,,PAN TADEUSZ'' Igor Stabach

,,Pan TadeuszZ''

start

SPIS TREŚCI

Inwokacja

Główne wątki

Wstęp

Czas i miejsce akcji

Spis treści

Problematyka

Biografia autora

Zakończenie

Charakterystyka bohaterów

Biografia

Adam Mickiewicz - urodzony 24 grudnia 1798 roku w Zaosiu koło Nowogródka. W roku 1815 wstępuje na Uniwersytet Wileński, aby tutaj ukończyć studia filologiczne. Jest też jednym ze współzałożycieli Towarzystwa Filomatów - tajnej organizacji młodzieżowej, skupiającej studentów. Po ukończeniu studiów, Mickiewicz wyjeżdża do Kowna, gdzie pełni funkcję nauczyciela. Od 1823 roku toczy się proces filomatów, na których natrafiły carskie władze i doprowadza on poetę do przymusowego opuszczenia ojczyzny i wyjazdu do Rosji. Na początku przebywa w Petersburgu, a następnie jedzie na Krym i do Moskwy, gdzie poznaje Aleksandra Puszkina.

Adam Mickiewicz

Zosia

charakterystyka bohaterów

Wychowanka Telimeny, córka Ewy Horeszkówny. Zosia postrzegana jest przez innych bohaterów utworu jako delikatna, dobrze wychowana i naturalna panienka, o zachwycającej urodzie: jasnych włosach (związanych najczęściej w warkocze), niebieskich oczach. Bohaterka, choć mogła wydawać się uległa i zależna od innych, sama potrafiła decydować o sobie.

Sędzia Soplica

Zarządzał majątkiem w Soplicowie. Jest bratem Jacka Soplicy, zajmował się Tadeuszem. Stary kawaler, nigdy się nie ożenił, ponieważ jego ukochana Hreczeszanka zmarła.

Telimena

Niemłoda, ale jeszcze piękna opiekunka Zosi, mieszkanka Petersburga, opowiada o swoich towarzyskich osiągnięciach, których dowody chowa rzekomo “w biurku”, szuka męża, jest bezkrytyczna, skoro uwodzi Tadeusza, potem wiąże matrymonialne nadzieje z Hrabią, wreszcie zostaje żoną Rejenta.

Ksiądz Robak/ Jacek Soplica

Ojciec Tadeusza. Zakochuje się w Ewie córce Stolnika (po nie udzieleniu błogosławieństwa zabija Stolnika, żeni się z przypadkową dziewczyną, szybko zostaje wdowcem z małym dzieckiem.

Jankiel

Dzierżawi dwie karczmy, człowiek ogólnie lubiany i poważany wśród okolicznej szlachty, wielki patriota: bardziej Polak niż Żyd; Jankiel to wielki artysta, znany ze swych muzycznych talentów, których dowodem jest jego wspaniały koncert na cymbałach (księga XII). Jego ulubienicą jest Zosia i właśnie dla niej zgadza się zagrać.

Tadeusz Soplica

W chwili rozpoczęcia akcji ma ok. 20 lat, zakochany w Zosi, od wielu lat mieszkał w Wilnie powielał nauke

Gerwazy i Protazy

Szlachta dobrzyńska

Gerwazy jest starym sługą Horeszków (służył jeszcze Stolnikowi), Protazy to sługa Sopliców. Obaj są wierni i oddani swoim panom, kultywują pamięć obu szlacheckich rodów. Pałają wzajemną nienawiścią, w końcu w XI księdze godzą się, co widać we wzruszającej scenie, kiedy trącając się szklanicami z miodem wzajemnie sobie przytakują “Tak, tak, mój Protazeńku... / Tak, tak, mój Gerwazeńku”.

Mieszkańcy zaścianka Dobrzyn. Zubożała szlachta, zmuszona do pracy na roli, ale zachowująca godność szlachecką. Ludzie porywczy, odważni, większość z żołnierską przeszłością. Ich przywódcą jest Maciej Dobrzyński zwany też Zabokiem, Kurkiem na kościele, Królikiem (był pasjonatem ich hodowli), wreszcie Maćkiem nad Maćkami, 72-letni starzec - energiczny, mądry, cieszy się wielkim autorytetem, poważany, wielki wróg Rosjan. Inni przedstawiciele tej szlachty to: Bartek Prusak, Maciek Chrzciciel, Bartek Brzytewka, Maciej Konewka.

Wojski Hreczecha, Rejent, Asesor

typowi staropolscy szlachcice, przyjaciele Sędziego.

Inwokacja

Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie. Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie. Panno Święta, co Jasnej bronisz Częstochowy I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem! Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem (Gdy od płaczącej matki pod Twoję opiekę Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu Iść za wrócone życie podziękować Bogu), Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono. Tymczasem przenoś moję duszę utęsknioną Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych, Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych; Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem, Wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem; Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała, Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała, A wszystko przepasane, jakby wstęgą, miedzą Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą.

Pan Tadeusz - Inwokacja

Główne wątki

- spór między rodami Sopliców i Horeszków trwający od lat, dotyczący własności - zamku Horeszków oraz związany z minionymi wydarzeniami: zabójstwem Stolnika; - wątek powstania narodowego przygotowywanego na Litwie przez księdza Robaka: wysiłki księdza, by połączyć sprawę narodową z prywatną (Sędzia jako pierwszy, który podejmie działania niepodległościowe); - perypetie miłosne Tadeusza, Telimeny, Hrabiego i Zosi: romans Tadeusza z Telimeną, miłość młodego Soplicy do Zosi, próby podjęte przez Telimenę wyswatania Zosi młodemu Horeszce, deklaracje Telimeny wobec Hrabiego (przypięcie mu kokardy do ubrania przed wyjazdem do Księstwa).

Czas i miejsce akcji

Akcja Pana Tadeusza rozgrywa się na Litwie w dworku Soplicowie oraz w Dobrzynie, rozpoczyna się latem 1811 roku (obejmuje pięć dni), kończy się wiosną roku 1812 (jeden dzień). Retrospekcje, czyli przypomnienia sięgają do ostatniego ćwierćwiecza osiemnastego wieku. Tłem historycznym jest kampania napoleońska (marsz wojsk Napoleona na Moskwę), bardzo wyraźny jest kult Bonapartego, z którym Polacy na początku dziewiętnastego wieku wiązali ogromne nadzieje na odzyskanie niepodległości.

Problematyka

Główną problematyką, którą porusza autor w swoim dziele, jest historia polskiej szlachty z lat 1811-1812. Przedstawia wymienioną w tytule szlachtę jako wielowarstwową grupę społeczną. Jedną z warstw tej grupy jest zaścianek, którego czołowym przedstawicielem jest Matyjasz Dobrzyński-człowiek bardzo mądry i rozważny. Swojego czasu szlachta zaściankowa była bardzo pozytywnie postrzegana na Litwie. Niestety wybrała ona łatwiejszy sposób na życie i zeszła na drogę bezprawia. Ostatni zajazd na Litwie dokonany na Soplicowo przez Dobrzyńskich pokazał bezmyślność i łatwowierność tej szlachty. Pomimo wszystko są to ogromni patrioci, którzy są w stanie oddać życie za swoją ojczyznę. Drugą grupą jest szlachta średnia, do której możemy zaliczyć ród Sopliców. Jacek Soplica to jej przedstawiciel, który na przestrzeni wielu lat dokonał niebywale dużej przemiany duchowej, dba bardzo mocno o zachowanie i podtrzymywanie staropolskich tradycji i obyczajów. Ostatnia warstwa to magnaci posiadający ogrom dóbr ziemskich i wielkie bogactwa. Należy do niej między innymi ród Horeszków.

zakończenie

Prezentacje wykonał Igor Stabach. źródło internet.