Want to create interactive content? It’s easy in Genially!
Nurty w sztuce oświecenia.
Maja
Created on December 7, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Corporate Christmas Presentation
View
Snow Presentation
View
Vintage Photo Album
View
Nature Presentation
View
Halloween Presentation
View
Tarot Presentation
View
Winter Presentation
Transcript
Nurty w sztuce oświecenia
KLASYCYZM, SENTYMENTALIZM ORAZ ROKOKO
Nasza prezentacja zawiera:
1. Wprowadzenie
10. Czym charakteryzował się bohater sentymentalny?
2. Klasycyzm - definicja nurtu
3. Klasycyzm - cechy charakterystyczne
11. Sentymentalizm w Polsce.
4. Klasycyzm w Polsce
Spis treści
12. Prekursorzy sentymentalizmu.
5. Klasycyzm w Europie
6. Ośrodki klasycyzmu
12 Rokoko - deinicja nurtu13. Rokoko - geneza 14. Cechy artystyczne stylu rokoko 15. Cechy rokoko jako prąd literacki
7. Sentymentalizm - definicja.
8. Filozofia Jana Jakuba Rousseau.
9. Cechy charakterystyczne sentymentalizmu.
Spis treści
Klasycyzm
definicja
Klasycyzm jest to prąd literacki, który najsilniej rozwinął się w epoce Oświecenia. Choć jego źródeł poszukiwać należy już w XVI-wiecznych Włoszech, prąd ten pojawiał się na przestrzeni kilku epok, a odniesienia do niego odnaleźć można również w dobie romantyzmu. Klasycyzm w swoich założeniach nawiązywał przede wszystkim do kultury starożytnej oraz do antycznych wzorców. Czerpiąc z idei powstałych na gruncie antyku wyznaczał specyficzne zasady artystyczne, do których należały przede wszystkim reguły związane z naśladowaniem rzeczywistości oraz niesamowita dbałość o harmonię. Większość wzorców klasycyzm czerpał z teorii mieszczących się w „Poetyce” Arystotelesa.
Grandville, Konik polny i Mrówka, ilustracja do Bajek J. de La Fontaine’a fot. Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN
wprowadzenie.
- W utworach tego nurtu znajdziemy portret społeczeństwa, myśli o ojczyźnie, refleksję o człowieku.
- Czasem będą to tematy ukryte pod różnymi płaszczykami: pod pozorem śmiechu, w postaciach zwierząt, w wyimaginowanych krainach. Czasem nauka płynie wprost, swobodnym „tołkowaniem do głów”, jak w "Powrocie posła" – na czym zresztą traci dzieło.
- Mamy zatem do czynienia z literaturą prostą, użyteczną i dydaktyczną.
- Niesie również interesujący materiał filozoficzny i dużą dawkę humoru.
CECHY
W klasycyzmie, jako prądzie literackim, wyróżnić należy kilka kategorii, które w znaczący sposób porządkowały system myślenia o sztuce. Przede wszystkim stawiał on na PROSTOTĘ FORMY – stanowiło to odejście od wyszukanych i przesadzonych rozwiązań epoki wcześniejszej. Ponad to literatura klasycystyczna musiała charakteryzował się JASNOŚCIĄ JĘZYKA. Nie wykluczało to jednak charakterystycznego kunsztu, którym powinien cechować się utwór literacki. Bardzo dużą wagę przykładali twórcy klasycystyczni do JEDNORODNOŚCI W OBRĘBIE GATUNKU LITERACKIEGO oraz STYLU WYPOWIEDZI.
RACJONALIZM
CHARAKTERYSTYKA
Jako prąd literacki
Klasycyzm w swojej formie nawiązywał przede wszystkim do RACJONALIZMU. Było to stanowisko filozoficzne, które w wieku XVII i XVIII rozwinęło się przede wszystkim we Francji oraz Niemczech. Racjonalizm zakładał, że najbardziej wartościowe są prawdy jasne i wyraźnie wyłożone. Tym samym racjonalizm odrzucał wiedzę, którą czerpać można zmysłowo. Głównym przedstawicielem racjonalizmu był Kartezjusz. Poszukiwał on podstaw wiedzy – posługiwał się w tym celu szczegółową krytyką różnych źródeł poznania. Kartezjusz jest autorem słynnej frazy Cogito ergo sum (a więc „myślę, więc jestem”).
Gatunki literackie
Przejrzystość formy gatunkowej i stylistycznej, którą postulował klasycyzm, przyczyniły się do rozwoju niektórych gatunków literackich. W epoce Oświecenia cieszyły się one bardzo dużą popularnością. Wiele z nich nosiło cechy literatury dydaktyczno-moralizatorskiej. Wynikało to z faktu, iż podmiot liryczny w klasycyzmie musiał posiadać takie cechy jak obiektywizm oraz umiejętność wnikliwej obserwacji. Podmiot literacki w dobie klasycyzmu często był bezosobowy. Wśród najpopularniejszych gatunków literackich klasycystycznych wyróżnić można zdecydowanie: satyry, poematy dydaktyczne, komedie (również komedie polityczne), bajki oraz nawiązujące do kultury antycznej eposy, tragedie i ody. Ogromną popularnością cieszyły się również listy poetyckie.
Julian Ursyn Niemcewicz, autor komedii "Powrót osła"
TEMATY KLASYCYZMU:
- problematyka moralna (etyczna),
- sprawy kraju (polityczna),
- obyczaje (portret społeczeństwa i człowieka).
klasycyzm w polsce
CECHY CHARAKTERYSTYCZNE ORAZ DZIEŁA LITERACKIE
Nawiązanie do
literatury dydaktycznej
W czasie panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego klasycyzm funkcjonował jako oficjalny program odnoszący się do podejmowanych wówczas w Polsce reform. Pisarz klasycystyczny pełnił zatem bardzo ważną rolę – nie tylko tworzył, ale również nauczał i odnosił się do problemów bieżących – takich jak sytuacja polityczna, społeczna i obyczajowa. W pierwszej fazie klasycyzmu polskiego – etapie stanisławowskim – dużą rolę przykładano do krytyki nagannych zachowań; w drugim natomiast – postanisławowskim – na pierwszym planie twórczości znalazły się sprawy narodowe. Pisarze postanisławowscy przede wszystkim wskazywali na znaczenie i wielkość tradycji. Było to związane z ówczesną sytuacją narodu.
CECHY KLASYCYZMU
W Polsce
LITERATURA KLASYCYSTYCZNA
okres stanisławowski
Franciszek Zabłocki
Stanisław Trembecki
Ignacy Krasicki
Autor komedii „Fircyk w zalotach”, „Sarmatyzm” oraz wielu satyr, bajek i sielanek.
Autor znanego poematu „Sofiówka”. Do jego twórczości zalicza się również liczne listy poetyckie oraz ody.
Najpopularniejszy twórca epoki Oświecenia, autora powieści, poematów heroikomicznych, satyr oraz bajek. Do jego najbardziej znanych utworów należą „Monachomachia”, „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki”, satyry „Żona modna”, „Świat zepsuty” oraz „Do króla” i liczne bajki, wśród których wymienić można tytuły takie jak „Jagnie i wilcy” czy „Człowiek i zdrowie”.
LITERATURA KLASYCYSTYCZNA
okres postanisławowski
Kajetan Koźmian
Alojzy Feliński
twórca znanego hymnu patriotycznego i kościelnego „Boże, coś Polskę”. Feliński to również autor dramatów („Barbara Radziwiłłówna”) i twórca pracy poświęconej ortografii. Pisarz był również tłumaczem dzieł z języka francuskiego.
autor eposu „Stefan Czarniecki” oraz poematów opisowych, wierszy i bajek. Do bogatego zbioru twórczości Koźmiana zaliczyć można również prowadzony przez niego pamiętnik.
KLASYCYZM W EUROPIE
dzieła literackie
LITERATURA KLASYCYSTYCZNA
Molier
Pierre Corneille
(Jean Baptiste Poquelin)
Francuski komediopisarz, który był autorem wielu sztuk. Jego komedie charakteryzują się przede wszystkim ogromną różnorodnością – Molier podejmował szereg tematów, z których znaczna część dotyczyła kwestii obyczajowych. Szczególną uwagę poświęcał demaskowaniu przywar społeczeństwa francuskiego. Do jego najbardziej znanych utworów należą: „Świętoszek”, „Skąpiec”, „Mieszczanin szlachcicem” czy „Chory z urojenia”.
Francuski dramaturg, którego postacie bardzo często obdarzone były niezwykłymi talentami; tworzył bohaterów heroicznych i zdolnych do wielkich czynów. Choć czerpał z antycznych reguł dramatycznych, w swoich utworach wyeliminował czynnik „fatum” pozostawiając miejsce dla wolnej woli człowieka i jego świadomych decyzji. Najpopularniejszym utworem „Corneille’a” jest tragikomedia „Cyd”.
Wolter
Jean de La Fontaine
Voltaire, (Francois-Marie Arouet)
francuski autor, twórca bajek. W swojej twórczości inspirował się pismami starożytnymi. Jego „Bajki” odnosiły się do uniwersalnych, ponadczasowych zagadnień, które ukazywał w sposób prosty, naturalny i przykuwający uwagę czytelnika.
jeden z najbardziej znanych pisarzy francuskich epoki Oświecenia, autor wielu satyr, powieści, powiastek filozoficznych oraz dramatów. Wolter to postać wyjątkowo charakterystyczna, o specyficznych, niekiedy zmiennych w czasie, poglądach. Do jego dzieł należą m.in. „Traktat o tolerancji” i „Kandyd, czyli optymizm”
OŚRODKI KLASYCYZMU
W Polsce głównymi ośrodkami klasycyzmu stały się Puławy i Warszawa. Klasycyzm europejski rozwinął się przede wszystkim we Francji. Czerpał ze źródeł antycznych, skąd zapożyczył większość zasad dotyczących twórczości. Należały do nich nie tylko umiłowanie jasności i precyzji przekazu, ale również chęć zachowania ładu, harmonii i odpowiedniego stylu. W nurcie klasycystycznym odnaleźć można wiele gatunków literackich, z których chętnie korzystali twórcy odnoszący się do tego prądu.
Definicja nurtu
sentymentalizm
Sentymentalizm (z fr. „sentimentalisme” (uczuciowość) oraz ang. „sentimental” (wrażliwy)) to nurt literacki i umysłowy, który został ukształtowany w Europie w II poł XVIII w., w opozycji do klasycyzmu. Był okresem pomiędzy oświeceniem a romantyzmem, a nazwa pochodzi nurtu pochodzi od dzieła Laurence`a Sterne`a p.t.: “Podróż sentymentalna przez Francję i Włochy”. Sentymentalizm w literaturze, który polegał na zwróceniu się w kierunku uczuć, zapoczątkował proces przemian, zakończony nastaniem epoki romantyzmu. Dlatego też, z perspektywy czasu, niektórzy nazywają okres sentymentalizmu preromantyzmem. Korzeni myśli tego nurtu należy doszukiwać się w osiemnastowiecznej filozofii Jean Jacque'a Rousseau.
Filozofia
Jana Jakuba Rousseau,
czyli podstawa Sentymentalizmu.
Podstawą Sentymentalizmu była filozofia J.J Rousseau, który podkreślał rolę uczuć w procesie poznawania świata przez człowieka, jak i samego siebie. Za dobro uważał wszystko, co wywodzi się od natury pierwotnej, natomiast sądził że zło, rzeczy pochodzące od ludzkiej cywilizacji. Twierdził, że przyroda jest niezbędna do rozwoju wrażliwości. Ponadto Francuz dopatrywał się w niej wzorca relacji społecznych, które w najdoskonalszy sposób uwzględniają uczucia i emocje.
- wyższość uczuć nad rozumem :skupianie uwagi na życiu wewnętrznym człowieka, na jego emocjonalności, uczuciowości, a niejednokrotnie również intymności;
- powrót do operowania nastrojem, przeważnie refleksyjnym lub nawet nieco melancholijnym;
- sensualizm, który ukazywał świat jako rzeczywistość pełną sprzeczności i tajemnic;
- propagowanie kontaktu człowieka z naturą w opozycji do oświeceniowego uwielbienia dla życia miejskiego;
- podkreślanie indywidualizmu jednostki;
- podkreślanie umiłowania człowieka do ładu, harmonii i prostego, uczciwego życia;
- unikanie wyrażania gwałtownych czy bolesnych uczuć;
- poszerzenie tematyki literatury;
- zwracanie uwagi na problematykę społeczną;
- wprowadzenie folkloru;
- typowe gatunki literackie sentymentalizmu to powieść sentymentalna i sielanka;
Cechy sentymentalizmu
CZYM CHARAKTERYZOWAŁ SIĘ
Sentymentalizm
w Polsce?
Sentymentalizm w Polsce odrobinę wypierał nurt mu przeciwstawny, klasycyzm. Rozwijał się on nie tylko w utworach poetów, ale również na deskach teatrów, gdzie tematyka wystawianych sztuk stopniowo się zmieniała. Zmiany koncepcji literackich przypadły na lata 80 XVIII w., kiedy zaczęły pojawiać się rozprawy, których tematyka charakteryzowała powstający wtedy sentymentalizm. Można uznać, że były to pewnego rodzaju manifesty literackie, dotyczyły zmian zachodzących w poetyce i głównych obszarach tematycznych literatury. Oprócz powieści do łask wróciła drama mieszczańska, która była sztandarowym gatunkiem sentymentalizmu oraz sielanka.
LITERATURA SENTYMENTALIZMU
W POLSCE
Franciszek Karpiński
Franciszek Dionizy Kniaźnin
(1741-1825) był pamiętnikarzem, dramatopisarzem, tłumaczem, publicystą, moralistą, twórcą i głównym przedstawicielem nurtu sentymentalnego w polskiej liryce.
(1750-1805) był poetą, dramatopisarzem i tłumaczem polskiego oświecenia, który urodził się na Białorusi.
Jego dzieła głównie odnoszą się do ludowości i natury, zawierają w sobie większość cech sentymentalizmu : indywidualizm i wrażliwość podmiotu lirycznego, umiłowanie natury i opis emocji.
Pisał wiersze patriotyczne, religijne, ody, sielanki, erotyki, bajki i dramaty.
LITERATURA SENTYMENTALIZMU
W EUROPIE
Jean Jacques Rousseau
Laurence Sterne
(1713-1768) był anglikańskim duchownym, największym angielskim duchownym oraz twórcą prądu literackiego - sentymentalizmu.
W swoich utworach odrzucał postęp – uważał, że jedynie naturalne instynkty człowieka i jego funkcjonowanie zgodne z naturą jest w stanie wychować człowieka godnego.
- postać, która posiada bardzo rozbudowane życie wewnętrzne;
- ceni naturę;
- najwyższą wartością jest miłość;
- podąża za swoimi uczuciami, odkrywa je, jednocześnie poddając refleksji;
- czuły i wrażliwy (musiało być to podkreślone w utworze);
- jego zachowania są wywyższone wartościami, którymi kieruje się w życiu;
- “człowiek czuły” (nie może poradzić sobie z życiem w wielkim mieście, spokoju i radości szuka na wsi, w małych miasteczkach);
Jaki był bohater sentymentalny?
definicja nurtu
rokoko
Rokoko to prąd kulturowy przejawiający się we wszystkich dziedzinach sztuki oświecenia. Nazwa kierunku pochodzi od wyszukanego motywu zdobniczego w kształcie asymetrycznej muszli, zwanego rocaille. Termin „rokoko” trafił do literatury za pośrednictwem sztuki, gdzie cechował się lekkością, finezją oraz wyrafinowanym zdobnictwem. Styl ten zrodził się w opozycji do klasycyzmu i sentymentalizmu. Na gruncie literatury zasadnicza zmiana dotyczyła celu twórczości. Klasycystyczna formuła docere, delectare, permovere (nauczać, bawić, wzruszać) została ograniczona do delectare, czyli dawania przyjemności. Literatura została zwolniona z zadań uczenia oraz wychowywania odbiorców. Jak każda inna dziedzina sztuki, miała dawać przede wszystkim przyjemność estetyczną, pozbawiona dodatkowych znaczeń i funkcji. Założenie takie wynikało przede wszystkim z przekonania, że natura ludzka nie poddaje się łatwo zabiegom pedagogicznym i sama tylko lektura jej nie zmieni. Także sentymentalna koncepcja poety jako czułego kochanka, który swymi wyznaniami wzruszał odbiorcę, nie znalazła uznania w nurcie rokoka. Sentymentalna poezja była melancholijna, rokokowa zaś radosna, beztroska, przepojona zmysłowością i flirtem. Podobnie jak w innych dziedzinach sztuki, w literaturze tego okresu ceniono wdzięk, subtelność i delikatność.
Jean-Honoré Fragonard „Huśtawka”
Szczególną popularnością cieszyły się niewielkie i wytworne formy takie jak: sonet, anakreontyk, sielanka czy rondo. Natomiast w dramacie dominowały farsy, opery i wodewile. Twórcy rokokowi uznawali wyższość swobody poetyckiej nad klasycystycznym przestrzeganiem reguł poprawności. Ceniono dobry smak i naturalną prostotę. Najczęściej podejmowano w utworach tematykę miłosną, przedstawiając subtelny flirt i żartobliwą grę towarzyską. W Polsce datuje się rokoko na okres od lat 50. do 80. XVIII wieku. Pierwsze jego zapowiedzi – lekka tematyka, zmysłowość i rezygnacja z moralizatorstwa – pojawiają się już w twórczości Elżbiety Drużbackiej i Urszuli Radziwiłłowej.
Geneza
Styl rokoko zrodził się w XVIII wieku we Francji. Bardzo często prezentowany jest jako forma schyłkowa baroku – ze względu na swoje cechy artystyczne. Zanim termin rokoko zaczął przynależeć do literatury, był wiązany przede wszystkim z takimi dziedzinami sztuki jak architektura, zdobnictwo oraz sztuki plastyczne. W czasie stopniowego rozwoju rokoko, powstawały towarzyskie miejsca spotkań – salony, w których odbywały się liczne dyskusje dotyczące tematów społecznych i obyczajowych. Ton owych spotkań utrzymywany był najczęściej w swobodnej atmosferze. W Polsce rokoko u swoich początków wiązało się z dworami – Saskim i Stanisława Leszczyńskiego. Stopniowe wygasanie rokoko wywołane było przede wszystkim rozwijaniem się nurtu, jakim był klasycyzm. Za umowną datę zakończenia rokoko uznaje się wybuch Rewolucji Francuskiej.
Antoine Watteau, Odjazd na Cyterę (1717)
Rokoko rozwijało się szczególnie w obszarze muzyki, architektury i sztuk plastycznych. Wnętrza w stylu rokoko charakteryzowały się pomieszczeniami udekorowanymi w taki sposób, by oddawały one ducha subtelności ipozostawały kameralne. Bardzo popularne były sztukaterie oraz boazerie – chętnie wykorzystywano również motywy japońskie i egzotyczne. W stylu malarskim zauważyć można przede wszystkim odejście od barokowych rozwiązań, co objawiało się przede wszystkim o wiele jaśniejszymi barwami. W muzyce przejawy stylu rokoko długo utożsamiane były nie z osobnym nurtem, a okresem przejściowym pomiędzy barokiem a klasycyzmem.
Podstawowe cechy
`Stylu artystycznego
Obecność rokoko w literaturze objawiała się poprzez wprowadzanie do niej takich tematów jak życie środowisk dworskich oraz przeżyć osobistych. Rokoko w literaturze charakteryzowało się również odniesieniami do motywów erotycznych w ich lekkiej i dyskretnej formie. Głównymi cechami literackiego rokoko miały być wdzięk, delikatność oraz trafność. Ten nurt literacki odrzucał natomiast patos, tony moralistyczne czy sięganie po postacie herosów. Tym samym literatura przestała pełnić rolę nauczyciela, a stała się sposobem na obrazowanie radości życia i codziennych uciech.
cechy prądu literackiego
Ważnymi dla rokoko literackiego kategoriami pozostawały również czułość oraz tkliwość – przymioty odnoszące się bezpośrednio do świata emocji. Czułość cechować miała osoby o rozwiniętej inteligencji – dzięki niej mieli oni radzić sobie z napiętymi sytuacjami i negatywnymi uczuciami. Autorzy bardzo często nawiązywali do tematów erotycznych, tworzyli szczegółowe opisy pięknie zdobionych przedmiotów (filiżanek lub figurek) oraz wykorzystywali motywy przyrodnicze (bliskie sielance pejzaże z polanami, niewielkimi stworzeniami, obłokami, strumieniami, etc.). Do sielanki rokoko upodabniało się również pod względem doboru opisywanych scen – często pasterskich, nieco fantastycznych i zmysłowych.
rokoko
NURTY STYLU
ROKOKO
STYL
STYL
STYL
Radykalny
Anakreontyczny
Arystokratyczny
Skupiony był na lekkiej, żartobliwej, erotycznej tematyce.
Nazwa stylu pochodzi od imienia greckiego poety - Anakreona, tematykajego utworów inspirowała tworzących w tym nurcie twórców. Problematyka utworów dotyczyła zabawy, uroków życia, ucztowania oraz piękna otaczającej ich rzeczywistości.
Prekursorzy tego stylu postulowali odrzucenie gry pozorów, zakłamania i niesprawiedliwości. Utwory cechowała zawarta w nich myśl poety ootaczającym go świecie.
GATUNKI POWIĄZANE
z prądem literackim
Aby podkreślić charakter stylu rokoko, poeci sięgali po rozmaite gatunki. Do gatunków tych należały przede wszystkim: epigramat, esej, powiastka filozoficzna, sielanka, okolicznościowe wiersze czy anakreontyki, które cechowały się obojętnością.
+ INFO
LITERATURA ROKOKA
W Europie
Pierre de Marivaux
Alain-Rene Lesage
Aleksander Pope
(1688-1744) angielski poeta oświecenia.
(1688-1763) francuski poeta i dramaturg.
(1668-1747) francuski pisarzi dramaturg.
Zaczynał jako tłumacz sławnych dzieł hiszpańskich.
Był czołowym poetą angielskiego Oświecenia, zadeklarowanym katolikiem. Tworzył poematy, satyry oraz poematy filozoficzne i aforyzmy.
Zaraz po Moliere,jest uważany za najwybitniejszego francuskiego dramaturga. Długo poszukiwał swojego stylu, wiązało się to z wieloma niepowodzeniami artystycznymi.
LITERATURA ROKOKA
W POLSCE
Franciszek Dionizy Kniaźnin
Elżbieta Drużbacka
Stanisław Trembecki
(1750-1807) poeta, dramatopisarz i tłumacz polskiego oświecenia.
(1639-1812) autor erotyków, herbu Prus.
(1695-1765) poetka epoki późnego baroku
Jej utwory charakteryzwały się niezwykłą prostotą oraz naturalnością stylu. Elementy rokoko pojawiły się w jej twórczości ,zanim prąd w pełni się rozwinął
Erotyki jego autorstwa swoją śmiałością i lekkością, bardzo dobrze reprezentowały rokoko.
Pisał bajki, sielanki orazdramaty, lecz stylrokokowy był najbardziej widoczny w jego erotykach.
Dziękujemy za uwagę!
PREZENTACJĘ WYKONAŁY : MAJA ANDZEL I KAROLINA MARKIEWICZ Z KLASY II"B"
źródła:https://poezja.org/wz/a/Sentymentalizm/ https://poezja.org/wz/a/Rokoko/wikipediagoogle grafika