercu niósł. I nie daremny, bo gdy w lustro łez — — jak w lustro nieba — śmiercią spojrzysz, zobaczysz, powiesz: otom jest, którym się krzyżem w Bogu drążył. dn. 15.XII.41 r

PSALM

liryczny utwór modlitewny, rodzaj pieśni religijnej o podniosłym charakterze, którego adresatem jest zazwyczaj Bóg, rzadziej człowiek. Ze względu na treść wyróżnia się psalmy dziękczynne, błagalne, pokutne, prorocze, pochwalne, patriotyczne, żałobne.

JAN KOCHANOWSKI PIEŚŃ ŚWIĘTOJAŃSKA O SOBÓTCE Panna XII Wsi spokojna, wsi wesoła, Który głos twej chwale zdoła? Kto twe wczasy, kto pożytki Może wspomnieć za raz wszytki? Człowiek w twej pieczy uczciwie Bez wszelakiej lichwy żywie; Pobożne jego staranie I bezpieczne nabywanie. Inszy sie ciągną przy dworze Albo żeglują przez morze Gdzie człowieka wicher pędzi, A śmierć bliżej niż na piędzi. Najdziesz, kto w płat języka dawa, A radę na funt przedawa; Krwią drudzy zysk oblewają, Gardła na to odważają. Oracz pługiem zarznie w zięmię; Stąd i siebie, i swe plemię, Stąd roczną czeladź i wszytek Opatruje swój dobytek. Jemu sady obradzają, Jemu pszczoły miód dawają; Nań przychodzi z owiec wełna I zagroda jagniąt pełna. On łąki, on pola kosi, A do gumna wszytko nosi. Skoro też siew odprawiemy, Komin wkoło obsiędziemy. Tam już pieśni rozmaite, Tam będą gadki pokryte, Tam trefne plęsy z ukłony, Tam i cenar, tam i goniony.[...]

SIELANKA

utwór poetycki, przedstawiający w sposób wyidealizowany uroki życia wiejskiego.

ADAM MICKIEWICZ STEPY AKERMAŃSKIE Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu, Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi, Śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi, Omijam koralowe ostrowy burzanu. Już mrok zapada, nigdzie drogi ni kurhanu; Patrzę w niebo, gwiazd szukam przewodniczek łodzi; Tam z dala błyszczy obłok? tam jutrzenka wschodzi? To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu. Stójmy! — Jak cicho! — Słyszę ciągnące żurawie, Których by nie dościgły źrenice sokoła; Słyszę, kędy się motyl kołysa na trawie, Kędy wąż śliską piersią dotyka się zioła. W takiéj ciszy — tak ucho natężam ciekawie, Że słyszałbym głos z Litwy. — Jedźmy, nikt nie woła!

SONET

utwór poetycki, któego kompozycja jest złożona z 14 wersów zgrupowanych w dwóch czterowierszach, rymowanych zwykle abba abba, i dwóch trójwierszach. Pierwsza zwrotka zwykle opisuje temat, druga odnosi go do podmiotu wiersza, a 2 ostatnie strofy zawierają refleksję na jego temat.

JAN KOCHANOWSKI TREN VIII Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim, Moja droga Orszulo, tym zniknienim swoim. Pełno nas, a jakoby nikogo nie było: Jedną maluczką duszą tak wiele ubyło. Tyś za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała, Wszytkiś w domu kąciki zawżdy pobiegała. Nie dopuściłaś nigdy matce sie frasować Ani ojcu myśleniem zbytnim głowy psować, To tego, to owego wdzięcznie obłapiając I onym swym uciesznym śmiechem zabawiając. Teraz wszytko umilkło, szczere pustki w domu, Nie masz zabawki, nie masz rośmiać sie nikomu. Z każdego kąta żałość człowieka ujmuje, A serce swej pociechy darmo upatruje.

TREN

utwór liryczny o charakterze żałobnym. Utwory takie były poświęcane zmarłej osobie i wyrażały żal oraz smutek z powodu jej odejścia, a także przedstawiały jej cnoty.

Thanks!