Środki stylistyczne
UTRWALENIE WIADOMOŚCI
Zapamiętaj!
Środki stylistyczne, inaczej nazywane środkami artystycznymi bądź środkami artystycznego wyrazu, to celowe zabiegi językowe stosowane w literaturze. Mają one na celu wywołanie u odbiorcy konkretnego efektu lub wrażenia i sprawienie, by sobie coś wyobraził bądź nad czymś się zastanowił.
Epitet
określenie rzeczownika wyrażone przymiotnikiem, imiesłowem lub rzeczownikiem
Funkcja w tekście
podkreśla cechy zjawisk, przedmiotów, osób
zwiększa konkretność opisu
wyraża stosunek osoby mówiącej do opisywanych zjawisk, przedmiotów, osób
Metafora (przenośnia)
nietypowe zestawienie wyrazów, w którym zyskują one nowe, niedosłowne znaczenie
Funkcja w tekście
tworzy nowe skojarzenia
zaskakuje, działa na emocje odbiorcy
Animizacja (ożywienie)
przypisanie przedmiotom, pojęciom lub zjawiskom cech istot żywych
Funkcja w tekście
nadaje opisowi dynamiczny charakter, oddaje wrażenie ruchu
zwiększa obrazowość wypowiedzi
Personifikacja (uosobienie)
nadanie przedmiotom, pojęciom, roślinom lub zwierzętom cech ludzkich
Funkcja w tekście
dynamizuje opis
podkreśla emocje osoby mówiącej
podnosi wartość danego elementu
Porównanie
zestawienie jednego zjawiska z innym, pod pewnym względem podobnym, za pomocą spójników: jak (jako), jakby, niby, na kształt
Funkcja w tekście
uwydatnia cechę zjawiska (poprzez wskazanie na jego podobieństwo do innego zjawiska)
Porównanie homeryckie
obszerne porównanie, w którym człon porównujący jest rozbudowany do samodzielnego obrazu
Funkcja w tekście
uwydatnia cechę opisywanej sytuacji, osoby
odkrywa nieoczekiwane podobieństwo
Zdrobnienie
wyraz pomniejszający wielkość lub znaczenie wyrazu pierwotnego
Funkcja w tekście
ujawnia uczucia osoby mówiącej - zwykle wyraża sympatię, życzliwość, czułość
wprowadza pogodny, radosny nastrój
Zgrubienie
wyraz wyolbrzymiający i wzmacniający znaczenie wyrazu pierwotnego
Funkcja w tekście
wskazuje na emocje osoby mówiącej - przeważnie wyraża niechęć, lekceważenie, żartobliwy dystans
Eufemizm
wyraz lub sformułowanie użyte zamiast słów niegrzecznych, dosadnych, niestosownych
Funkcja w tekście
łagodzi znaczenie zastępowanych słów
osłabia emocjonalny charakter wypowiedzi
Neologizm
nowy wyraz, który do tej pory nie istniał w języku, utworzony zgodnie z regułami słowotwórstwa
Funkcja w tekście
może nadawać wypowiedzi żartobliwy charakter
Archaizm
wyraz przestarzały, który wyszedł już z użycia
Funkcja w tekście
wprowadza w klimat dawnych czasów
buduje podniosły nastrój
Alegoria
znak (postać, zwierzę, zdarzenie, przedmiot), który poza znaczeniem dosłownym ma znaczenie domyślne, umowne; algoria jest jednoznaczna
Funkcja w tekście
jest elementem kompozycyjnym utworów dydaktycznych (np. bajek, przypowieści)
zwiększa obrazowość pojęcia
Symbol
znak (postać, zwierzę, zdarzenie, przedmiot), który poza znaczeniem dosłownym wyraża treści głęboko ukryte, niejasne; symbol jest wieloznaczny - można go interpretować na wiele sposobów
Funkcja w tekście
buduje nastrój tajemniczości
zwiększa wieloznaczność tekstu
budzi odległe skojarzenia
Apostrofa
bezpośredni, uroczysty zwrot do adresata (przedmiotu, osoby, bóstwa)
Funkcja w tekście
nadaje wypowiedzi podniosły charakter
podkreśla emocjonalny stosunek nadawcy do adresata
Inwokacja
rozbudowana apostrofa na początku utworu, w której autor zwraca się do muzy, bóstwa z prośbą o natchnienie
Funkcja w tekście
nadaje wypowiedzi uroczysty charakter
ujawnia emocjonalny stosunek nadawcy do adresata
przykuwa uwagę, angażuje odbiorcę tekstu
Pytanie retoryczne
pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi
Funkcja w tekście
przykuwa uwagę odbiorcy
ożywia wypowiedź, czasem nadaje jej dramatyczny charakter
skłania do refleksji, przymyśleń
Powtórzenie
powtórzenie tych samych słów w całym utworze lub jego fragmencie
Funkcja w tekście
uwydatnia rytmiczność wypowiedzi
podkreśla znaczenie powtarzanych słów
Anafora
powtórzenie tych samych słów na początku kolejnych wersów lub zdań
Funkcja w tekście
podkreśla rytmiczność wypowiedzi, nadaje jej wyrazisty charakter
wprowadza wyliczenia
uwydatnia znaczenie powtarzanych słów
Wykrzyknienie
wykrzyknikowe zdanie lub równoważnik zdania
Funkcja w tekście
ujawnia silne emocje osoby mówiącej
Rym
powtórzenie jednakowych lub podobnych zakończeń wyrazów
Funkcja w tekście
zwraca uwagę na relacje między rymującymi się wyrazami
nadaje wypowiedzi rytmiczny charakter
Rytm
powtarzalność tych samych elementów w utworze, np. stała liczba sylab w kolejnych wersach, regularne rozmieszczenie rymów
Funkcja w tekście
Ożywia utwór lub go spowalnia
Wyraz dźwiękonaśladowczy (onomatopeja)
wyraz naśladujący swoim brzmieniem rzeczywisty dźwięk
Funkcja w tekście
oddaje efekty brzmieniowe opisywanego zjawiska
buduje nastrój utworu
Zakręć kołem i podaj definicję środka stylistycznego
Wskaż środek stylistyczny na podstawie definicji
Sprawdź swoją wiedzę! cz.I
Sprawdź swoją wiedzę! cz.II
Dziękuję!
Agnieszka Łazarek
Środki stylistyczne
AŁ
Created on January 24, 2022
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Animated Chalkboard Presentation
View
Genial Storytale Presentation
View
Blackboard Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Chalkboard Presentation
View
Witchcraft Presentation
View
Sketchbook Presentation
Explore all templates
Transcript
Środki stylistyczne
UTRWALENIE WIADOMOŚCI
Zapamiętaj!
Środki stylistyczne, inaczej nazywane środkami artystycznymi bądź środkami artystycznego wyrazu, to celowe zabiegi językowe stosowane w literaturze. Mają one na celu wywołanie u odbiorcy konkretnego efektu lub wrażenia i sprawienie, by sobie coś wyobraził bądź nad czymś się zastanowił.
Epitet
określenie rzeczownika wyrażone przymiotnikiem, imiesłowem lub rzeczownikiem
Funkcja w tekście
podkreśla cechy zjawisk, przedmiotów, osób
zwiększa konkretność opisu
wyraża stosunek osoby mówiącej do opisywanych zjawisk, przedmiotów, osób
Metafora (przenośnia)
nietypowe zestawienie wyrazów, w którym zyskują one nowe, niedosłowne znaczenie
Funkcja w tekście
tworzy nowe skojarzenia
zaskakuje, działa na emocje odbiorcy
Animizacja (ożywienie)
przypisanie przedmiotom, pojęciom lub zjawiskom cech istot żywych
Funkcja w tekście
nadaje opisowi dynamiczny charakter, oddaje wrażenie ruchu
zwiększa obrazowość wypowiedzi
Personifikacja (uosobienie)
nadanie przedmiotom, pojęciom, roślinom lub zwierzętom cech ludzkich
Funkcja w tekście
dynamizuje opis
podkreśla emocje osoby mówiącej
podnosi wartość danego elementu
Porównanie
zestawienie jednego zjawiska z innym, pod pewnym względem podobnym, za pomocą spójników: jak (jako), jakby, niby, na kształt
Funkcja w tekście
uwydatnia cechę zjawiska (poprzez wskazanie na jego podobieństwo do innego zjawiska)
Porównanie homeryckie
obszerne porównanie, w którym człon porównujący jest rozbudowany do samodzielnego obrazu
Funkcja w tekście
uwydatnia cechę opisywanej sytuacji, osoby
odkrywa nieoczekiwane podobieństwo
Zdrobnienie
wyraz pomniejszający wielkość lub znaczenie wyrazu pierwotnego
Funkcja w tekście
ujawnia uczucia osoby mówiącej - zwykle wyraża sympatię, życzliwość, czułość
wprowadza pogodny, radosny nastrój
Zgrubienie
wyraz wyolbrzymiający i wzmacniający znaczenie wyrazu pierwotnego
Funkcja w tekście
wskazuje na emocje osoby mówiącej - przeważnie wyraża niechęć, lekceważenie, żartobliwy dystans
Eufemizm
wyraz lub sformułowanie użyte zamiast słów niegrzecznych, dosadnych, niestosownych
Funkcja w tekście
łagodzi znaczenie zastępowanych słów
osłabia emocjonalny charakter wypowiedzi
Neologizm
nowy wyraz, który do tej pory nie istniał w języku, utworzony zgodnie z regułami słowotwórstwa
Funkcja w tekście
może nadawać wypowiedzi żartobliwy charakter
Archaizm
wyraz przestarzały, który wyszedł już z użycia
Funkcja w tekście
wprowadza w klimat dawnych czasów
buduje podniosły nastrój
Alegoria
znak (postać, zwierzę, zdarzenie, przedmiot), który poza znaczeniem dosłownym ma znaczenie domyślne, umowne; algoria jest jednoznaczna
Funkcja w tekście
jest elementem kompozycyjnym utworów dydaktycznych (np. bajek, przypowieści)
zwiększa obrazowość pojęcia
Symbol
znak (postać, zwierzę, zdarzenie, przedmiot), który poza znaczeniem dosłownym wyraża treści głęboko ukryte, niejasne; symbol jest wieloznaczny - można go interpretować na wiele sposobów
Funkcja w tekście
buduje nastrój tajemniczości
zwiększa wieloznaczność tekstu
budzi odległe skojarzenia
Apostrofa
bezpośredni, uroczysty zwrot do adresata (przedmiotu, osoby, bóstwa)
Funkcja w tekście
nadaje wypowiedzi podniosły charakter
podkreśla emocjonalny stosunek nadawcy do adresata
Inwokacja
rozbudowana apostrofa na początku utworu, w której autor zwraca się do muzy, bóstwa z prośbą o natchnienie
Funkcja w tekście
nadaje wypowiedzi uroczysty charakter
ujawnia emocjonalny stosunek nadawcy do adresata
przykuwa uwagę, angażuje odbiorcę tekstu
Pytanie retoryczne
pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi
Funkcja w tekście
przykuwa uwagę odbiorcy
ożywia wypowiedź, czasem nadaje jej dramatyczny charakter
skłania do refleksji, przymyśleń
Powtórzenie
powtórzenie tych samych słów w całym utworze lub jego fragmencie
Funkcja w tekście
uwydatnia rytmiczność wypowiedzi
podkreśla znaczenie powtarzanych słów
Anafora
powtórzenie tych samych słów na początku kolejnych wersów lub zdań
Funkcja w tekście
podkreśla rytmiczność wypowiedzi, nadaje jej wyrazisty charakter
wprowadza wyliczenia
uwydatnia znaczenie powtarzanych słów
Wykrzyknienie
wykrzyknikowe zdanie lub równoważnik zdania
Funkcja w tekście
ujawnia silne emocje osoby mówiącej
Rym
powtórzenie jednakowych lub podobnych zakończeń wyrazów
Funkcja w tekście
zwraca uwagę na relacje między rymującymi się wyrazami
nadaje wypowiedzi rytmiczny charakter
Rytm
powtarzalność tych samych elementów w utworze, np. stała liczba sylab w kolejnych wersach, regularne rozmieszczenie rymów
Funkcja w tekście
Ożywia utwór lub go spowalnia
Wyraz dźwiękonaśladowczy (onomatopeja)
wyraz naśladujący swoim brzmieniem rzeczywisty dźwięk
Funkcja w tekście
oddaje efekty brzmieniowe opisywanego zjawiska
buduje nastrój utworu
Zakręć kołem i podaj definicję środka stylistycznego
Wskaż środek stylistyczny na podstawie definicji
Sprawdź swoją wiedzę! cz.I
Sprawdź swoją wiedzę! cz.II
Dziękuję!
Agnieszka Łazarek