Prelekcja

Utwory dramatyczne w szkole Ballada jako gatunek synkretyczny Pomysły i inspiracje

Materiał na szkolenie MSCDN w Ciechanowie

Radosława Górska

Pytania na początek

Czy lubią Państwo pracę z utworami dramatycznymi? Dlaczego?

Jaką rolę w rozwoju uczniów pełnią gry dramowe, inscenizacje, czytanie z podziałem na role?

Jak powinniśmy organizować lekcje z utworami dramatycznymi?

O czym będę mówiła?

Gra o mur, piosenki bohaterów, drama i inne pomysły, czyli rzecz o Zemście A. Fredry w szkole podstawowej (i ponadpodstawowej)

Czytanie z podziałem na role, w roli reporterów, drama, memy, pokój zagadek, czyli Dziady cz. II w szkole podstawowej

Poradnik dla uczniów Jak przygotować wypowiedź na maturę ustną? na przykładzie II części Dziadów

O czym będę mówiła?

Młodzież w roli dziennikarzy śledczych - relacje, wywiady, sonda uliczna, studium postaci; scenariusz przedstawienia teatralnego, analiza fragmentu Lawy i incenizacji Swinarskiego, notatki graficzne, pisanie, kontekst historyczny, uwspółcześnianie (projekt), Mickiewicz i Pidżama Porno, gry, dyskusje, kody QR

Ballada romantyczna - teatrzyk kukiełkowy, przygotowanie gry planszowej, myślenie krytyczne i Desing Thinking, komiks w szkole średniej, zadania maturalne, galeria pejzaży, film współczesny inspirowany balladami, czytanie performatywne, graficzna interpretacja ballady, projekt okładki własnej ballady

Co jeszcze o dramacie na blogu Zapiski polonistki?

Sofokles , Antygona - scenariusze cyklu lekcji

Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich

William Shakespeare, Makbet

William Shakespeare, Romeo i Julia

Juliusz Słowacki, Balladyna - Wehikułem czasu do swiata Balladyny

William Shakespeare, Hamlet

Molier, Skąpiec

Juliusz Słowacki, Balladyna ER Korona Popielów

Molier, Skąpiec - Jak przygotować wypowiedź ustną?

Juliusz Słowacki, Lilla Weneda

Juliusz Słowacki, Kordian

Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia

Stanisław Wyspiański, Noc listopadowa

Stanisław Wyspiański, Wesele

Aleksander Fredro

Zemsta

Opracowanie lektury: Radosława Górska

Zaczynamy Grę o... mur*

Zasady gry:

1. Gra jest dobrowolna. 2. Uczeń sam decyduje, czy i co wykona. 3. Każdy może wykonać każde zadanie, ale tylko jeden raz. 4. Uczeń sam decyduje o formie, w jakiej wykona zadanie. 5. Gra trwa od początku omawiania Zemsty przez 2- 3 tygodnie. 7. Za każdą wykonaną pracę uczeń otrzymuje ustaloną liczbę cegiełek. 8. Nauczyciel może przydzielić uczniowi dodatkowo maksymalnie 5 cegiełek za wyjątkową pomysłowość, staranność wykonania.

*Inspiracją do gry był pomysł Ali Podstolec, autorki bloga Nieprzeciętna polonistka

Zaczynamy Grę o mur

9. Nauczyciel odejmuje maksymalnie 2 cegiełki, jeśli praca zawiera błędy rzeczowe. Taka praca nie jest upubliczniana podczas podsumowania.10. Uczniowie decydują o formie upowszechnienia prac. 11. Ewaluacja projektu następuje na lekcji podsumowującej.

Zadania:

Zadania za 10 cegiełek, czyli obejmujące całość lektury

1. Lapbook z lektury

Zaczynamy Grę o mur

2. Pudełko z lekturą. 3. Komiks na podstawie Zemsty 4. Gazetka poświęcona komedii. 5. Filmik na podstawie dramatu A. Fredry. 6. Mapa myśli dotycząca lektury.

Zadania za 9 cegiełek, czyli obejmujące fragmenty lektury, ale pracochłonne

1. Gra planszowa na motywach Zemsty - co najmniej 10 zadań do wykonania. 2. Gra dydaktyczna na motywach Zemsty - co najmniej 10 zadań do wykonania. 3. Tekst piosenki wybranego bohatera. 4. Wykonanie piosenki wybranego bohatera.

Zaczynamy Grę o mur

5. Karykatura wybranego bohatera. 6. Portret wybranego bohatera uzupełniony głównymi cechami. 7. Teatrzyk kukiełkowy na podstawie wybranych scen.

Zadania za 5 cegiełek, czyli bazujące na wybranych fragmentach lektury

1. Ilustracja do wybranej sceny dramatu. 2. Mem - najzabawniejsze powiedzonka z Zemsty. 3. Parafraza wybranego dialogu lub monologu na język współczesny. 4. Omówienie wybranego motywu z dramatu. 4. Chmura wyrazów związanych z Zemstą.

Uczeń może zaproponować własne zadanie, inne niż zaproponowane.

Zaczynamy Grę o mur

Zasady nagradzania:

1. Uczeń sam decyduje, na co chce wymienić cegiełki. 2. Zamiana cegiełek na oceny: 30 - 27 cegiełek - celujący 26 - 24 cegiełek - bardzo dobry 23 - 18 cegiełek - dobry 17 - 10 cegiełek - dostateczny 9 - 5 cegiełek - dopuszczający

Zaczynamy Grę o mur

3. Zamiana punktów na inne nagrody:zwolnienie ze sprawdzianu z oceną bardzo dobrą - 30 - 25 cegiełek zwolnienie z odpowiedzi ustnej - 24 - 20 cegiełek zwolnienie z kartkówki 19- 15 cegiełek 4. Pozostałe każde 5 cegiełek uczeń może wykorzystać do podniesienia o pół stopnia oceny z odpowiedzi lub pracy na lekcji. 5. Uczeń może chcieć wymić nagrodę na inną.

Ze zdobytych przez uczniów cegiełek można zbudować mur jako element dekoracyjny prezentacji prac uczniów.

Zaczynamy Grę o mur

Zachęćmy do lektury*

Materiały do lekcji:

Zadania na pierwsze spotkanie z Zemstą Aleksandra Fredry:

* Pomysł lekcji: https://bnd.ibe.edu.pl/tool-page/237

W gąszczu wydarzeń*

* Rysnotka zaczerpnięta z: Sylwia Oszczyk, Język polski jak malowany. Liryka i dramat.

W gąszczu wydarzeń

Wątek główny

punkt kulminacyjny

perypetie

rozwój akcji

rozwiązanie

ekspozycja

Przebieg akcji dramatu

W gąszczu wydarzeń

Wątki poboczne

Komiks na podstawie wybranych scen: 2 -3 zdarzenia.

Piosenki bohaterów Zemsty

Zadania

Posługując sie wykresem Zemsta - Bohaterowie - przedstaw relacje między bohaterami komedii.

*Grafika zaczerpnięta z: Opracowania lektur i wierszy. Wyd. Adamantam

Piosenki bohaterów Zemsty

O czym mogliby śpiewać poszczególni bohaterowie? Wypisz tematy piosenek: Klary, Wacława i Podstoliny

Nadaj tytuły piosenkom wybranego bohatera.

Zaprojektuj okładkę płyty z piosenkami wybranego bohatera. Zobacz przykład.

Stacje zadaniowe - charakterystyka porównawcza adwersarzy

Tablica 1

Stacja 1

Tablica 2

Stacja 2

Stacja 3

Stacje zadaniowe - charakterystyka porównawcza adwersarzy

Stacja 4

Tablica 3

Stacja 5

Heksy - stacja 5

Stacja 6

Jestem Papkin, lew Północy, Rotmistrz sławny i kawaler...- autocharakterystyka Papkina

Ćwiczenia dramowe*

Ćwiczenie na wstęp

Praca z tekstem

Ćwiczenie 2

*Inspirowane propozycją w Teatrotece Szkolnej: Poszukujemy współczesnego Papkina

Ustalcie informacje wstępne o bohaterze oraz jego wygląd.

"Jestem Papkin, lew Północy, Rotmistrz sławny i kawaler..."- autocharakterystyka Papkina

Tablica 4

Jestem Papkin, lew Północy, Rotmistrz sławny i kawaler...- napisz autocharakterystykę Papkina.

Ustalcie informacje wstępne o bohaterze oraz jego wygląd.

Szukamy współczesnego Papkina*

Tematy monologu i fragmenty tekstu

Zadanie

Dyskusja

* Pomysł zaczerpnięty ze strony https://teatrotekaszkolna.pl/konspekt/detal?id=265

Zemsta jako komedia

Zemsta jest dramatem? Udowodnij.

Zemsta jest komedią.

Poćwicz

Interpretacja motta

Zemsta na egzaminie

Maj 2021

Powtórka przed egzaminem - marzec 2020 - dzień 3

Pitagoras - marzec 2020

Zadania pisemne

Krótkie formy wypowiedzi

Zemsta na plakatach

Komiks - rozpoznaj sceny i bohaterów

Dłuższe wypowiedzi pisemne

Podsumowanie pracy nad lekturą

Jeżeli Gramy o mur lub pracowaliśmy metodą innego projektu- podsumowanie lektury to prezentacja dokonań uczniów. Ćwiczenia i zabawy wynikające z prac.

Jeżeli nie był prowadzony projekt, podsumowanie może mieć charakter gry edukacyjnej: escape roomu lub teleturnieju z wykorzystaniem aplikacji w LearnigApps.

Interesującym pomysłem może być również Zgaduj zgadula ( 5 sekund) z cytatami z Zemsty.

Ewaluacja pracy nad lekturą.

Zemsta w szkole ponadpodstawowej

Przecież na nią nie ma czasu!

To fakt.

Dobrodziejstwo lapbooków, pudełek z lekturą, samodzielnie przygotowanych prezentacji. Jeśli w szkole podstawowej uczniowwie tego nie zrobili, mogą to wykonać już na początku szkoły średniej jako projekt np. przy dramacie antycznym. Przyda się do powtórek, a nie zabierze dużo czasu, bo jeszcze pamiętają. Przykład lapbooka moich podopiecznych (W oryginale większość wykonana ręcznie).

Pomysłowość uczniów i nauczycieli jest nieograniczona. Coraz więcej pomysłłów na lekturowniki, graficzne karty pracy, mapy myśli, plakaty itp. I z tego bogactwa trzeba korzystać.

Zemsta w szkole ponadpodstawowej

Świetnym zadaniem przygotowującym ucznia do wszelkiego pisania w szkole średniej jest opracowywanie motywów w literaturze. Tu znów można zacząć bardzo wcześnie i prosić uczniów, aby bazowali na lekturach, które już znają. Dobrym rozwiązaniem są karty motywów literackich gromadzone przez całą szkołę średnią i systematycznie uzupełniane.

Zemsta w szkole ponadpodstawowej

Wśród opublikowanych tematów jawnych na maturę znalazły się trzy dotyczące Zemsty. Warto zauważyć, że można je omówić przy okazji satyr Krasickiego czy Skąpca Moliera.

Zemsta może też być świetnym kontekstem do utworów satyrycznych czy komediowych.

Warto też młodzieży polecić opracowanie motywów występujących w komedii Aleksandra Fredry.

Na koniec omówienie Zemsty, które może się przydać licealistom i uczniom technikum.

Adam Mickiewicz

Dziady cz. II

Opracowanie lektury Radosława Górska

Propozycja pierwsza

Wprowadzenie

Ćwiczenie na pobudzenie wyobraźni

Propozycja pierwsza

Czytanie dramatu z podziałem na role

Propozycja pierwsza

W redakcji...

Propozycja pierwsza

Czy prawdy moralne wynikające z Dziadów są aktualne?

Propozycja pierwsza

Rozprawka - ćwiczenia kompozycyjne i uspójniające

Zamiast redagować całą rozprawkę, skupmy się na napisaniu wstępu, hierachicznym układzie argumentów, napisaniu zakończenia i tworzeniu spójnego tekstu.

Otrzymasz trzy rozwinięte akapity rozprawki. Twoje zadanie polega na: ułożeniu ich według przyjętego przez Ciebie porządku hierarchicznego (np. od najmniej ważnego do najważniejszego lub odwrotnie); dopisaniu wstępu; wyciągnięciu wniosków i napisaniu zakończenia oraz dopisaniu zdań lub wprowadzeniu słownictwa uspójniającego, którymi można połączyć poszczególne argumenty w spójną całość.

Propozycja druga

Wprowadzenie

Romantyzm i duchy

Opowieści o duchach. Podzielcie się takimi historiami i wysłuchajcie piosenki.

Jakie skojarzenia nasuwają się Wam, kiedy potrzycie na obraz "Gdy rozum śpi biudzą cię demony?

Dlaczego Chór ptaków nocnych?

Co to były dziady?

Na następne lekcje

Propozycja druga

Jakie skojarzenia nasuwają się Wam, kiedy potrzycie na obraz "Gdy rozum śpi, biudzą się demony?

Kaprysy, obraz 43: Gdy rozum śpi, budzą się demony Francisco Goya, Kaprysy, obraz 43: Gdy rozum śpi, budzą się demony, 1797-1798, akwaforta, Museo del Prado, Madryt, domena publiczna

Propozycja druga

Słuchowisko

Karta pracy 1

Karta pracy 2

Propozycja druga

Drama

Ćwiczenie wprowadzające

Żywy obraz

Wyjście z roli

Propozycja druga

Jaką refleksję o człowieku i świecie prezentuje II część Dziadów? Lekcja z przesiadką

Przesiadki

Praca w grupach

Wnioski

Propozycja druga

Rozprawka - ćwiczenia redakcyjne

Na podstawie dramatu Dziady cz. II A. Mickiewicza i innego utworu literackiego, uzasadnij słuszność twierdzenia, że "nie ma winy bez kary"

Przygotowanie

Wstęp

Akapit poświęcony dowodowi z Dziadów

Akapit z odwołaniem do innego utworu literackiego

Podsumowanie

A gdyby jednak online...

Wprowadzenie

Obejrzyj film: Słowiańskie obrzędy Dziadów

Stwórz notatkę

Posłuchaj słuchowiska lub obejrzyj przedstawienie przygotowane przez uczniów Gimnazjum Językowego we Wschowie

Stwórz memy

Napisz zaproszenie

A gdyby jednak online...

Escape room

Ciemno wszędzie, GŁUCHo wszędzie...

Gra na motywach "Dziadów" cz. II Adama Mickiewicza

A gdyby jednak online...

Co to znaczy być człowiekiem?

Czym jest moralność, a czym człowieczeństwo?

Czy masz w sobie kompas moralny?

Ludowa moralność i sprawiedliwość

Frazeologia ludzka - przeczytaj, wybierz kilka ciekawych przykładów

Ćwiczenia językowe w Mentimeterze

A gdyby jednak online...

Rozprawka - wprawki stylistyczne

Ustosunkuj się do twierdzenia, że człowiek ponosi konsekwencje swoich czynów. Odwołaj się do II cz. Dziadów i innego utworu literackiego.

Zapiszcie 3 zdania wstępu.

Postawcie tezę.

Subtitle

Zbudujcie dwa argumenty, które potraficie rozwinąć przykładami.

Podajcie przykłady ilustrujące Wasze dowody.

Zredagujcie spójny tekst jednego argumentu wraz z przykładem i wnioskiem częściowym.

Napiszcie 3 zdania zakończenia (odniesienie do tematu, podsumowanie argumentacji, wniosek ogólny.

Jak przygotować wypowiedź na maturę ustną?

Pula zadań jawnych

Dziady cz. II

Matura 2023

Opracowała Radosława Górska

Drogi Czytelniku, Droga Czytelniczko, oddaję w Twoje ręce pierwsze opracowanie przeznaczone przede wszystkim dla uczniów. Chcę Wam pomóc w przygotowaniach do matury według formuły Matura 2023. Moim zamiarem jest przedstawienie możliwego sposobu pracy nad zagadnieniami egzaminacyjnymi z puli zadań otwartych na ustny egzamin maturalny 2023 ogłoszonych przez Centralną Komisję Egzaminacyjną. Nie znajdziesz tu gotowej wypowiedzi, ale sugestie, jak można opracować każdy temat. Jedno (moim zdaniem najtrudniejsze) zadanie jest dokładnie opracowane. Informuję Cię o kolejnych krokach na drodze do konspektu pracy. Z kolejnym tematem postąpiłam inaczej. Proponuję Ci: analizę tematu, wypunktowanie treści z lektury, które, moim zdaniem, należy uwzględnić, podpowiedzi, z jakich kontekstów możesz skorzystać i gdzie szukać wiadomości

dodatkowych. Ostatni temat opracuj sam, sama. Zaczynam od lektur, które znasz ze szkoły podstawowej, ponieważ będą one również obowiązywały na egzaminie maturalnym. Dzięki temu możesz zacząć pracę już w pierwszej klasie. Ważne jest, abyś zachował, zachowała jej efekty, ponieważ w ostatnim roku możesz nie zdążyć wszystkiego ponownie opracować. Mam nadzieję, że takich jak to opracowań powstanie więcej, dlatego bardzo mi zależy na Twoich uwagach, pytaniach, sugestiach.

Życzę Ci powodzenia i satysfakcji

Autorka

1. Sprawiedliwość i moralność w kulturze ludowej. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów część II Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst. 2. Relacje między światem realnym i fantastycznym. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów część II Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst. 3. Kara za popełnione winy jako podstawa sprawiedliwości ludowej. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów część II Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Tematy na maturę ustną 2023 opracowane przez CKE dotyczące II części Dziadów

Zawsze zaczynamy od analizy problemu. Twoim zadaniem jest omówienie relacji między światem realnym a światem fantastycznym, musisz więc zastanowić się, w jaki sposób mogą odbywać się kontakty między ludźmi a bohaterami fantastycznymi. Jak mogą kształtować się wzajemne relacje? Dobrze jest zgromadzić synonimy do słowa kluczowego, co pozwoli uniknąć w wypowiedzi powtarzania, a także lepiej zrozumieć temat. Synonimy do słowa relacje: kontakty, więzi, więzy, wsparcie, stosunki, wpływy, związki, zależności.

Do szczegółowego opracowania wybrałam temat:

Problem do omówienia

2. Relacje między światem realnym i fantastycznym. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów część II Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Lektura, do której musisz się odwołać

Wiadomości dodatkowe, które ułatwiają zrozumienie problemu lub odwołanie do innego utworu literackiego, tekstu kultury itp.

W wypowiedzi masz odwołać się do jednego kontekstu.

• jacy bohaterowie utworu należeli do świata realnego,
• a jacy do świata fantastycznego;
• czy i w jaki sposób się między sobą kontaktowali;
• w jakim celu ludzie starali się nawiązać kontakt z duszami zmarłych;
• co wynikło z tych kontaktów;
• jakie nauki moralne zostały przekazane;
• czy i w jaki sposób ludzie mogli pomóc duchom.

Zagadnienie masz omówić na podstawie II części Dziadów Adama Mickiewicza.

W takim razie musisz przypomnieć sobie:

Wobec tego trzeba się zastanowić, jakie konteksty mogą się przydać.

.Konteksty literackie: - utwory Adama Mickiewicza utrzymane w konwencji fantastyczne, np. ballady; - utwory innego romantyka kreujące świat relacji między realnością a fantastyką; - utwory z innych epok ukazujące wzajemne związki między światem realnym i fantastycznym; - wyjaśnienie motta do II części Dziadów i odwołanie się do Hamleta; wykazanie inspirującej roli dramatu Szekspira.

Kontekst historycznoliteracki: - charakterystyka założeń epoki dotyczących ludowości, sięgania do folkloru.

Przypomnijmy treść II części Dziadów

Kontekst biograficzny:

- geneza Dziadów cz. II - związek Dziadów z Balladami i romansami; - fascynacja kulturą ludową.

Świat fantastyczny

Świat realny

Kontekst teoretycznoliteracki:

- Dziady cz. II jako przykład dramatu romantycznego; - gusła i obrzędy pogańskie w dramacie.

Kontekst filozoficzny:

- epistemologia romantyczna; - irracjonalizm.

I to jeszcze nie wszystkie konteksty, jakimi można wzbogacić omówienie tematu, ale dla przykładu wystarczy.

Uzupełnij notatki graficzne, przesuwając odpowiednio informacje.

Kądziel, kocioł wódki, wianek

Kądziel - by wezwać duchy lekkie , kocioł wódki - duchy ciężkie, wianek - duchy pośrednie

Mówcie, komu czego braknie, Kto z was pragnie, kto z was łaknie.

Bo kto nie był ni razu człowiekiem, Temu człowiek nic nie pomoże.

Ludzie częstują aniołki ziarnami.

Okrutny dla poddanych, odpowiedzialny za ich śmierć w męczarniach.

Nie umiała kochać

Obrzęd pogańsko-chrześcijański dla oddania czci zmarłym przodkom, których dusze przekazywały pouczenia moralne.

Cierpi głód i pragnienie, męki fizyczne i psychiczne.

Noc 31 X/1 XI

Musi błąkać się między niebem a ziemią

Guślarz Starzec Gromada wiejska

Dwa ziarna gorczycy.

Aniołki - duchy Józia i Rózi, Widmo Złego Pana, Dziewczyna - duch Zosi; Widmo

Kto nie dotknął ziemi ni razu, Ten nigdy nie może być w niebie

Kara skończy się za 2 lata - informuje Guślarz

Nie zaznały cierpienia.

Kaplica cmentarna

Przyzywamy, zaklinamy.

Kto nie doznał goryczy ni razu, Ten nie dozna słodyczy w niebie.

Nie może mu pomóc żaden człowiek. Ptaki odbiorą wszystko, co zdobędzie do jedzenia i picia.

Spalano je

Wnioski: 1. Możliwe są kontakty miedzy ludźmi i duszami zmarłych. 2. Ludzie swoimi obrzędami i modlitwami mogą pomóc duszom zmarłych, jeśli za życia nie popełnili niewybaczalnych zbrodni. 3. Nie można pomóc komuś, kto nigdy nie postępował po ludzku, krzywdził bliźnich. 4. Dusze zmarłych pomagają ludziom, przekazując im nauki moralne. 5. Jeśli ktoś nie umarł w sensie dosłownym, nie mógł się zamienić w ducha, nie można z nim nawiązać kontaktu. 6. Relacje między dwoma światami kształtują warstwę fabularną utworu i wpływają na jego przesłanie.

Podsumujmy relacje między światem fantastycznym a światem realnym.

Duchy dręczą ducha

Ludzie pomagają aniołkom

Aniołki przekazują moralne pouczenie

Ludzie nie mogą pomóc bezdusznemu egoiście

Duch przekazuje pouczenie

Ludzie pomagają duchowi, informując o końcu kary.

Duch przekazuje pouczenie

Widmo milczy, bo nie jest duchem.

Omówmy możliwe konteksty.

Niekiedy elementy nadprzyrodzone pełniły także rolę moralizatorską i łączyły się z prezentowaniem systemu wartości. Postacie fantastyczne pilnowały odwiecznego ładu i porządku, przypominając, że nie ma zbrodni bez kary. Elementy fantastyczne odkrywały też często prawdę o wewnętrznym świecie przeżyć oraz doznań bohaterów.

Do swojej wypowiedzi wybierasz jeden kontekst. Należy go wykorzystać funkcjonalnie, czyli informacje muszą być powiązane z omawianym problemem. Pogłębienie kontekstu, wykorzystyanie go do interpretacji utworu podniesie wartość Twojej wypowiedzi, ale nie jest niezbędne.

Konteksty literackie

Więcej

Wróć

2. Utwór innego romantycznego Juliusz Słowacki, Balladyna. W dramacie świat realny i fantastyczny są ze sobą mocno splecione i wzajemnie na siebie wpływają. Świat fantastyczny reprezentuje nimfa Goplana i dwa leśne duszki. To te postaci inicjują zdarzenia, jakie będą się rozgrywały w świecie bohaterów realnych. W finale tragedii tytułowa bohaterka trzykrotnie wyda na siebie wyrok śmierci za popełnione zbrodnie. Narzędziem boskiej sprawiedliwości stanie się piorun.

1. Utwory Adama Mickiewicza Temat relacji między światem realnym a światem fantastycznym występuje w twórczości Adama Mickiewicza wielokrotnie. Widzimy go przede wszystkim w balladach: Świtezianka (nimfa i strzelec), Lilije (Pani i duch Męża), Pani Twardowska (Twardowski i Mefistofeles). Fantastyka służyła romantykom przede wszystkim do przedstawienia nowej, romantycznej wizji świata. Postaci i wydarzenia przełamujące codzienność ukazywały fascynację ludowościąi folklorem.

Więcej

4. Motto II części Dziadów: "Są dziwy w niebie i na ziemi, o których ani śniło się waszym filozofom" zaczerpnięte zostało z Hamleta Williama Szekspira. Słowa te wypowiada je tytułowy bohater – Hamlet, w momencie, kiedy ukazuje mu się duch zamordowanego ojca. Duch wyjawia brutalną prawdę o tym, że zamordował go własny brat, który teraz ożenił się z wdową po zmarłym królu. Pragnie zemsty, bowiem zło nie może zostać bezkarne.

3. Utwór autora z innej epoki Wesele Stanisława Wyspiańskiego W neoromantycznym Weselu Stanisława Wyspiańskiego obserwujemy konfrontację rzeczywistości z wyobrażeniami czy marzeniami. To zderzenie jest, jak się okazuje, bardzo bolesne. Kompromituje narodowe mity, wprawia w przygnębienie, odbiera wiarę, ale daje prawdziwą diagnozę społeczeństwa polskiego. Realistyczny charakter Aktu I, gdzie obserwujemy weselników, zmienia się w momencie, gdy Rachela zaprasza do izby chochoła, a to zaproszenie powtarzają państwo młodzi. To moment przełomowy, od którego następuje przemieszanie elementów rzeczywistych z fantastycznymi w kolejnych aktach. Kiedy w Akcie II wybija północ, magia, duchy i nadprzyrodzone zjawiska już na dobre wkraczają na scenę wydarzeń. Odtąd rzeczy dzieją się na dwóch płaszczyznach, realnej i fantastycznej, a w dodatku te płaszczyzny przenikają się wzajemnie.

Motto zapowiada zatem, że będziemy świadkami niezwykłych wydarzeń wykraczających poza sferę ludzkiego pojmowania, skoro nawet tak mądrzy ludzie, jak filozofowie, nie mogą sobie tego wyobrazić.Romantycy chętnie nawiązywali do twórczości Szekspira, którego uważali za swojego mistrza i którego dzieła ich inspirowały.

Więcej

Kontekst historycznoliteracki

Kontekst biograficzny

Wróć

Dziady cz. II powstały prawdopodobnie w roku 1820. Mickiewicz mieszkał wówczas w Kownie, dokąd został skierowany po ukończeniu studiów, aby objąć posadę nauczyciela (lata 1819 – 1823). Odizolowany od przyjaciół z Towarzystwa Filomatów i Filaretów, poeta rozwijał się twórczo, szukając własnej indywidualnej romantycznej rzeczywistości oraz nowych form poetyckich. Dziady cz. II kontynuowały założenia tomiku Ballad i romansów, nawiązując do niego poprzez motto z Hamleta Williama Szekspira. Jednocześnie znacznie rozwijały problematykę moralną ballad, rozbudowaną i utrwaloną przez chór powtarzający sekwencje i nauki etyczne w dramacie. Mickiewicz w tej części Dziadów powołał do istnienia wspólnotę żywych i umarłych, złączonych starodawnym zwyczajem. Sam poeta przyznawał, że inspiracją były opowieści ludowe z dzieciństwa. Dziady cz. II to przede wszystkim dramat społeczny, a poeta główny temat zaczerpnął ze słowiańskiego obrzędu ku czci zmarłych przodków.

Druga część Dziadów Adama Mickiewicza to dramat, który powstał na początku polskiego romantyzmu. Jest inspirowany ludowymi opowieściami, przesycony atmosferą grozy i tajemnicy. Elementy świata fantastycznego krzyżują się ze światem rzeczywistym.Romantycy czerpali natchnienie do swoich dzieł między innymi z ludowej wyobraźni. To właśnie z nią wiąże się tradycja pogańskiego obrzędu – wywoływania duchów zmarłych. II część Dziadów Adama Mickiewicza jest nie tylko dramatem – obrzędem, ale także swoistym rytuałem, z którym wiążą się zaklęcia, klątwy i wezwania. Z jednej strony nawiązuje on do tradycji świętej uczty (przygotowywania posiłków dla duchów zmarłych), z drugiej natomiast – rozmów, które prowadzono z duchami...

Kontekst teoretycznoliteracki

Dramat romantyczny powstał jako nowy gatunek w romantyzmie, a inspirowany był dramatem szekspirowskim. Polski dramat romantyczny jako zjawisko wybitne istnieje przede wszystkim dzięki twórczości wielkich romantyków. W ich realizacji odsłania on także generalne cechy gatunkowe pozwalające mówić o dramacie romantycznym nie tylko jako o szeregu arcydzieł. Takim znaczącym wyróżnikiem jest metafizyczny lub tez fantastyczny charakter dramatu. Obok rzeczywistości realnej na równych prawach pojawiają się zjawiska z innego wymiaru, niedostępne normalnemu poznaniu ludzkiemu: widma, duchy diabły, anioły itp. Istnieją one nie tylko jako inna rzeczywistość dramatu, lecz zachodzi ścisła współzależność, rodzaj interakcji między ziemskim a metafizycznym wymiarem utworu. Świat realistyczny miesza się z fantastycznym. Romantyzm był epoką, w której doceniano nie tylko obyczaje, ale i „mądrość ludu”.

W związku z tym, wracano do zainteresowania dawną, przedchrześcijańską kulturą.Dziady cz. II są więc dramatem romantycznym. W utworze wyrażono to poprzez: opis wierzeń i „pogańskiego” obrządku dziadów pojmowanie sprawiedliwości jako sądu wydawanego przez wiejską zbiorowość. Twórcy dramatów romantycznych lubili tworzyć nastrój tajemniczy oraz przeplatać go odrobiną „horroru”. Typowe dla romantyzmu jest również występowanie postaci fantastycznych, czy sił nadprzyrodzonych. Jeśli chodzi o Dziady cz. II, są to wszystkie duchy (w utworze przedstawiono trzy rodzaje dusz czyśćcowych: duchy lekkie, duchy pośrednie oraz duchy ciężkie). Poza trzema duchami, które reprezentują trzy rodzaje grzechów, w dramacie Dziady cz. II na samym końcu zburzony jest porządek (trzy rodzaje grzechów i odpowiadające im trzy typy duchów) i pojawia się Upiór, który jakby „nie pasuje” do reszty. To „niedopasowanie” jest też charakterystyczne dla epoki.

Kontekst filozoficzny

Romantycy zakwestionowali racjonalizm w sferze teorii poznania. Poznanie traktowali jako kreację możliwą dzięki intuicji, wyobraźni i uczuciu. Wypracowali koncepcję irracjonalizmu - poglądu głoszącego, że rzeczywistość jest niedostępna poznaniu racjonalnemu, przypisującego najwyższą wartość pozarozumowym środkom poznawczym (intuicji, wierze, instynktowi, przeczuciu). Konsekwencją takiej epistemologii był zwrot ku naiwnemu poznaniu ludowemu, wierze w duchy, zjawy, w możliwość wzajemnego oddziaływania na siebie świata realnego i nadprzyrodzonego. Romantycy uważali, że człowiek jest istotą zakorzenioną w kosmosie przez podświadomość, elementy irracjonalne. Powinien dążyć do odkrycia swej natury, odnaleźć tożsamość własnej duszy i ducha kosmosu.

Wróć

Zbudujmy konspekt wypowiedzi. Pamiętaj, że ma ona trwać około 5 minut. To mało i dużo jednocześnie.

Relacje między światem realnym i fantastycznym. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów część II Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Na wstęp wypowiedzi świetnie nadaje się kontekst historycznoliteracki lub biograficzny. Można też wykorzystać kontekst literacki dotyczący motta dramatu.

W rozwinięciu warto skoncentrować się na wnioskach z analizy problemu i przy okazji podawać niektóre informacje o treści. Unikać należy prostego streszczenia. Kolejność przedstawionych spraw mogłaby być następująca:

1. Możliwe są kontakty miedzy ludźmi i duszami zmarłych. 2. Ludzie swoimi obrzędami i modlitwami mogą pomóc duszom zmarłych, jeśli za życia nie popełnili niewybaczalnych zbrodni. 3. Nie można pomóc komuś, kto nigdy nie postępował po ludzku, krzywdził bliźnich. 4. Dusze zmarłych pomagają ludziom, przekazując im nauki moralne. 5. Jeśli ktoś nie umarł w sensie dosłownym, nie mógł się zamienić w ducha, nie można z nim nawiązać kontaktu.

Dokonajmy analizy tematu pierwszego:

1. Sprawiedliwość i moralność w kulturze ludowej. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów część II Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Wskazujemy problem: Sprawiedliwość i moralność w kulturze ludowej.

W podsumowaniu można zauważyć, że relacje między dwoma światami kształtują warstwę fabularną utworu i wpływają na jego przesłanie.

Warto zastanowić się, jak prosty lud rozumioał pojęcia sprawiedliwości i moralności.Sprawiedliwość, w refleksji etycznej kardynalna cnota porządkująca wybory ludzkiej woli.Moralność – zbiór zasad (norm), które określają, co jest dobre, a co złe.

Jeśli we wstępie nie wykorzystasz kontekstu, można to zrobić tuż przed podsumowaniem. W tym miejscu świetnie będzie pasował kontekst literacki, filozoficzny czy teoretycznoliteracki. Wówczas musisz pamiętać, aby w podsumowaniu wyciągnąć wniosek uogólniający z analizy problemu i kontekstu.

Omów zagadnienie na podstawie Dziadów część II Adama Mickiewicza.

W swojej wypowiedzi uwzględnij wybrany kontekst.

Konteksty literackie, np. Świtezianka, Lilije, Balladyna

Rreguły ludowej moralności zawarte w II części Dziadów:

• Największym grzechem jest okrucieństwo i brak ludzkich uczuć, obojętność wobec ludzkiego cierpienia i nieszczęścia. To grzech ciężki.
• Lekceważenie ludzkich uczuć i odrzucenie miłości jest złe. To grzech średni.
• Nawet życie pełne słodyczy i szczęścia, bez trudów i goryczy jest grzeszne. Ale to grzech lekki.

Kontekst historycznoliteracki

Kontekst biograficzny

Kontekst filozoficzny

Konspekt wypowiedzi:

Na wstęp nadaje się kontekst historycznoliteracki lub biograficzny lub rozważania na temat sprawiedliwości i moralności ludu. Kolejność przedstawionych argumentów: 1. Reguły ludowej moralności. 2. Ludowe poczucie sprawiedliwości w Dziadach. 3. Kontekst literacki lub filozoficzny. Podsumowanie: Romantycy chętnie odwoływali się do ludowej mądrości. Prawdy o tym, czym jest dobro, a czym zło, za co należy nagradzać, a za co karać nie szukali w księgach oświeceniowych, a czerpali ją z wierzeń i intuicyjnego postrzegania świata w kulturze ludowej.

Ludowe poczucie sprawiedliwości: Przekroczenie praw moralnych ściąga na człowieka nieuchronną karę – nie musi ona zostać wykonana przez władzę lub człowieka. Za grzechy lekkie kara jest niewielka, dwa ziarna gorczycy wystarczą. Grzechy średnie muszą zostać ukarane karą dotkliwą, ale ograniczoną w czasie.

Karą za grzechy ciężkie jest wieczne potępienie i męki. Ludzie nie mogą pomóc takiemu duchowi.

Więcej

Temat 3

Żródła

Kara za popełnione winy jako podstawa sprawiedliwości ludowej. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów część II Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/D1FdNPe4A

https://klp.pl/balladyna/a-5708.html

https://maszuwage.pl/wplyw-elementow-fantastycznych-na-przeslanie-utworu-na-przykladzie-wesela-s-wyspianskiego/

Temat jest bardzo podobny do poprzedniego. Samodzielnie opracuj konspekt wypowiedzi, czyli zaplanuj wstęp (napisz 2-3 zdania), wypunktuj kolejność omawianych, wybierz kontekst i podsumuj temat.

https://poezja.org/wz/interpretacja/3797/Moralno%C5%9B%C4%87_ludowa_w_Dziadach

Dziękuję za uwagę.

Skontaktuj się ze mną, podziel się swoimi spostrzeżeniami:

Adam Mickiewicz

Dziady cz. III

Spektakl w reż. K. Swinarskiego cz 1 i 2

Tekst

Słuchowisko

Opracowanie lektury

Biografia Adama Mickiewicza

Biografia na mapie

Omówienie lektury

Radosława Górska

Skandal w Wilnie! - relacje naszych dziennikarzy

Wciel się w rolę dziennikarza śledczego i wyciągnij na światło dzienne skandaliczne śledztwo, jakie opisuje Adam Mickiewicz w III części "Dziadów". Ciekawa jestem, do jakich wniosków doprowadzi Cię praca! Wszystko zależy od Twojej dociekliwości. W moim opracowaniu znajdziesz tylko niektóre z materiałów. Samodzielnie możesz ich znaleźć o wiele więcej. Pamiętaj jednak, że najważniejszym materiałem jest tekst Adama Mickiewicza. Możesz pracować samodzielnie lub w grupie z kolegami. Sami zdecydujcie o podziale zadań. Jeśli uznacie za stosowne, możecie rozbudować projekt.

Wywiad z Janem Sobolewskim

Zadania dla dziennikarzy

Studenci śpiewają!

Kontekst historyczny - wskazówki

Zadanie długoterminowe dla chętnych

Śmierć i narodziny w celi

Zadanie do samodzielnego wykonania

Relacje spod Bazylianów

Kontekst historyczny

Przedmowa do III cz. "Dziadów"

Polecenia do analizy Przedmowy

Geneza III cz. "Dziadów"

Wilno Mickiewicza i Słowackiego - katalog wystawy

Filomaci i filareci

Legenda filomatów

Mikołaj Nowosilcow

Mickiewicz i Nowosilcow

Proces filomatów, czyli ciemno wszędzie

Śmierć i narodziny w celi

Prolog

Analiza Prologu

Cela Konrada - audycja radiowa

Dziady cz. III - wszystkie przemiany Konrada

Relacje spod Bazylianów

Scena więzienna

Analiza sceny więziennej

Przygotowanie sondy ulicznej

Rozmowy z wileńczykami

Pomoc w interpretacji

Wywiad z Janem Sobolewskim

Opowiadanie Janka Sobolewskiego

Analiza opowiadania

Przygotowanie wywiadu

Materiał pomocniczy

Studenci śpiewają!

Zadanie

Tekst pieśni więziennych młodzieży

Tekst pomocniczy do analizy pieśni Feliksa - fragmenty artykułu

Tekst pomocniczy do interpretacji Pieśni Konrada - artykuł

Pies despoty - Senator Nowosilcow

Dlaczego pies despoty?

Analiza Snu Senatora

Bohaterowie literaccy w tekście i na scenie. Belzebub i Nowosilcow

Pani Rollison - scenariusz przedstawienia szkolnego teatru

Poćwicz analizę

Bal u Senatora - porównanie tekstu romantycznego ze współczesnym

Poćwicz pisanie

Konrad - Prometeusz czy bluźnierca?

Postać Konrada - zadania

Wielka Improwizacja - Gustaw Holoubek - Lawa 1989

„Nazywam się Milijon” – egotyczne przesłanie Konrada - lekcja z e-podręcznikiem

Gustaw – Konrad z III części Dziadów – studium postaci

Dziady część III - wszystkie przemiany Konrada

Poćwicz pisanie

"Panie, czymże ja jestem przed Twoim obliczem prochem i niczem" - postać księdza Piotra

Fragment spektaklu w reż. K. Swinarskiego - Widzenie księdza Piotra

Po wnikliwej lekturze tekstu - ćwiczenie

Scholaris Widzenie księdza Piotra - e-lekcja

Czterdzieści i cztery, czyli mesjanizm i profetyzm III. części Dziadów - lekkcja e-podręcznik

Mistyczny wymiar Dziadów części III

Salony i kazamaty - społeczeństwo polskie widziane oczami Adama Mickiewicza

Wykonaj notatki graficzne

Kazamaty - historie Cichowskiego i Rollisona

Relacje reporterów

Lawa, czyli patriotyczna młodzież - ćwiczenie Scholaris

"Kraina pusta, biała i otwarta" - wizja Rosji w III cz. "Dziadów"

Rosja oczami Mickiewicza - Droga do Rosji - ana;iza

Obraz stolicy imperium w III cz. Dziadów

Pomnik Piotra Wielkiego

Daniel Olbrychski „Do przyjaciół Moskali” – Adam Mickiewicz (Dziady, Ustęp)

"Do przyjaciół Moskali" - analiza i interpretacja wiersza

Do przyjaciół Moskali? "Dziady" – iskra marca '68

Rosja oczami Mickiewicza - artykuł. Uważne czytanie. Streszczenie.

"Dziady" jako arcydramat romantyczny

Wykład

Scholaris - e-lekcja

Dramat romantyczny

„Dziady” cz. III jako dramat romantyczny i arcydramat polski

Dramat romantyczny z kodami QR – „Dziady”

Dziady Mickiewicza i Dziady Swinarskiego

Powtórz, utrwal, sprawdź się, napisz, podyskutuj ...

Graj

Podyskutuj

Napisz

Zaprojektuj - zadanie dla chętnych

Ballady Adama Mickiewicza w szkole podstawowej i ponadpodstawowej

Opracowanie Radosława Górska

Pani Twardowska*

Legenda o mistrzu Twardowskim

Eksperyment

Film Pani Twardowska

Porządkowanie zdarzeń w balladzie Adama Mickiewicza

* Uczniowie na lekcję mieli przynieść ziarenka maku i trzy gwoździe (lub takie pomoce zapewnia nauczyciel)

Pani Twardowska

Kukiełki

Scenariusz przedstawienia kukiełkowego

Teatrzyk kukiełkowy

Zaproszenie

Powrót taty

Rozmowa o podróżach i towarzyszących im emocjach

Ballada Powrót taty

Elementy świata przedstawionego

Cud w sercu zbójcy

Przygotowanie gry

Świtezianka

Tekst ballady

Narrator i bohaterowie

Rekonstrukcja wydarzeń - gałąź logiczna*

Ocena postępowania bohaterów

Natura w Świteziance

*materiał dla nauczycioela

Świtezianka

Świtezianka jako ballada

Nawiązania do utworu Adama Mickiewicza

Co zrobić, by oszukana dziewczyna uwierzyła w prawdziwą miłość?

Romantyczność

Ballady i romanse. Kwintesencja polskiego romantyzmu - audycja radiowa

Geneza Ballad i romansów

Ballada

Przygotowanie komiksu

Romantyczność

Wydarzenia w balladzie

Czytanie w pięciu krokach

Widzenie w biały dzień. O Romantyczności Mickiewicza

Karusia

Romantyczność

"Szkiełko i oko" czy "czucie i wiara"?

Cechy ballady w postaci wskazówek w tekście

Romantyczność jako manifest programowy nowej epoki

Zadania maturalne z Romantycznością w roli głównej

Świteź

Geneza ballady

Ballada

Galeria wyobrażonych pejzaży

Historia zatopionego miasta

Świteź jako ballada

Świteź

Romantyczna wizja świata w balladzie - analiza

Film

Propozycja omówienia filmu*

Czytanie performatywne ballady

* Materiał dla nauczyciela

Lilije

Romantyczna literatura grozy

Ballada

Analiza elementów grozy w Lilijach

Graficzna interpretacja ballady

Projekt okładki

Mickiewicz influencerem?

O popularności Ballad i romansów

Artykuł

Zadanie analityczne

Profil poety w mediach społecznościowych

Pomysły na inne projekty

Dziękuję za uwagę

Skontaktuj się ze mną i podziel się swoją opinią.

Po więcej materiałów zapraszam na stronę

zapiskipolonistki.pl