YΠOKEIMENO-ANTIKEIMENO -KATHΓOΡOYMENO

ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ- ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ

© Ιφιγένεια Σταμούλη

Το υποκείμενο είναι η λέξη που φανερώνει ποιος ενεργεί , ποιος παθαίνει αυτό που λέει το ρήμα , ποιος είναι κάτι ή ποιος βρίσκεται στην κατάσταση που δηλώνει το ρήμα.

Για να βρούμε το υποκείμενο του ρήματος ρωτάμε ποιος / ποιοι κάνει – κάνουν / παθαίνει – παθαίνουν κλπ, που δηλώνει το ρήμα.

Π.χ. Το παιδί διαβάζει ( ποιος διαβάζει;) Ο πατέρας κοιμάται (ποιος κοιμάται;) Παίζεις ( Υ = εσύ, εννοείται) Εγώ και η Μαρία θα πάμε εκδρομή (ποιοι θα πάμε;2 υποκ) Μερικές φορές το υποκείμενο μπορεί να είναι μια ολόκληρη πρόταση. Π.χ. Το ότι απέτυχε δεν εξηγείται Δεν επιτρέπεται να μολύνετε το περιβάλλον (Υποκείμενο η δευτερεύουσα πρόταση στο απρόσωπο ρήμα δεν επιτρέπεται)

ANTIKEIMENO

Ονομάζουμε το πρόσωπο ή το πράγμα στο οποίο πηγαίνει η ενέργεια του υποκειμένου .

Υποκείμενο ρήμα αντικείμενο Ο γεωργός οργώνει το χωράφι. Ο Γιώργος χτύπησε τον Παναγιώτη. Ο καθηγητής διδάσκει το μάθημα.

Βρίσκεται συνήθως σε πτώση αιτιατική.

Βρίσκουμε το αντικείμενο μιας πρότασης ρωτώντας τι ή ποιον.

Κατηγορούμενο

Το όνομα που δίνει κάποια πληροφορία για το υποκείμενο – φανερώνει δηλαδή κάποια ιδιότητα λέγεται κατηγορούμενο

Η σύνδεση του υποκειμένου με το κατηγορούμενο γίνεται με τη μεσολάβηση του ρήματος είμαι ή άλλου συγγενικού ρήματος που λέγεται συνδετικό, ακριβώς επειδή συνδέει τους δύο όρους της πρότασης.

Τα πιο συνηθισμένα συνδετικά ρήματα είναι: γίνομαι, φαίνομαι, μοιάζω, παραμένω, θεωρούμαι, εμφανίζομαι, παρουσιάζομαι, αποδεικνύομαι, εκλέγομαι, διορίζομαι, πάω για, μιλάω ως, αποτελώ, ονομάζομαι, λέγομαι, αναγνωρίζομαι, ανακηρύσσομαι, χειροτονούμαι, κληρώνομαι, ζω, μένω, γεννιέμαι, πεθαίνω, υπηρετώ, λογαριάζομαι, κ.λπ.

Π.χ. Ο ήλιος είναι φωτεινός. Η κυρία Ελένη είναι νοικοκυρά. Η Κάτια έγινε δασκάλα. Οι αιχμάλωτοι βρέθηκαν δεμένοι.

Με μερικά ρήματα που χρησιμοποιούνται ως συνδετικά το κατηγορούμενο παίρνει μπροστά του συνήθως τα μόρια για, σαν , ως Π.χ. Ο Σπύρος υπηρέτησε ως αξιωματικός

© IΦIΓENEIAΣTAMOYΛH