Sistemi Heliocentrik dhe levizja e vertete e planeteve

astronomi

Sistemi heliocentrik dhe lëvizja e vërtetë e planetëve

Profesori: Saud Rrahmani

Pikat kyçe

Reforma e Kopernikut

Shpjegimi i lëvizjes së dukshme të planetëve sipas Kopernikut

Dëshmitar

Rilindje

Lëvizja rikthyese

Rezultatet e rrotullimit te Tokës

Përkufizime

Reforma e kopernikut

Nikolla Koperniku ( 1473-1543) si themelues i sistemit heliocentrik është paraqitje e ndritur e mendjes njerëzore. Paraqitjen dhe sistemin e tij heliocentrik nuk duhet kuptuar si rastësi, por rezultat i kërkesës së vazhduar për dituri të fituara në universitetin e Krakovës,Bolonjës,Romës dhe Padovës, në të cilat studioi: Drejtësi Mjekësi Matematikë dhe Astronomi afro 10 vjet.

Dëshmitar/Bashkëkohës

Koperniku ishte dëshmitar i ngjarjeve shumë të rëndësishme siç janë:

• Zbulimi i Amerikës (1492)
• Rruga detare për në Indi (1498)
• Udhëtimit të parë rreth Tokës që bëri Magelani ( 1519-1522)

Koperniku ishte bashkëkohës i Kolombit, i Vaskos De Gama, Leonardo Da Vinçi, Mikel Angjelos, Rafaelit, Makiavelit, Reiblinit, Erazmi i Rotërdamit, Tomas Morit dhe i Paracelsit.Koperniku ishte bashkëkohës i shumë njerëzve të shquae të asaj epoke të mrekullueshme që njihet me emrin Rilindje (lat.Renesans).

• Vepra e Kopernikut u botua në vitin 1543 me temën “Mbi rrotullimi i sferave qiellore “ ne volum prej 6 librave. Ai librin e filloi me :
• Ti, lexues i zellshëm, do të gjesh në këtë vepër të përfunduar dhe të botuar tani së fundi lëvizjet e yjeve dhe të planetëve, të paraqitura në bazë të vrojtimeve të lashta, ashtu dhe në të rejat dhe të shtjelluara në teori të reja dhe të çuditshme.

• Përveç kësaj, ti ke këtu tabela shumë të dobishme, me anën e të cilave do të mundesh t'i llogaritësh ato për çdo kohë me lehtësinë më të madhe. Të mos hyjë asnjëri që nuk di matematikë.

Themelet e sistemit heliocentrik të Kopernikut ishin të mbështetura në këto pika: • Planetët rrotullohen rreth Diellit në orbita rrethore, por jo rreth Tokës. • Toka është njëri prej planetëve dhe rreth Diellit rrotullohet në orbitë rrethore për një vit. • Toka kryen një rrotullim të plotë për 24 orë rreth boshtit të pjerrët ndaj ekliptikës. • Plometeu dha një përkufizim mbi këtë temë qe ishte e përafert por Koperniku e kishte thënë se Toka dhe Dielli ndërrojn pozitat

DITA DHE NATA

Dita dhe nata si dhe rrotullimi i dukshëm i sferës qiellore me yje sipas Kopernikut janë rezultat i rrotullimit të Tokës rreth boshtit të vet për 24 orë . Dukja e lëvizjes së planetëve në sfondin qiellor nëpër leqe është rezultat i lëvizjes së vërtetë të Tokës rreth diellit në orbitë rrethore për një vit . Këtu Koperniku kishte përfunduar dhe kishte lënë hapësirë për brezat e rinjë.

LËVIZJA E PLANETËVE TË ULËT DHE TË LARTË

• Kopernikut ndryshimi mes lëvizjes së planetëve të ulët dhe të lartë shpjegohet me brendi të rrugës së Tokës, ndërsa planetët e lartë janë më larg Diellit se Toka die muget e tyre janë jashtë asaj tokësore. Për këtë planetët e ulët quhen të brendshëm, Planeti i jashtëm, i cili një rrotullim e kryen për kohë më të gjatë, gjatë një viti do të kalojë një pjesë të rrugës së vet rreth Diellit. Pasi që edhe Toka edhe planetët reth Diellit rrotullohen në të njëjtën kah, ndodh që Toka e lë mbrapa planetin, ashtu që ai dukshëm shmanget kah perëndimi (lēvizje rikthyese), në krahasim me yjet.

Në figurë shihet se mes pikave 1-3 Planeti dhe Toka kryejnë lëvizje direkte.Vijat e drejta lidhin njëkohësisht pozitat e Tokës dhe të Planetit dhe tregojnë drejtimin në të cilin shihet Planeti prej Tokës

PUNUAN:

Emir berisha

Elona j. ramadani

Ermir jakupi