SZCZĘŚCIE- SZTUKA WYBORU

SZCZĘŚCIE- SZTUKA WYBORU

POEZJA HORACEGO

POROZMAWIAJMY

Co to jest szczęście? Jaka jest Twoja wizja szczęścia? Co człowiekowi daje szczęście?

WPROWADZENIE

Trudno rozpatrywać twórczość Horacego bez kontekstu historycznego. Poeta żył w czasach upadku republiki i narodzin Cesarstwa Rzymskiego. Po zamordowaniu Juliusza Cezara doszło do wojny domowej, po której władzę ostatecznie objął Oktawian August. Po okresie walk i konfiskat majątkowych Rzymianie, w imię spokoju, zgodzili się z jego planem budowania monarchii. Taką postawę przyjęli też artyści, którzy popierali w swojej twórczości nowy porządek. Dzieki temu mogli liczyć na finansowe wsparcie zamożnych obywateli, ale ci niejednokrotnie wpływali na treść utworów. Owczesna poezja była bowiem znakomitym narzędziem manipulacji politycznej.Za panowania Oktawiana Augusta nastąpił wzrost zainteresowania filozofią, w której po burzliwych latach szukano pocieszenia. Popularny był stoicyzm, który z uwagi na to, że głosił dążenie do cnoty i sprawiedliwości oraz kładł nacisk na obowiązek obywatelski, był wygodny dla cesarstwa. Odwoływano się też do filozofii Epikura, która zalecała wyzwolenie z lęku przed śmiercią i bogami.

HORACY - QUINTUS HORATIUS FLACCUS

SYLWETKA TWÓRCZA

Horacy to jeden z największych poetów rzymskich. Mimo że był synem wyzwolonego niewolnika, zrobił wielką karierę. W młodości walczył po stronie republiki przeciw Oktawianowi, później przeszedł do obozu zwolenników cesarza. Wiele zawdzięczał przyjaźni Mecenasa – bogatego i wpływowego polityka, który wspierał go finansowo, dzięki czemu poeta mógł się poświęcić wyłącznie literaturze (stąd pochodzi określenie mecenas). Twórczość Horacego wpłynęła na wielu poetów przyszłych pokoleń, a cytaty z jego utworów funkcjonują dziś jako złote myśli.

65-8 P.N.E.

PIEŚŃ I ODA- CECHY GATUNKU

Pieśń (łac. carmen, lm. carmina) to najstarszy gatunek poezji lirycznej. Porusza różnorodną tematykę (pieśni biesiadne, miłosne, autotematyczne, religijne, refleksyjne, filozoficzne, pochwalne, okolicznościowe, patriotyczne). Początkowo pieśni wykonywano przy akompaniamencie muzyki i z towarzyszeniem tańca (jako element obrzędów), dlatego mają rytmiczną budowę. Regularna budowa: podział na zwrotki (strofy) i powracający refren, wyrazisty rytm wynikający z użycia paralelizmów (powtórzeń) i często rymów. Z czasem pieśni stały się samodzielną formą literacką. W pieśniach Horacy stosuje się do założeń sztuki klasycznej, według których poeta ma porządkować świat i wprowadzać harmonię w życie człowieka. Ład powinien też panować w wierszu. Między treścią a formą należy zachować równowagę – przez zachowanie zasady decorum i oszczędne stosowanie środków stylistycznych. Równie oszczędnie należy wyrażać w wierszu emocje.

WAŻNE POJĘCIA

STOICYZM

EPIKUREIZM

O CO POETA PROSI APOLLINA

"O CO POETA PROSI APOLLINA"

To oda okolicznościowa – powstała z okazji poświęcenia nowej świątyni boga – opiekuna artystów. „O co poeta prosi Apollina ?” Na pewno nie o majątek! Horacy nie marzy o trzodach ani złotych pucharach. Zna nietrwałość bogactwa – sam zaznał biedy, gdy skonfiskowano jego majątek. Prosi boga poetów, Apollina, o radość z życia, pogodną starość, zdrowie.

HORACJANIZM

Poeta przeciwstawia własne pragnienia temu, o co w pocie czoła zabiega tłum: bogactwo, zaszczyty, władzę.

Pragnieniem poety jest beztroskie życie, spokój, swoboda, niezależność. Zaleca zachowanie umiaru w wymaganiach stawianych życiu.

Cieszenie się tym, co przynosi nam życie. Czerpanie pełną garścią z uroków życia.

Przygotowanie się na niespodzianki losu. Nie starajmy się przeniknąć wyroków boskich, zrozumieć przyszłości.

Myśl o śmierci nie powinna trwożyć, a raczej skłaniać do porzucenia troski o znikome dobra doczesne W nieszczęściu zachowajmy równowagę ducha

Wewnętrzna harmonia i szczęście nie podlegają kaprysom Fortuny, jeśli są osiągnięte dzięki dzielności moralnej czyli cnocie (virtus), zachowaniu dystansu do spraw tego świata, kierowaniu się w życiu zasadą złotego środka. Wartością w świecie Horacego jest rozum, zdrowie, łagodność, twórczość

DO MŁODZIEŻY

"DO MŁODZIEŻY"

Oda „Do młodzieży” znajduje się w czwartej księdze pieśni i podobnie jak inne utwory z tego zbioru ma charakter patriotyczny. Horacy zawarł tu wskazówki dla młodych Rzymian, w jaki sposób powinni traktować oni swoją ojczyznę.

DO MECENASA

"DO MECENASA"

Wiersz Do Mecenasa (Królów Tyrreńskich szczepie znamienity), znany także jako dwudziesta dziewiąta pieśń ze zbioru III autor zadedykował patronowi, Gajuszowi Cilniuszowi Mecenasowi, od którego nazwiska zaczerpnięto używane obecnie określenie protektora nauki oraz sztuki.

"DO MECENASA"

Jak poeta rozumie pojęcia kluczowe dla jego myśli filozoficznej? Wyjaśnij.

TOPOS WĘDRÓWKI (HOMO – VIATOR)

MOTYW FORTUNY (LOSU)

MOTYW CNOTY (VIRTUS)

DO LEUKONOE

"DO LEUKONOE"

10

PODSUMUJMY

Na podstawie omówionych utworów i poniższych fragmentów pieśni Horacego scharakteryzuj filozofię życiową autora. Wykorzystaj kontekst filozoficzny.

Które rady Horacego dotyczące szczęśliwego życia najbardziej cię przekonują? Odwołaj się do poznanych tekstów. Uzasadnij swój wybór.

PODSUMUJMY

Obejrzyjmy krótki film Stave'a Cuttsa i porozmawiajmy: W jaki sposób dzisiaj ludzie postrzegają szczęście? Co stało się nadrzędną wartością? Czy konsumpcjonizm stał się sensem naszego życia?

CECHY POEZJI HORACEGO

Różnorodność tematyczna

Refleksyjny charakter

Podniosły, uroczysty styl

Problematyka nacechowana powagą

Prostota i doskonałość formy poetyckiej

Ład, harmonia, spokój filozoficznych rozważań

Przedstawianie świata rozumnie uporządkowanego i prawdopodobnego

Łączenie w twórczości piękna i prawdy

Naśladowanie natury

Utrzymywanie jednorodności stylistycznej

TEMATYKA PIEŚNI HORACEGO

Filozoficzna

Miłosna

Patriotyczna

Obywatelska

Biesiadna

Autotematyczna

Okolicznościowa

Pochwała bogów

Tematyka religijna

DO ZOBACZENIA!