ZA POLSKĄ I PRZECIW POLSCE

S. ŻEROMSKI "PRZEDWIOŚNIE"

ZA POLSKĄ I PRZECIW POLSCE

POROZMAWIAJMY

Obejrzyj film "Spory o kształt ustroju RP 1918-1921" i zastanów się, z czego wynikały różnice dotyczące wizji Rzeczypospolitej tuż po odzyskaniu niepodległości?

WPROWADZENIE

„Polska międzywojenna żyła tylko 20 lat” i – jak napisał publicysta paryskiej „Kultury” Juliusz Mieroszewski – „nie miała szansy naprawienia błędów młodości”. W wielu częściach kraju sytuacja polityczna ustabilizowała się dopiero w 1922 r., zatem przed odrodzoną Polską – czego wówczas nikt nie przeczuwał – pozostawało zaledwie kilkanaście lat istnienia. Nadrzędnym zadaniem dla polskich elit była konsolidacja wspólnoty narodowej, która przez ponad wiek znajdowała się w trzech zaborczych organizmach politycznych, a po odzyskaniu niepodległości musiała ułożyć stosunki z licznymi mniejszościami narodowymi. Na odzyskanym terytorium wszystkie struktury młodego państwa wymagały scalenia. Należało zadbać o rozwój życia społecznego i gospodarczego – połączyć trzy przestrzenie, które za życia pięciu pokoleń były pod obcą dominacją. II Rzeczpospolitą zbudowali ludzie, którzy urodzili się w okresie między powstaniem styczniowym a I wojną światową. Dzięki ich entuzjazmowi rozpoczęła się wielka przebudowa polskiego świata. Troska o przyszłość nakazywała jak najszybsze pokonanie zacofania narosłego przez kilka stuleci i dogonienie Europy Zachodniej. We wszystkich wymiarach życia zbiorowego ważnym zadaniem stawała się modernizacja kraju. Unowocześnienie objęło prawo, edukację, ochronę zdrowia, gospodarkę, łączność oraz komunikację. Przeobrażenia nie ominęły struktur społecznych i obyczajowości. Postępowało równouprawnienie kobiet. W warunkach niepodległości rozkwitały sztuka i kultura, zachowując naturalną więź ze współczesnymi kierunkami życia artystycznego Zachodu.

Źródło: https://view.genial.ly/60faa42e2174b10da7b0b1c0/presentation-przedwiosnie-cykl-lekcji

SZYMON GAJOWIEC

GAJOWIEC- ANALIZA

Przeczytaj załączone fragmenty powieści i odpowiedz na pytania.

Jak z pewnością zauważyłeś pierwowzorem postawy Szymona Gajowca był Edward Abramowski, przyjaciel Żeromskiego i zarazem myśliciel polityczny i działacz społeczny.

OBEJRZYJ FILM

Szymon Gajowiec tak przedstawia sylwetkę swego mistrza:

Stworzył on naukę własną bojkotu państwa za pomocą złączenia ludzi w związki, stowarzyszenia, kooperatywy. Usiłuje wytworzyć świat nowy i nieznany, który w jego pojmowaniu będzie wielkim, powszechnym ruchem etycznym, świat przewidywany, wymyślony. Ta wymarzona za czasów rosyjskich rewolucja społeczna i moralna prowadziła go konsekwentnie na stanowisko teoretyka kooperatywizmu praktycznego. A jego zamysł zorganizowania ludzi w sposób antypaństwowy przywiódł go w praktyce, za panowania nad Polską caratu, do uznania Polski nieistniejącej jako realizacji jego pomysłu.

Gajowiec ma jednak świadomość, że poglądy Abramowskiego, pomijające państwo, nie dają wskazówek, jak postępować, gdy własne państwo już istnieje.

źródło: https://kanonlektur.pl/wpisy/przedwiosnie-powiesc-polityczna/

CO ODRZUCA Z TEORII ABRAMOWSKIEGO?

CO PRZEJMUJE Z TEORII ABRAMOWSKIEGO?

SZYMON

CO PRZEJMUJE Z TEORII KRZEMIŃSKIEGO?

CO ODRZUCA Z TEORII KRZEMIŃSKIEGO?

GAJOWIEC

Całokształt poglądów Gajowca został ukształtowany pod wpływem myśli różnych myślicieli i działaczy społecznych, których portrety zdobią jego gabinet. Składają się nań następujące założenia:

Gajowiec widzi konieczność reform społecznych, zarazem uważa, że każda reforma społeczna musi być wprowadzana stopniowo i poprzedzona przez reformę moralną, czyli przemianę ludzkiej mentalności. Gajowiec bowiem, mimo swego praktycyzmu i zdrowego rozsądku, nie przestaje ufać w boską opiekę nad Polską.

ANTONI LULEK

LULEK- ANALIZA

Przeczytaj załączone fragmenty powieści i odpowiedz na pytania.

Lulek gardzi szlachtą i jest jak najgorszego zdania o polskich reprezentantach tej grupy społecznej. Nie lubił też socjalistów, łączących idee ruchu robotniczego z patriotyzmem i zamierzeniami budowania silnego państwa polskiego. Lulek uważa się za posiadacza prawdy, wyznawcę jedynej słusznej idei - komunizmu. Nie uznaje kompromisów. Nienawidzi nowo powstałego państwa polskiego.

Rzeczywiście jednak ten chorowity człowiek psuł sobie zdrowie żywiąc zupełną już wrogość i nosząc w sercu zemstę względem nowo powstałej Rzeczypospolitej Polskiej. Każde niepowodzenie, pośliźnięcie, klęska czy żywiołowe nieszczęście państwa i rządu polskiego jako całości, jako jestestwa politycznego i społecznego, budziło w piersi Lulka, w jego sercu radosny śmiech. On szczerze i pilnie czyhał na śmierć tego tworu, który stale nazywał najreakcyjniejszym skirem ludzkości.

Lulek chciał, aby w Europie zapanowała rewolucja komunistyczna na wzór radzieckiej, dlatego cieszył się z każdego niepowodzenia polskich reform i zarazem zachwycał wszystkim, co działo się w Rosji sowieckiej. Jego marzeniem jest, aby państwa narodowe zniknęły z powierzchni ziemi a ich miejsce zajęły organizacje robotnicze.

źródło: https://kanonlektur.pl/wpisy/przedwiosnie-powiesc-polityczna/

WIEC KOMUNISTÓW- ANALIZA

Przeczytaj załączone fragmenty powieści i odpowiedz na pytania.

PODSUMUJMY

Wskaż różnice między poglądami Gajowca a poglądami komunistów.

Jak sądzisz, dlaczego autor zderza opozycyjne propozycje dotyczące przyszłości Polski? Odpowiedź uzasadnij.

PODSUMUJMY

LULEK

GAJOWIEC

– Polska podzielona jest na trzy części, które bezwzględnie należy scalić. – Należy zadbać o bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne kraju. – Należy przeprowadzić reformy: walutową, edukacji i służby zdrowia. – Kraj powinien być reformowany stopniowo – wszystko należy odpowiednio przemyśleć.

– Należy zlikwidować podziały społeczne w Polsce (na klasę posiadającą i tych, którzy są przez nią uciskani). – Należy oddać władzę ludowi pracującemu. – Należy przeprowadzić międzynarodową rewolucję i zmienić ustrój. – Państwa narodowe powinny zostać zastąpione przez organizacje robotnicze.

CEZARY BARYKA

"JA NIE JESTEM Z PARAFII. ANI Z TEJ, ANI Z ŻADNEJ"

Przeczytaj załączone fragmenty powieści i odpowiedz na pytania.

WĄTPLIWOŚCI I ZARZUTY CEZAREGO BARYKI

ANALIZA SCENY FINAŁOWEJ

Przeczytaj załączony fragment powieści i odpowiedz na pytania.

PODSUMUJMY

Właśnie wtedy kierownictwo partii zażądało od ogółu robotników poparcia. Manifestacja wyszła nagle z placu i ruszyła pod Belweder. W pierwszym szeregu znacznego tłumu szli ująwszy się pod ręce ideowi przedstawiciele, między innymi Lulek i Baryka. Baryka w samym środku, ubrany w lejbik żołnierski i czapkę żołnierską. Śpiewali. (…) Baryka wyszedł z szeregów robotników i parł oddzielnie, wprost na ten szary mur żołnierzy - na czele zbiedzonego tłumu.

Cezary Baryka nie jest jednostką wybitną, wyjątkową, bezkrytycznie poświęcającą się dla idei. To człowiek poszukujący, próbujący krytycznie patrzeć na otaczającą go rzeczywistość. Kolejne etapy podróży Cezarego rozbijają wielowiekowe, narodowe mity stworzone także przez twórców romantycznych. Stefan Żeromski pokazuje Polskę w nowej sytuacji- kraj odzyskał wolność po 123 latach zaborów, stare zasady już nie obowiązują, należy stworzyć nowe. Cezary zatem reprezentuje nowe pokolenie, dlatego nazywany jest bohaterem nowych czasów.

DO ZOBACZENIA!