Olympe de Gouges

EMAKUME HISTORIKOAK

OLYMPE DE GOUGES

biografia

Olympe de Gouges Parisen jaio zen, 1748. urtean, eta 1793an hil zen. Emakume frantziar hau, Frantziako Iraultzan parte hartu zuen emakumeetako bat izan zen. 1765ean, Frantziako hornitzaile batekin ezkontzera behartu zuten. Gizonak Louis-Yves Auvre izena zuen, eta ume bat izan zuten, baina hilabete gutxi barru, 1766an, Louis hil zen. Garai hartan, emakumeek ezin zituzten obrak argitaratu gizonen baimenik gabe, beraz, Olympek erabaki zuen ez zela berriz ezkonduko. Olympe de Gouges obrak eta antzerkiak argitaratzen hasi zen, esate baterako, Beltzen esklabotza eta onartze zoriontsua obrarekin hasi zen ospetsu bihurtzen. Olympek defendatzen zuen baldintza garrantzitsuena pertsonen arteko berdintasuna zen, eta gai honekin loturik bere obra ospetsuenetariko bat idatzi zuen, Emakumearen eta emakumezko herritarren eskubideen adierazpena.

title 02

Olympe de Gougesen fama berak idatzitako agiri bati dagokio, “Emakumearen eta emakumezko herritarraren eskubideen adierazpena”. Agiri hau 1791an idatzi zuen Frantziako Iraultzaren testuinguruan.

Testu honen arrazoi nagusia da bi urte lehenago Frantziako Biltzar Nagusiak “Gizonezkoaren eta gizonezko herritararen eskubideen adierazpena” onartu zuelako eta agiri honetan emakumeak ez zirelako kontuan hartzen. Olympe de Gougesek hori konpondu nahi zuen eta agiri hori oinarritzat hartuta bere agiri propioa idatzi zuen, eta bertan gizonek eta emakumeek eskubide berdinak zituzten. Ondoren eskubideen adierazpen hau Frantziako Biltzar Nagusian aurkeztu zuen, baina ez zuten onartu. Robespierrek, menditar konbentzioaren liderrak, emakume hau arriskutsutzat hartu zuen eta 1793an gillotinan exekutatzeko agindua eman zuen. Garai honetan hasi gaur egun arte daukagun mugimendu feminista.

“Emakumearen eta emakumezko herritarraren eskubideen adierazpena” 17 artikuluz osatuta dago. Artikulu hauetan gehienbat esaten zen emakumeak eta gizonak berdinak direla.

Emakumearen eta emakumezko herritarraren Eskubideen Adierazpena, 1792

ELKARRIZKETA OLYMPE DE GOUGESI

1. Zer pentsatzen duzu asamblea konstituziogileak herri xeheari askatasun eta eskubide guztiak emateko nahiean gizonezkoak bakarrik sartzea konstituzioan?

Ez dauka zentzurik, honekin argi ikusten da nahiz eta emakumeok ere Iraultzan borrokatu dugun, gizonek beraientzat besterik ez dutela pentsatzen, oso berekoiak dira. Beldur dira guri hainbat pribilegio ematen badizkigute beraiek baino indartsuagoak egingo garela.

2. Zer ikuspegi duzu Robespierren mandatuari buruz?

Hori ez da mandatu bat, hori diktadura bat da. Jakobinoek estatu golpe hori eman zutenetik 1793an, dena beheraka joan da Frantzian, askatasuna batez ere. Robespierrek uste du denek zerbait dutela bere aurka eta horrelako norbait estatu buru bezala edukitzea oso arriskutsua da, denak mehatxu bat bezala ikusten baititu. Azkenean denak mehatxu bat bezala hartuko ditu eta sekulako anabasa sortuko da.

3. Zerk bultzatu zintuen “Emakume eta emakumezko herritarren eskubideen adierazpena” idaztera?

Ikusita orain arte gertatu diren iraultzetan emakumea ez dela kontuan hartzen, gizonak bezain beste borrokatuta ere, atsekabetu egiten nau. Adibidez, 1776ko Virginiaren eskubideen adierazpenean emakumea alde batera uzten eta zapaltzen da. Berdina pasatzen da “Gizakiaren eta herritarraren eskubideen adierazpenekin”, beraz, horregatik idatzi nuen emakumeak ere kontuan hartzen dituen bertsioa.

4. Ze oztopo eduki zenituen “Emakume eta herritarren eskubideen adierazpena” idaztean?

Oztopo handienetako bat izan zen jendeak ez zituela onartzen nire ideia feministak, nahiz eta ideia liberalen alde egon. Hau da, liberalismoa nahi zuten, baina bakarrik gizonezkoentzat. Hemen argi ikusten da gizonak emakumeak baino hobeak sentitzen direla, gizonezkoak izateagatik soilk, eta ez dutela berdintasunik nahi.

5. Zerk bihurtzen du, zure ustez, pertsona bat ilustratuan?

Nire ustez pertsona bat ezin da ilustratu bihurtu, jadanik ilustratu jaiotzen da baizik, hau da, ezjankitasunean bizitzea sahiesten du. Pentsatzen dut ilustratu batek eskubide naturalak defendatzen baditu, gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna ere defendatu beharko lukeela.

6. Ez al dira nobleziari egiten ari zaizkion erasoak erradikalegiak?

Ez, guztiz aurkakoa. Erradikala iruditzen zaitena nobleek nekazariei urte askotan zehar egin dieten zapalkuntza da. Beraz, gu besterik beraiek egin diguten gauza bera egiten ari gara.

7. Zer da zure ustez emakumeen bizitzan askatasuna eta eskubideak oztopatzen duena?

Gauza asko daude gure eskubideak oztopatzen dituena. Adibidez: bozkatzeko eragozpena, lan publikoetara sartzeko eragozpena, politikaz hitz egiteko debekua edota propietateak edukitzeko debekua dira oztopo handi batzuk.

8. Zer legatu utzi nahi duzu?

Nire helburua da gizonezkoen eta emakumeen arteko berdintasuna lortzeko lehen pausoak ematea. Badakit batzuk erotuta nagoela esango didatela nire idea feministengatik, baina ziur nago hainbat emakumek nire pausoak jarraituko dituztela eta azkenean urte askoz desiratutako berdintasun hori lortuko dugula

9. Ba al duzu testu politiko bat idazteko asmorik?

Egia esan bai. Eta ziur nago oso lagunkorrak izango direla bai iraultzarentzat eta bai feminismoarentzat.

HAU IZAN DA GAURKO EMAKUME HISTORIKOAREN ERREPORTAIA