GŁOSKA I LITERA kl 8

Z podanych liter ułóż jak najwięcej wyrazów (różnych części mowy w różnych formach).

A • T • Y • R • S • W • P • E • K

Głoska a litera, czyli co wymawiamy, a co zapisujemy

Najmniejszą część wyrazu wymówionego nazywamy GŁOSKĄ. Jest to pojedynczy dźwięk mowy, dający się uchwycić w akcie słuchania. Graficzny znak oddający w piśmie głoskę nazywamy LITERĄ. Działem gramatyki zajmującym się badaniem dźwięków mowy jest fonetyka.

Głoska może być zapisana:

• za pomocą jednej litery (p, d, t),
• za pomocą dwóch liter (ch, rz, cz, sz),
• za pomocą trzech liter (dzi),

Jedna litera może odzwierciedlać dwie głoski (na przykład ą w wyrazie wątek wymawiamy jako on [wontek]). W związku z tym wyrazy mogą mieć:

• taką samą liczbę głosek i liter

[w - o - d - a] → 4 głoskiw - o - d - a → 4 litery

• więcej liter niż głosek

[ch - sz - a - n] → 4 głoskic - h - r - z - a - n → 6 liter

• więcej głosek niż liter

[w - o - n - t - e - k] → 6 głosekw - ą - t - e - k → 5 liter

ZADANIA

1. Policz, z ilu liter i z ilu głosek składają się twoje imię i nazwisko. Sprawdźcie w klasie, czyje imię i nazwisko ma najwięcej, a czyje – najmniej liter i głosek.

2. Podziel na litery i głoski podane wyrazy.

• charakterystyka
• humanistyczny
• przesłanie
• przypowieść
• dramatyczny
• światopogląd
• tworzywo
• wiersz

ZADANIA

3. Podane wyrazy podziel na trzy grupy:

• wyrazy o takiej samej liczbie głosek i liter,
• wyrazy o większej liczbie liter niż głosek,
• wyrazy o większej liczbie głosek niż liter.

• zegarek • chłopiec • kąt • dziewczynka • brat • szkoła
• gołąb • poniedziałek • kątomierz • żarówka • bohater
• pątnik • chustka • brzoskwinia • kaloryfer • październik
• dzielenie • liczba • wrzątek

FUNKCJA LITERY I

3. Podane wyrazy podziel na GŁOSKI: Irena, piękny, kilo

PRZYPOMNIJ SOBIE

ZADANIE

Podziel podane wyrazy na trzy grupy: a) wyrazy, w których litera i pełni funkcję samodzielnej głoski, b) wyrazy, w których litera i oznacza miękkość lub zmiękczenie poprzedzającej głoski, c) wyrazy, w których litera i jest znakiem samodzielnej głoski i jednocześnie znakiem miękkości lub zmiękczenia głoski poprzedzającej. Wyjaśnij znaczenie trzech wybranych wyrazów.

• pieśń • powieść • epika • alegoria • archaizm • liryka • list
• epitet • film • hipoteza • humanista • komedia • literatura
• mit • idea • neologizm • interpretacja

ZADANIE

Poprawna, staranna wymowa głosek często bywa warunkiem porozumienia. Poćwicz swoją wymowę – głośno i wyraźnie przeczytaj podane zdania.

• Czego trzeba strzelcowi do zestrzelenia cietrzewia drzemiącego w dżdżysty dzień na drzewie?
• Czy poczciwy poczmistrz z Tczewa często tańczy cza-czę?
• Czy się Czesi cieszą, gdy się Czesio czesze?
• I cóż, że cesarz ze Szwecji?
• Szedł Sasza suchą szosą.
• Podczas dżdżu nie zmiażdż dżdżownicy.
• Trzy pstre przepiórzyce przefrunęły przez trzy pstre kamienice.

Thanks