NATUR PILULA: Landare eta zuhaitzak

Landare eta zuhaitzak

HASI

Sarrera

ZERGATIK LANDAREAK?

ZER IKASIKO DUGU?

• Kate trofikoen oinarrian dauden bizidunak direlako.

• Ikasleekin non nahi topatuko ditugulako.

• Identifikatzen errazak direlako orokorrean.

• Landareen erreinua eta hauen ezaugarriak.

• Belarkara, zuhaiska eta zuhaitz espezie ohikoenak identifikatzeko gakoak eta adibideak.

• Landareak lantzeko gidak eta baliabideak.

Joan aurkibidera

Aurkibidea

1. OINARRI TEORIKOAK

ZER DA LANDAREA?

ASPALDIAN...

sailkapena

2. baliabideak

3. KONPETENTZIAK LANTZEN

Zer da landarea?

biziduna

fotosintesia

alga eta goroldioak

geldi

zelulosa

Aspaldian...

garAi bateko landareak

• Lehen landareak (orain 1900 milioi urte) ur gazitako alga zelula-bakarrak ziren.

• Ur gaziko alga hauek, izaki zelulanitz bihurtu ziren, ur gezetara egokitu ziren eta hemendik lur lehorra konkistatu zuten, orain 470 milioi urte.

• Lur lehorra konkistatu zuten landare hauek, Enbriofitoek, zutik mantentzeko egiturak garatu zituzten (sustrai, enborra...).

• Hasierako zuhaitz hauek, zilindro berde sinpleak ziren, gero adarrak garatu zituzten eta adar hauek funtzio zehatzak betetzen hais ziren: ugalketa (lorea), fotosintesia (hostoak)...

Sailkapena

belarkarak

zuhaiskak

zuhaitzak

Belarkarak

• Zurezko egiturarik gabeko landareak

• Batzuk urtekoak dira, urte berean hazi ugaldu eta hil egiten dira. Besteak deritze, ugaldu eta gorputz begetala galdu ostean, lurpean, sustrai edo bulbo moduan, egoten dira, hurrengo urtean berriro zikloa errepikatuz.

• Garrantzi handikoa dira, elikaduran, medikuntzan, industrian...

• Adibidea: landare usaintsuak, zekaleak...

6 BELARKARA

Zuhaixkak

• Zurezko egitura duten landareak dira.

• 6-10 metrotako altuera dute.

• Normalean ez daude enbor zuzen batean egituratuta, enbor fin ugari ateratzen zaizkie.

6 ZUHAIXKA

Zuhaitzak

• Zurezko egitura duten landareak dira.

• 10 metrotik gorakoak normalean.

• Enbor batetan oinarritzen dira eta altuera konkretu batetik gora adarkatu egiten da.

12 ZUHAITZ

6 belarkara

Petalo zuri eta erdigunea horiko loredun landarea

Lanza formako hosto iletsuak dituen landarea, sortzen duen erreduragatik oso ezaguna da.

Lorearen petalo horiztak, erdigunea horia eta apur bat zintzilikatuta, oso usain ona

Bitxilorea

Asuna

San Jose lorea

6 belarkara

Loretxo txiki more-zuriz jositako lore multzoa osatzen du, zurtointxo baten gainean.

Lore horia, zurtoin txiki baten gaienan daramatza, ernaltzean paratxuta haziak ditu.

Sorta batean, gorantza antolatzen diren lore urdinak dituen belarra

Girtangorria

Hirusta

Txikoria

6 zuhaixka

Azal oso leunekoa, dentsitatea handiko adardura eta 5 metrora irits daiteke, Lorea usaintsu zuriak.

Azal arantzatsukoa, hostoak hirunaka antolatuta, frutitua masusta izena.

Oso adarkatua, dentsoa, lore zapal txuriak eta fruitu ilunak, 7 metrotara iritsi daiteke.

Intxusa

Sasia

Arbustu arrunta

6 zuhaiska

Hosto mehe eta luzangak. Loreak gingil formakoak, izen honen pean espezie ugari barneratzen dira.

Hosto iraunkor eta arantzatsuak dituen landare generoa (20 espezie). Loreak arantzaren gainean garatzen dira.

Hiru zatitan egindako hosto borobila, frutitu gorriak, loreak txuriak.

Elorri zuria

Otea

Txilarra

12 zuhaitz

Hosto luzangak eta ertzean zerratuak, bere furitua gaztaina da.

Hosto borobilak, apur bat zurrunak eta ertzetan iletsoekin. Punta zorrotzeko kapsulan gordea doan ezkurra du.

Hosto bereziko zuhaitz ezaguna, ezkurrak ematen ditu.

Gaztainondoa

Haritz kanduduna

Pagoa

12 zuhaitz

Loretxo txiki more-zuriz jositako lore multzoa osatzen du, zurtointxo baten gainean.

Hosto obalatu apur bat zurrunak, lore arra zintzilikatua egoten da. Ibai alboetan ugaria.

Hosto borobil, ertz zerratuekin eta oso leunak. Sortan agertzne den enbor ugari ditu.

Urritza

Intxaurrondoa

Altza

12 zuhaitz

Azal zuriko zuhaitza, hosto triangeluarrak, gorantzako adardura zuzena du.

Haritz arruntaren antzeko hostoak, handiagoak eta ertz luzeagoekin. ezkurra ere handiagoa da.

Hosto tolestu eta zorrotzak dituen basopeko zuhaitza, fruitu gorriak ditu.

Gorostia

Urkia

Haritz amerikarra

12 zuhaitz

Hosto luzangak, ertz zorrotzekin binaka antolatuta, fruituak zintzilika multzoan

Pinu arruntena Gipuzkoan, hiru orratzeko hostoa du eta pinaburuak ematen ditu.

Hosto zabal bost zatikoa, azal leuna, pikua deritzon frutitua.

Pikondoa

Insignis pinua

Lizarra

Baliabideak

Konpetentzien lanketa

LH

HH

Haur hezkuntzara bideratutakoak

HIZKUNTZA -ETA LITERATURA- KOMUNIKAZIORAKO KONPETENTZIA

MATEMATIKARAKO KONPETENTZIA

ARTERAKO KONPETENTZIA

TEKNOLOGIARAKO KONPETENTZIA

Ekozentrismoruntz bidaia

Zuen proposamenak

Lehen Hezkuntzara bideratutakoak

HIZKUNTZA -ETA LITERATURA- KOMUNIKAZIORAKO KONPETENTZIA

MATEMATIKARAKO KONPETENTZIA

ARTERAKO KONPETENTZIA

TEKNOLOGIARAKO KONPETENTZIA

Ekozentrismoruntz bidaia

Zuen proposamenak

Ekozentrismoa

Gehiago irakurri

Arazo egoera / galdera eragile posibleak

Naturaren kontserbaziotik (ekologia naturala) eta gizarteek ingurune naturalean duten inpaktutik (ekologia soziala) haratago doa ekopedagogia.

Espazio naturalen suntsiketa geroz eta ohikoagoa bilakatu da.

Lurrean zabor pilaketak areagotu dira + airearen kalitate txarra.

Harreman sozialetan, giza harremanetan eta ingurunearekin ditugun harremanetan aldaketak eman behar dira.

Zeintzuk dira horren arrazoiak? Zein ondorio izan ditzake horrek? Zer egin dezakegu horren aurrean?

Zeintzuk dira horren arrazoiak? Zein ondorio izan ditzake horrek? Zer egin dezakegu horren aurrean?

Ekopedagogia mugimendu sozial eta politiko gisa ulertu behar da.

Aurrekora itzuli

Aurrekora itzuli

Aurrekora itzuli

Aurrekora itzuli

Aurrekora itzuli