12 LEKCKA - 5 KL. Krajobraz rolniczy Wyżyny Lubelskiej.

Temat: Krajobraz rolniczy Wyżyny Lubelskiej.

str. 64

Wyżyna Lubelska znajduje się we wschodniej części Polski, a na południu graniczy z Roztoczem.

Wyżyna Lubelska

Roztocze

Roztocze – kraina geograficzna łącząca Wyżynę Lubelską z Podolem, wyraźnie wypiętrzony wał wzniesień.

Cechy charakterystyczne Wyżyny Lubelskiej

Wyżyna Lubelska to bezleśna kraina. Znajdują się w niej doliny rzeczne o łagodnych zboczach i wąwozy, czyli doliny o stromych zboczach i wąskim dnie, którymi okresowo płynie woda opadowa.

Wąwozem nazywamy rodzaj głębokiej, suchej doliny okresowo odwadnianej, którą cechuje mały spadek, strome zbocza oraz wąskie dno.

Pola uprawne

Wyżyna Lubelska na swoim terenie nie ma prawie lasów, ale znajdują się na niej doliny rzeczne o łagodniejszych zboczach i wąwozach, które mogą sięgać do 30 m.

Jak powstały wąwozy? Na powierzchni Wyżyny Lubelskiej w wielu miejscach znajduje się less – skała osadowa, która jest łatwo wymywana przez spływającą wodę opadową. Po deszczu spływająca woda łatwo więc formułuje w niej niewielkie, podłużne zagłębienia. Po kolejnych opadach zagłębienia te stają się coraz głębsze, aż w efekcie powstają głębokie doliny ze stromymi ścianami i płaskim dnem, czyli wąwozy.

Dolina rzeczna

Z czego składają się wąwozy ?

Skala less - to skała, która może się z latwością rozkruszyć w dłoniach na mniejsze bryłki oraz pył czyli ziaren mniejszych od ziaren piasku. Ma barwę żółtą lub złoto - szarą.

Podłoże tego terenu zbudowane jest ze skały zwięzłej składającej się głównie z pyłu, czyli ziaren mniejszych od ziaren piasku czyli lessu. Można ją z łatwością rozkruszyć. Jest łatwo wymywalna, dlatego ulewne deszcze żłobią w niej małe podłużne zagłębienia, które na skutek wymywania przekształcają się w wąwozy.

Pola uprawne

Obecność lessów na tym terenie przyczyniła się do tego, że na Wyżynie Lubelskiej są dobre gleby, bo na tej skale zwanej lessem powstają czarnoziemy - zaliczane do najlepszych gleb na świecie

Występowanie lessu i obecność roślinności trawiastej dawno temu przyczyniło się do powstania bardzo żyznych gleb zwanych czarnoziemów.

Krajobraz na Wyżynie Lubelskiej rozwinął się dzięki temu, że występuje tu gleby czarnoziemy.

Co się uprawia na Wyżynie Lubelskiej ?

Rzepak

Pszenica

Co się uprawia na Wyżynie Lubelskiej ?

Chmiel

Burak cukrowy

Co możemy zwiedzić na Wyżynie Lubelskiej ?

Turyści chętnie odwiedzają Kazimierz Dolny. Jego zabudowania wznoszą się między innymi na stromej prawobrzeżnej skarpie Wisły. Największe atrakcje to: malownicze położenie wśród wzgórz i okolicznych wąwozów, zabytkowe kamieniczki oraz liczne wydarzenia artystyczne, np. Festiwal Filmu i Sztuki ,,Dwa Brzegi".

Kazimierz Dolny

Baszta

Baszta

Góra trzech krzyży

Ruiny zamku

Lublin

Starówka

Zamek

Zamek królewski w Lublinie, pierwotnie zbudowany w XII wieku, wielokrotnie przebudowywany, w latach 1831–1954 wykorzystywany jako więzienie, od 1957 siedziba Muzeum Narodowego w Lublinie.

Carnaval Sztukmistrzów

Zamość

Zamość to zabytkowe miasto założone w XVI wieku przez kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. Zbudowane na planie pięcioboku, z ulicami krzyżującymi się pod kątem prostym. W 1992 roku zostało wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESC.

Ratusz w Zamościu

UNESCO

UNESCO jest organizacją, która koordynuje działania służące rozwojowi międzynarodowej współpracy kulturalnej, oświatowej oraz naukowej. Organizacja aktywnie zabiega o rozwijanie kultury pokoju w świecie. UNESCO stało się promotorem dialogu pomiędzy narodami i cywilizacjami.

W jakim celu utworzono ,, Listę światowego dziedzictwa UNESCO ?

Utworzono ją po to, aby je zachować dla kolejnych pokoleń. Na listę trafiają obiekty, które są oznaczone za wyjątkowo cenne pod względem przyrodniczym lub kulturowym, dlatego też postanowiono je chronić.

Do takich miejsc w Polsce również należą: Stare miasto w Krakowie Stare miasto w Warszawie Hala Stulecia we Wrocławiu Kościół pokoju w Jaworze i Świdnicy.

Zapamiętaj

Na znacznej części Wyżyny Lubelskiej występują lessy, a less to żółta skała zwięzła składająca się głównie z pyłu. Wody opadowe wyrzeżbiły w nich wąskie i głębokie doliny zwane wąwozami.

Rozwojowi rolnictwa na Wyżynie Lubelskiej sprzyja występowanie żyżnych gleb.

Do najciekawszych zabytków miast Wyżyny Lubelskiej należą: Lublin, Zamość i Kazimierz Dolny.

Na Wyżynie Lubelskiej występuje Krajobraz rolniczy. Uprawia się głównie pszenicę, buraki cukrowe, chmiel i tytoń.

Wyżyna Lubelska jest pagórkowatą, miejscami równinną, krainą geograficzną.

Ćwiczenia