Matka Boża Gromniczna

Matka Boża Gromniczna

2 lutego przynosimy do Kościoła świece, aby kapłan mógł ją poświęcić. Tę świecę, nazywamy gromnicą.

Zwyczeje związane ze Świętem Matki Bożej Gromnicznej

Gromnica jest pięknie przystrojona wiankiem i wstążkami. Po poświęceniu w Kościele jest uroczyście niesiona do domu.

Dlaczego więc świecę tę nazywamy gromnicą?

Świece zwane są gromnicami, ponieważ były ze czcią przechowywane w każdym domu i często zapalane – wówczas, kiedy nadciągały gwałtowne burze, kiedy pioruny zwane gromem z nieba zagrażały domom.

Matka Boża, chroniąca wilki przed polującymi na nie ludźmi i chroniącej ludzi przed podchodzącymi pod ich zagrody wilkami. Ponadto widziano w Maryi patronkę ludzi i zwierząt zagrożonych przez wilki, dlatego na przykład wiosną na miedzach pastwisk zakopywano kawałki gromnic poświęconych 2 lutego. Kiedy zimą rozlegało się wycie wilków, gospodarze wypalali płomieniem gromnicy krzyże na drzwiach pomieszczeń, w których przebywały zwierzęta. Sam luty nazywano wilczym miesiącem, gdyż wtedy to wilki polowały w stadach. Wierzono też, że Matka Boża nie tylko chroni wsie przed wilkami, odstraszając je płomieniem świecy, ale chodzi po polach i miedzach z zapaloną gromnicą, ochrania oziminy przed wymarznięciem i oświetla drogę zbłąkanym wędrowcom.

Zwyczeje związane ze Świętem Matki Bożej Gromnicznej

Podczas burzy z piorunami stawiano zapaloną gromnicę w oknie lub na stole, przy którym gromadzili się domownicy lub obchodzono z nią całe obejście. Warto wspomnieć przy tym, że nazwa tej świecy wywodzi się od rzadkiego w staropolszczyźnie przymiotnika gromny – oznaczającego huczny, grzmiący. Gromnica miała chronić dom od gromu. Wkładano ją w ręce umierających, zapalano ją podczas obrzędu ostatniego namaszczenia. Na Podlasiu płomieniem świecy opalano dzieciom końce włosów, aby ustrzec je przed chorobami uszu. Do dziś w wielu domach przechowuje się gromnicę razem z palmą wielkanocną, by strzegły domostwo i jego mieszkańców przed wszelkim złem.

Dlaczego to święto nazywamy Matki Bożej Gromnicznej?

To światło - czyli Pana Jezusa -swoimi rękami podaje nam Maryja. Gromnica to świeca znajdująca się w każdym chrześcijańskim domu, jako ochrona na różne trudne chwile w życiu człowieka. Zapalając je modlimy się z Maryją również o ochronę od pożarów, powodzi, a także w chwilach, gdy nasi bliscy odchodzą z tego świata

Zwyczeje związane ze Świętem Matki Bożej Gromnicznej

Po powrocie z kościoła poświęconą gromnicą malowano znak krzyża na suficie, a od jej płomienia zapalano wszystkie domowe ognie w kuchni, w piecach i w lampce oliwnej przed świętym obrazem. W niektórych rejonach Polski gospodarze błogosławili gromnicą swój dobytek w stajni, a kawałek gromnicy obciętej od spodu dawano psu, by dobrze pilnował obejścia.

Zwyczeje związane ze Świętem Matki Bożej Gromnicznej

Tradycje i zwyczaje związane ze Świętem Matki Bożej Gromnicznej

Ze świętem Matki Boskiej Gromnicznej kończy się w Polsce okres śpiewania kolęd, trzymania w domach choinek i szopek oraz wizyt duszpasterskich. Dawniej ostatni kolędnicy wyruszali tego dnia zwyczajowo z turoniem lub kozą odwiedzając domostwa i odgrywając wesołe scenki z życia wsi lub o tematyce religijnej, co dawało okazję do otrzymania datków pieniężnych lub poczęstunku.

2 luty to także obchodzony na całym świecie dzień życia konsekrowanego, czyli święto takich osób, które poprzez śluby ofiarowały swoje życie na wyłączną służbę Bogu.

Pomódl się w tym dniu za wszystkie siostry i braci zakonnych oraz o nowe powłania.

2 lutego był też datą graniczną dla oświadczyn. W dawnych czasach pannom na wydaniu szyto wyprawę, która wystarczała na długie lata, więc przygotowania do wesela wymagały wiele czasu. Stąd zrodziło się przysłowie: W dzień Panny Gromnicznej, bywaj zdrów, mój śliczny! Oznaczało to, że jeśli kawaler nie oświadczył się pannie do tego dnia, nie ma szans na przygotowanie wesela i będzie musiał długo czekać, gdyż niebawem zaczynał się czas Wielkiego Postu.

Szła Najświętsza przez bór Panienka, miała płaszcz błękitny, białą sukienkę. I szło wilczysko chytre, przyczajone, przemarznięte, za Panną Świętą. Wilka szukali z kłonicami, jak go znajdą, kości mu połamią: zeżarł zeszłej zimy cielę białe, prześliczne, w samą Gromniczną! Spotykają chłopi świętą Podróżną, Pozdejmowali czapki, patrzą - na próżno. „ Wybacz nam, Pani wspaniała, czyś wilka gdzie nie widziała?" „Anim go szukała, ani go wydam, patrzcie lepiej po sercach, to się wam przyda, bo tam to właśnie, a nie śród leśnych ścieżyn, wilk leży!" Poszły rosłe chłopiska milcząc do chałup. ogląda się Panienka po śniegu białym, ogląda się wszędzie, aż spod płaszcza Jej milczkiem wylazł łeb wilczy.

"A tuś mi, łowco jagniąt bezbronnych! Katom cię wydać byłabym skłonna, tylko że nad twą wilczą niedolą serce mnie boli. Skoroś sam znalazł moją opiekę, zostań już przy mnie, bo gdzie uciekniesz? Będziesz mi za to roztropnie służył zimą w podróży". Odtąd chodzi wilk Z Matką Najświętszą wiernie przez śniegi puste, zawiane ściernie, pełniąc wśród nocy mrocznych i długich różne posługi A kiedy jasną gromnicą świeci Panna Przeczysta pośród zamieci, tuż i Gromniczny Wilk za swą Panią jarzy ślepiami

Przysłowia związane z tym świętem: "Gdy z gromnicy w kościele ciecze, zima jeszcze się powlecze". "Gromnica, zimy połowica". "Gdy słońce świeci na Gromnicę, to przyjdą mrozy i śnieżyce".