Kirola_eta_euskara_KATALOGOA

ARABAKO ETA GASTEIZKO KIROLEAN EUSKARAREN ERABILERA AREAGOTZEKO

JARDUNBIDE ONEN BILDUMA

AURKIBIDEA

PRAKTIKEN KATALOGOA

1. SARRERA

2. KIROLEAN EUSKARA SUSTATZEKO PLANA

3. PRAKTIKAK

KUDEAKETA

KOMUNIKAZIOA

ERABILERA

EZAGUTZA

MOTIBAZIOA

9. Hizkuntza irizpideen infografia 10. Itzulpenak 11. Dokumentuen estandarizazioa

4. Euskaraz hezitako taldea 5. Euskarazko ikastaroak identifikatu 6. Entrenamenduetako konpromisoak

7. Euskaraldia 8. Motibazio kartelak

12. Taldearen diagnostikoa

1. Hiztegi txikiak

2. Ohiko esaldiak euskaraz

3. Ezagutza errolda

1. SARRERA

PRAKTIKEN KATALOGOA

Euskara Araban

Euskararen ezagutza gora doa etengabe Araban, bereziki eskola formalaren testuinguruan hizkuntza-ereduen eraginez etxetik euskara ez zekiten belaunaldi gazteek euskararen ezagutza jaso dutelako. Datu estatistikoen arabera, Gasteizen 1981ean euskaldunak %3 inguru ziren biztanleria orokorraren baitan eta 2-34 urte bitarteko herritarren artean. 2016. urtean, berriz, herritarren laurdena pasa euskalduntzat jotzen da eta 2-34 urte bitartekoen erdiak baino gehiago (%56,3). Are gehiago, ia-euskaldunak gehituz gero, gasteiztarren erdia ingururekin euskaraz komunikatzeko aukera dagoela esan daiteke (%46,9 baitira euskaldun eta ia-euskaldunak), eta 34 urtez azpikoen %78,7rekin. Baina ikerketa soziolinguistiko ugarik erakutsi dute salto handia dagoela hizkuntzaren ezagutzatik erabilerara. Gasteizko kasuan, 1993tik 2016ra bitartean goranzko joera apal bat nabaritu da euskararen erabileran: 1993an erregistratutako euskararen kale erabilera %2,5ekoa zen, eta 2016an %3,7koa da (punturik altuena 2006an izan zen, %4rekin).

PRAKTIKEN KATALOGOA

Euskara kirolean

Egoera horren aurrean, azken urteetan eremu ez formalean erabilera sustatzeari begirako dinamikak eta proiektuak ugarituz joan dira. Horren erakusgarri, adibidez, Gasteizko Udalaren tokiko Gobernu Batzarrak 2019ko martxoaren 21ean onartu zuen Euskara sustatzeko Ekintza Planaren 2019-2022 plangintzaldian jasotakoak: Horretarako, ekintzen artean, honako hau proposatzen du planak: Testuinguru honetan, Gasteizko Udala, Arabako Foru Aldundiarekin batera, kirol jarduera euskalduntzeko urrats sendoak ematen ari da azken urteotan: euskararen egoerari buruzko diagnostikoak, diseinuak eta adostutako ekintzak inplementatzeko mikroplanak jarri dira martxan urtez urte. Hemen jaso ditugu urte hauetan guztiotan Arabako eta Gasteizko kirol elkarteek garatu dituzten praktika onak, gainerako elkarteentzat baliagarri eta aplikagarri izango direlakoan.

Aisialdi eta kirol arloan euskararen erabilera sustatzea eragileen ekimena izatea sustatu nahi dugu. Eragileak sortu nahi ditugu. Elkarte, enpresa edota entitateetan euskararen erabilera indartu nahi duten pertsonak identifikatu eta saretu nahi ditugu.

Kirol elkarteetan euskara-planak egiten jarraitu nahi dugu, eta praktika-komunitateak osatu (CoP)

2. KIROLEAN EUSKARA SUSTATZEKO PLANA 2021- 2024

PRAKTIKEN KATALOGOA

Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak "Kirolean Euskara Sustatzeko 2021-2024 Plana" prestatu du kirolean aritzen diren 18 urtetik beherako gazteen euskararen erabileran eragiteko eta jokalarien artean entrenatzaileekin eta epaileekin harremanak euskaraz ematea sustatzeko. Planak 4 oinarri nagusi ditu:

1. Trebakuntza: entrenatzaile eta epaileak euskaraz trebatuko dira
2. Erabilera: entrenatzaile, epaile eta beste jokalariekiko harremanetean euskara erabiltzea bilatuko dute
3. Berrikuntza: entrenatzaile eta epaileen trebakuntzan "teknologia berriak" erabiliko dituzte
4. Sustapena: klubetan euskara planak eta euskararen aldeko kontzientzia piztea dute helburu

Deskargatu plana hemen

Ikusi bideoa, klik egin gainean

3. DIRULAGUNTZAK

PRAKTIKEN KATALOGOA

2022ko DEIALDIAK

GASTEIZKO UDALA

Euskararen erabilera sustatzeko dirulaguntzak. Urteroko deialdiaren bidez euskararen aisialdian eta kirol arloan erabilera sustatu nahi da bereziki.

ARABAKO FORU ALDUNDIA

Arabako kirol federazioetarako eta kirol federazioen elkarteetarako dirulaguntza deialdia, 2022an euskara sustatzeko

EUSKO JAURLARITZA, EUSKALGINTZA DEIALDIA

Euskararen erabilera areagotu eta sendotzeko esparru ez formaleko egitasmoak; Aisialdiko hezitzaile, dinamizatzaile edota begiraleei begira, euskarazko eta euskarari buruzko prestakuntza eta material-sorkuntza, Kiroletako begirale edota entrenatzaileentzako euskarazko eta euskarari buruzko prestakuntza eta material-sorkuntza

EUSKO JAURLARITZA, LANHITZ DEIALDIA

LanHitz, lana eta hitza, euskara eta eguneroko lana uztartu eta indartzeko ekimena

4. PRAKTIKA ONAK ARLOKA

PRAKTIKEN KATALOGOA

Hiztegi txikiak

Ohiko esaldiak euskaraz

Ezagutza errolda

EZAGUTZA

PRAKTIKEN KATALOGOA

Euskaraz hezitako taldea

Euskarazko ikastaroak identifikatu

Entrenamenduetako konpromisoak

ERABILERA

PRAKTIKEN KATALOGOA

Euskaraldia

Motibazio kartelak

MOTIBAZIOA

PRAKTIKEN KATALOGOA

Hizkuntza irizpideen infrografia

Itzulpenak

10

Dokumentuen estandarizazioa

11

KOMUNIKAZIOA

PRAKTIKEN KATALOGOA

Taldearen diagnostikoa

12

KUDEAKETA

5. PRAKTIKA ONAK BANAN-BANAN

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

BALIABIDEAK

Kirol bakoitzeko terminologia espezifikoa duten hiztegi txikiak sortzea ondoren hitzok euskaraz erabili ahal izateko (atletismoa, gimnasia erritmikoa, saskibaloia, pilota, futbola, xakea, …).

Hainbat kiroletako hiztegia XAKEko hiztegia PILOTAko hiztegia ERRUGBIko hiztegia GORPUTZ HEZKUNTZAren hiztegia KIROL MATERIALAren hiztegia

DESKRIBAPENA

Gure kirolean erabiltzen diren ohiko hitz eta esamoldeak bildu eta euskaraz jarri. Erabiltzaileei zabaldu.

EMAITZAK, MATERIAL INTERESGARRIA

• Hainbat kiroletako hiztegiak:
• Atletismoa
• Futbola
• Gimnasia erritmikoa
• Pilota
• Errugbia
• ...
• Kirol materialen hiztegia
• Gorputz hezkuntzaren hiztegia

01

hiztegi txikiak

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

BALIABIDEAK

Harrera egiten duten langileei eta euskara maila baxua dutenei, egunerokoan ahoz zein idatziz erabiltzen dituen esaldiak euskaraz erabiltzea.

Ohiko esaldi / agurren zerrenda proposamena Mezuak eta esapideak Oharrak Itzultzaile neuronala

DESKRIBAPENA

Elkarteko kanpo zein barne komunikazioak egiten dituen pertsonak euskaraz ez badaki, euskarazko ohiko esaldiak erakustea da praktika. Horretarako egitekoak:

• Elkartean erabiltzen diren ohiko esaldiak/agurrak zeintzuk diren identifikatu
• Euskaraz ez dakien pertsonari euskaraz zeintzuk diren eta zer esan nahi duten erakutsi
• Eguneroko komunikazioetan erabili (ahozkoak zein idatzizkoak)

02

ohiko esaldiak euskaraz

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

BALIABIDEAK

Hizkuntza ezagutza jasotzeko euskarria

Elkarte edo erakundeko kide direnen euskararen ezagutza jasotzea da helburua, elkartearen egoera identifikatuta izateko.

DESKRIBAPENA

ERREFERENTZIAK

Tresna honek helburua da euskararen ezagutza erregistratzeko balio du. Hori horrela, etengabe bizirik dagoen tresna izango da, pertsonen mugikortausnarekin eraldatzen joango dena.

Adibide moduan elkarte baten datuak jasotzen dituen dokumentua.

EMAITZAK, MATERIAL INTERESGARRIA

Edozein elkarteri hizkuntzaren ezagutza datuak erregistratzeko baliogarria izango zaion taula eredua da hemen eskuragarri dagoena.

03

ezagutza errolda

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

BALIABIDEAK

Praktika honen helburua da talde batek euskaraz funtzionatzeko egin beharreko erronkak eta konpromisoak zeintzuk diren identifikatzea, aplikatzea eta elkarteko talde gehiagotara zabaltzea. Baita ere, euskal hiztunak diren talde bati beti euskaraz aritzeko gune eta une erosoak eskaintzea.

Taldean praktikan jarri daitezken ariketa/konpromiso sinpleak.

DESKRIBAPENA

Hizkuntza ohituren gaineko hausnarketarako eta praktikarako ariketa da. Hasieratik entrenatzaile euskalduna esleitzen zaio talde bati, eta harekin jarraitzen du ikasturte osoan. Entrenatzaileak konpromisoak hartzen ditu, pertsonalak eta kolentiboan, eta horiei jarraipena egiten zaie. Aldi berean, elkarteak baliabideak jarriko ditu talde horrek beti euskaraz egiteko aukera izan dezan.

04

EUSKARAZ HEZITAKO TALDEA

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

BALIABIDEAK

Ikurra edo bereizgarri posibleak

Elkarteak eskaintzen dituen ikastaroen artean euskaraz eskaintzen direnak identifikatu eta horiek zeintzuk diren erakustea.

DESKRIBAPENA

Ikasturtearen hasieran erabakitzea entrenatzailearen gaitasunaren arabera zein ikastaro/talde izango diren euskarazkoak eta horiek horrela zabaltzea. Bereizteko txantxangorriaren ikurra edo "e" erabiltzea proposamen da.

05

EUSKARAZKO IKASTAROAK IDENTIFIKATU

PRAKTIKEN KATALOGOA

BALIABIDEAK

HELBURUA

Konpromiso zehatzen zerrenda

Praktika honen helburua da entrenatzaileek beraien taldeekin euskaraz gehiago aritzeko konpromisoak hartzea eta konpromiso horrek beraien eguneroko hizkuntza ohituretan eragina izatea.

Hainbat entrenatzailek martxan jarritako praktiken bideo pilulak

Gaztelaniaz egiteko joeren aurrean

DESKRIBAPENA

Euskaraz hasi eta gaztelaniara pasatuz gero

Konpromiso zerrenda horretatik, entrenatzaile bakoitzak talde bakoitzarekin konpromiso jakina(k) hartzea da ideia. Garrantzitsua da taldearen ezaugarrien arabera egokitutako konpromisoak hartzea, egingarriak izango direnak eta hizkuntza ohituretan eragina izango dutenak.

Euskarazko espresio berriak ikasteko

Euskarazko hitzak erabiltzeko

Batean euskaraz eta bestean gaztelaniaz ari bagara

06

ENTRENAMENDUETAKO KONPROMISOAK

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

BALIABIDEAK

Euskaraldiaren helburua euskal hiztunon hizkuntza ohiturak euskararen alde aldatzea da. Hau da, elkarren arteko identifikazioaren bitartez, euskaraz dakiten herritarrek beraien artean euskaraz hitz egitera bultzatzea.

Entitateek egin dezaketen prozesuaren azalpena

DESKRIBAPENA

ERREFERENTZIAK

Ariketa sozial honetan herritarrak bi rolen arabera hartzen dute parte: - Ahobiziak: parekoak euskaraz dakienean BETI euskarari eusteko konpromisoa hartuko du - Belarriprestak: berari euskaraz egiteko eskatzen du rolak, eta ahal eta nahi duenean berak ere euskaraz egingo du

Euskaraldiaren informazio orokorra Entitateen izen ematea Norbanakoen izen ematea

ELKARTEAK ZER EGIN DEZAKE

Kirol elkarteek 2 modutan hartu dezakete parte ariketa sozial honetan: - entitate moduan izena eman dezake eta ariguneak (euskaraz lasai aritzeko guneak) sortu - kirol elkartearen inguruan dabiltzanen artean belarriprest eta ahobizien izen ematea/parte hartzea sustatu dezake

EUSKARALDIA

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

Elkartearen inguruan dabiltzan pertsonen (kirolariak, gurasoak, entrenatzaileak, zuzendaritzako kideak, gonbidatuak...) euskararekiko atxikimendua handitzea da honen helburua.

BALIABIDEAK

Kartel eredua

EMAITZAK, MATERIAL INTERESGARRIA

DESKRIBAPENA

Karteletako mezu posibleak biltzen dituen dokumentua

Kartel hauetan hainbat gonbidapen, aholku edo animo mezu erabili daitezke. Adibidez:

• Egun jakinetako gonbidapen/atxikimenduak: euskararen eguna, korrika, euskaraldia...
• Elkarteak hartutako konpromisoen berri ematea: A elkarteak euskararen aldeko konpromisoa hartu du, A elkartean barne komunikazioa euskaraz, gurekin euskaraz egin dezakezu...
• Animo mezuak: zuk ere egin dezakezu euskaraz, A elkartean, praktikatu zure euskara...

MOTIBAZIO KARTELAK

PRAKTIKEN KATALOGOA

BALIABIDEAK

HELBURUA

Hizkuntza irizpideen infografia

Helburua da erakunde edo elkarte batean ezarri daitezkeen hizkuntza irizpideak zehazteko laguntza edo lagungarria izatea.

DESKRIBAPENA

Garrantzitsua da erakunde edo elkarte bateko hizkuntza irizpideak honek dituen beharretara egokituta jartzea. Hori horrela, finkatu daitezken hizkuntza irizpideak zeintzuk diren eta horietatik bakoitzari ondoen zein datorkion aukeratzea litzake prozesua.

Hizkuntza irizpideen infografia

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

BALIABIDEAK

Praktika honen helburua da elkartearen barne eta kanpoko komunikazioak euskaraz ere egitea ziurtatzea.

Itzultzaile neuronala

DESKRIBAPENA

Elkarte bakoitzak egunerokoan egiten dituen komunikazioak desberdinak dira, hartzaile eta kanalaren arabera, baina hemen sartuko genituzke:

• Gurasoei bidalitako jakinarazpenak
• Asteburutako partidu/ekintza/jaialdi... inguruko informazioa
• Entrenatzaileei idatzitako oharrak
• Klub/elkarteen arteko asteroko harremanak
• Behin behineko kartelak
• ....

10

OHIKO KOMUNIKAZIOEN ITZULPENAK

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

BALIABIDEAK

Praktika honen helburua da elkarteak sarri erabili dituen dokumentuak euskarara itzultzea, euskarazko ereduak sortzea eta elebietako erabilera estandarizatzea eguneroko jardunean.

Itzultzaile neuronala

DESKRIBAPENA

Praktika hau elkarte bakoitzaren jardunean desberdina izango da dimentsioari, jarduerari edo hartzaileari dagokionez. Hala ere honakoak lirateke jarraitu beharreko urratsak:

• Identifikatu elkartearen egunerokoan erabiltzen diren dokumentuak zeintzuk diren: izen emate fitxak, eskuorriak, gonbidapenak, dirulaguntzak, urteko txostenak...
• Aztertu zeintzuk ez dauden euskaraz
• Itzultzeko baliabide egokiena aukeratu dokumentuaren ezaugarrien arabera: itzultzaile neuronala, euskaraz dakien elkarteko kidea...
• Itzuli eta zuzendu
• Euskarazko ereduak sortu
• Elebietako/ euskarazko dokumentua lehenetsi

11

DOKUMENTUEN ESTANDARIZAZIOA

PRAKTIKEN KATALOGOA

HELBURUA

BALIABIDEAK

Praktika honen bitartez elkartean osotasunean (barne komunikazioa, kanpo harremanak, paisaia lingusitikoak, ahozko erabilera, elkartearen irudia...) euskara zein egoeretan dagoen jakin nahi da.

Galdetegia Excella autodiagnostikorako

DESKRIBAPENA

Elkartea eta honen funtzioanmendua osatzen duten arloen diagnostiko bat egitea da proposamena. Diagnostikoak emandako adierazle panelarekin elkarteak erabaki dezake zein arlotan eragin eta horretarako zein ekintza martxan jarri.

EMAITZAK, MATERIAL INTERESGARRIA

12

Elkarteko euskararen adierazle panela osatzeko galdetegi bat betetzea da proposamena. Galderen erantzunekin, automatikoki iritsiko zaizue emailera autodiagnostikoaren adierazle panela.

TALDEAREN DIAGNOSTIKOA

00

Gizarte erantzukizunez hizkuntzak egoki kudeatzea dagokigu, horretarako bide bat da Euskara Plana.

Bilduma hau pdf formatuan jaitsi nahi baduzu, klik egin hemen