Etiopia

ETIOPIA

Natalia Wróblewska

WIEM I DBAM

MÓWIĘ I SŁYSZĘ

TWORZĘ

Etiopia na mapie świata.

Etiopia położona jest we wschodniej części kontynentu afrykańskiego, w tzw. Rogu Afryki.

Flagi wielu państw afrykańskich zawierają trzy z omówionych przed chwilą barw. Wskaż, która flaga jest symbolem Etiopii.

ETIOPIA - podstawowe informacje

Pełna nazwa kraju: Federalna Demokratyczna Republika Etiopii

Stolica: Addis Abeba (duże miasto, liczące ponad 3 miliony mieszkańców)

Język urzędowy: amharski

Powierzchnia kraju: 1.127.000 km² , ponad 3 razy większy od Polski (322.575 km²)

Etiopia to jeden z najuboższych krajów świata - zalicza się go do krajów opóźnionych w rozwoju gospodarczym i społecznym, określanych mianem krajów „czwartego świata”.

Stolica - Addis Abeba

Życie w Etiopii toczy się w skrajnych rzeczywistościach. W dużych miastach wygląda ono zupełnie inaczej. Wystarczy wyjechać poza miasto, od razu zmienia się charakter zabudowy. Najczęściej ludzie żyją w lepiankach lub domach zrobionych w prymitywny sposób, bez dostępu do podstawowych, cywilizacyjnych zdobyczy, np. bieżącej wody, prądu.

Z czym należy kojarzyć Etiopię?

Kościoły skalne w Lalibeli

Dolina rzeki Omo

Kościoły skalne w Lalibeli

Jedenaście wykutych w skale kościołów w miejscowości Lalibela za panowania cesarza Lalibeli w XII wieku - uznawane są za Ósmy Cud Świata. Wysokość wielu kościołów przewyższa 10 m, a niektóre świątynie połączone są tunelami, mostkami i ciasnymi przejściami. Wykute są razem z fasadą i murami zewnętrznymi, oddzielone przestrzenią od litej skały, z której zostały wykute. Sprawia to, że nie widać ich w zupełności do chwili, gdy znajdziemy się w odległości paru kroków od nich.

Dolina rzeki Omo

W najdzikszym zakątku Afryki, jakim jest Dolina Omo, wszystko jest autentyczne: przyroda, ludzie, ich stroje, a także wioski w których mieszkają. Takich miejsc na świecie zostało niewiele. Niektóre plemiona liczą dziesiątki tysięcy ludzi, inne niespełna 500.Kultura każdego jest jednak autentyczna i unikalna. Do Doliny Omo można dotrzeć jedynie w porze suchej i to wyłącznie samochodem terenowym. W porze deszczowej, niektóre wioski są odcięte zupełnie od świata.

Plemię Karo

Plemię Hamer

Plemię Mursi

Plemię Karo

Tradycją ludności plemienia Karo jest malowanie ciała. Ten głęboko zakorzeniony, stary obyczaj powoduje, że wzory są bardzo różnorodne. By je stworzyć używają białej kredy, węgla drzewnego, żółtej skały mineralnej, sproszkowanej rudy żelaza... Dominuje jednak kolor biały. "Makijaż" tworzą sekwencje kropek, kresek, grubszych linii, czegoś co przypominać może upierzenie ptaków lub inne wzory znane z natury. Kobiety, dla których tego typu malowanie jest z jednej strony aspektem kulturowym, a z drugiej, wyrażeniem piękna, poświęcają szczególnie dużo czasu na codzienne upiększanie ciała. O dziwo, zwyczaj ten dotyczy również mężczyzn, dla których rytuał malowania ciała jest równie ważny. A ubiór? Kobiety plemienia Karo noszą się skromnie. Zakładają tylko przepaskę na biodra ze skóry lub kolorowych materiałów. Szyję i tors okraszają zaś ogromną ilością kolorowych naszyjników. Do tego jakieś pióro i kolorowa opaska na czole.

Plemię Mursi

Od razu rzuca się w oczy najbardziej charakterystyczny widok - gliniane dyski noszone przez kobiety pomiędzy rozciętą dolną wargą. Noszenie ich jest związane z procesem osiągania dojrzałości. Gdy dziewczynka Mursi osiąga wiek kilkunastu lat przecina się jej dolną wargę. W kolejnym roku jest ona stopniowo rozciągana powiększając się do tego stopnia, aby zmieścił się tam coraz większy krążek lub dysk. Proces powtarzany jest, aż osiągnie się możliwość włożenia dysku o średnicy około 12 centymetrów. Mówi się, że czym kobieta nosi większy dysk, tym większa jest jej wartość. Dyski te świadczą o pozytywnych kobiecych cechach, takimi jak siła, płodność, czy lojalność w stosunku do męża. Oprócz tradycji rozcinania warg, kobiety upiększają się również wkładanymi w rozcięte małżowiny uszne drewnianymi dyskami lub są po prostu przygotowane do noszenia takiego rodzaju "biżuterii". Noszą też wymyślne nakrycia głowy i ozdoby jako element wyróżnienia się wśród współplemieńców.

Plemię Hamer

Kobiety z plemienia Hamer prezentują się wyjątkowo pięknie, jednocześnie bardzo dla nas egzotycznie. Włosy farbują ochrą, zaplatają warkoczyki, noszą skórzane spódniczki zdobione kolorowymi muszelkami, ramiona i nadgarstki zdobią miedzianymi bransoletami, a z szyi zwisają im całe naręcza kolorowych naszyjników. Kobiety, które są pierwszymi żonami noszą na szyi ciężkie naszyjniki - obręcze z okrągłym cylindrem wystającym z przodu. Na rękach i ciele mają zabliźnione ślady okaleczeń, leczone za pomocą popiołu, będące dowodem oddania mężowi. Mężczyźni są równie zadbani, choć tradycja w ich przypadku ogranicza się raczej do ozdób niż stroju. Charakterystycznym akcesorium, które często noszą przy sobie jest drewniany podgłówek, pozwalający na kojący odpoczynek podczas wypasu bydła, czy po wykonaniu męczącej pracy. Ci, którzy w ostatnim czasie wsławili się zabiciem w walce wroga lub jakiegoś groźnego, dzikiego zwierza noszą na głowie charakterystyczne ozdoby.

Z czym należy kojarzyć Etiopię?

Produkcja kawy

Kalendarz etiopski

Produkcja kawy

Etiopię bez wątpienia można nazwać ojczyzną kawy. To właśnie ten kraj jest jednym z największych producentów ziaren kawy na świecie. Przygotowanie kawy to niezwykły rytuał wykonywany głównie przez kobiety. Co może się wydawać nieco dziwne, bywa że Etiopczycy dodają do niej ostre przyprawy bądź sól.

Trzynaście miesięcy słońca

Etiopski sposób mierzenia czasu różni się znacząco od tego, którym posługujemy się w Europie. W Etiopii rok zaczyna się i kończy we wrześniu. Etiopczycy niedawno hucznie świętowali rozpoczęcie Nowego Roku. Nowy Rok, czyli Enkutatash obchodzony jest 11 września wg kalendarza gregoriańskiego, czyli kalendarza obowiązującego w Polsce. Kalendarz etiopski uznaje datę urodzenia Jezusa wyliczoną przez Anonniosa z Aleksandrii, która przypada 8 lat później niż w przyjętym powszechnie liczeniu. Dlatego kalendarz, który obowiązuje w Etiopii to tzw. kalendarz etiopski, różni się w stosunku do naszego kalendarza o minus 7-8 lat (zależy od tego, którą część roku weźmiemy pod uwagę, ponieważ nowy rok zaczyna się tu w zupełnie innym momencie niż w Polsce). Oznacza to, że teraz jest w Etiopii rok 2014, dokładnie 2014-04-11 (11th Taḫśaś' 2014) (11 ታኅሣሥ 2014). Etiopczycy nadal posługują się staroegipskim podziałem roku na 12 miesięcy, z których każdy ma równo po 30 dni. Brakujące 5 lub 6 dni tworzy trzynasty miesiąc (pegumen), który trwa od 6-10 września. W starożytnym Egipcie były to tzw. dni epagomenalne. Kończyły rok i niewskazane było rozpoczynanie w tym okresie jakichkolwiek przedsięwzięć (między innymi stąd pochodzi wiara w pechową trzynastkę).

Czas zegarowy

Etiopczycy używają odmiennego czasu od reszty świata. Doba podzielona jest w logiczny sposób: dzień kończy się wtedy, gdy zachodzi słońce, a nowy rozpoczyna się o wschodzie. Doba w Etiopii dzieli się na dwie części, każda po 12 godzin: etiopska pierwsza godzina dnia to nasza 7 rano. 6 wieczorem (czyli nasza 18) to w Etiopii godzina 12. 7 wieczorem (czyli nasza 19) to znowu godzina pierwsza nocy.

Problemy życia codziennego

Brak dostępu do bezpiecznej wody pitnej (czystość i dostępność wody mają ogromny wpływ na jakość naszego życia, poziom higieny i zdrowie). Cierpienie z powodu głodu i niedożywienia. Klęski żywiołowe: długotrwałe susze lub powodzie (nadmierne opady podczas pory deszczowej). Poważne choroby zakaźne oraz brak odpwiedniej opieki lekarskiej. Niski poziom rolnictwa. Konflikty zbrojne. Brak powszechnego dostępu do podstawowej edukacji w szkole.

Etiopia i brak wody

Mimo wielu zbiorników wodnych, jezior i rzek (w tym źródeł Nilu), w Etiopii poważnym problemem jest brak wody pitnej. Ludność etiopska gromadzi się przy studniach z dużymi, plastikowymi pojemnikami, które niosą na plecach lub wiozą do swoich domostw.

Tylko w jednym jeziorze - Langano - można się kąpać. W pozostałych występują pasożyty niebezpieczne dla ludzi (co nie oznacza, że nie łowi się w nich ryb). Ponad połowa społeczeństwa w tym kraju nie posiada bezpośredniego dostępu do czystej wody. Z naturalnych źródeł korzystają wspólnie ludzie i zwierzęta, co często skutkuje roznoszeniem chorób i pasożytów.

Wycinanie drzew i intensywne wypasy zwierząt hodowlanych (bydła, kóz, owiec) oraz gorący klimat prowadzą do zaburzeń w regulacji gospodarki wodnej - ekstremalne susze.

Ochrona środowiska nie jest z pewnością głównym priorytetem polityki w Etiopii. Do przyczyn problemów z dostępem do wody należy zaliczyć m.in. nadmierną eksploatację środowiska;

wysychające koryta rzeczne podczas pory suchej (jedyną zaletą jest możliwość skorzystania z nich jako drogi, którą w miarę bezpiecznie można się przemieszczać);

mnóstwo wszechobecnych śmieci plastikowych w postaci butelek i foliowych worków.

Oszczędzanie wody – dlaczego jest tak ważne?

Hymn Etiopii

Etiopia jest najstarszym państwem afrykańskim, które jest niepodległe od 1941 roku. Przyjęty w 1992 roku hymn Etiopii nosi tytuł 'Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp'ya' ('Naprzód krocz, droga Matko Etiopio').

Zagadka

Jaki jest najpopularniejszy instrument w Afryce?

Aby poznać prawidłową odpowiedź, przesuń pole ze znakiem zapytania.

djembe

Historia bębnów

Bębnienie od zawsze towarzyszyło człowiekowi i właśnie od jego rytmu zaczęło się kształtowanie muzyki. Bębny afrykańskie należą do jednych z pierwszych instrumentów świata. Początkowo ich konstrukcja była bardzo prosta i w niczym specjalnie nie przypominała dzisiejszych bębnów. Składały się wówczas z klocka drewnianego, którego środek był wydrążony i na który naciągano płat zwierzęcej skóry. W Afryce wybijany na bębnach rytm był formą porozumiewania się, którą można było stosować na stosunkowo duże odległości (służyły do ostrzegania przed naciągającym niebezpieczeństwem). Bębny znalazły również swoje zastosowanie podczas obrzędów religijnych.

Djembe

Djembe stanowi jeden z najpopularniejszych bębnów afrykańskich. Jest w kształcie kielicha, na który na górną część zostaje naciągnięta membrana. Membrana djembe zrobiona jest zazwyczaj ze skóry koziej lub bydlęcej. W tradycyjnych djembe skórę tę naciąga się za pomocą specjalnie splatanego sznura. Djembe tradycyjnie budowane z bardzo twardego drewna oraz z bardzo mocno naciągniętą membraną jest niesamowicie głośnym instrumentem. Tradycja ludów afrykańskich nakazuje by na djembe grali tylko i wyłącznie mężczyźni. Do akompaniamentu używano innych instrumentów zbudowanych na zasadzie dzisiejszych grzechotek, na których mogły grać kobiety. Nawet dzisiaj bardzo trudno jest zobaczyć w afryce kobietę grającą na djembe, a widok taki wprowadza zdumienie i niemałe zamieszanie wśród tamtejszych kobiet.

Posłuchajmy, jak gra się na djembe

A jak brzmi tradycyjna etiopska muzyka?

To teraz czas poruszać się w afrykańskim stylu!

Język amharski

Obecnie w Etiopii można usłyszeć około 90 języków i 200 dialektów, za główny język jednak uważa się amharski, a za język obcy - angielski (używany np. w szkołach). Ciekawe fakty — Amharski

• Amharskie słowo „ja” to dosłownie „moja głowa” ራሴ!

• Pismo etiopskie można określić jako alfabet sylabowy, przy czym liczba znaków nie musi się pokrywać z liczbą sylab z powodu dwuznaczności w wymowie.

W zapisie amharskim każdy symbol reprezentuje sekwencję spółgłoskową + samogłoskową.

• Kawa była najpierw uprawiana i spożywana w Etiopii. Amharski jest jedynym językiem na świecie, w którym słowo „kawa” nie brzmi jak „kawa” lub „kawiarnia”.

Mówcy amharscy nazywają kawę „buna” ቡና.

Język amharski - nauczmy się kilku zwrotów

Alfabet:

Malowanie twarzy i ciała

Do dziś plemiona z najdzikszych zakątków Etiopii kontynuują głęboko zakorzenione tradycje upiększania ciała. Sztuka ta objawia się poprzez ozdabianie:

• ciała kośćmi i kłami zwierząt;
• włosów różnokolorowymi plecionkami, koralikami;
• glinianymi krążkami odkształcającymi usta;
• malowaniem w symboliczne wzory twarzy i całej reszty ciała.

By stworzyć różnorodne malowane wzory na ciele, Etiopczycy używają białej kredy, węgla drzewnego, żółtej skały mineralnej, sproszkowanej rudy żelaza i innych naturalnych barwników. Dominuje jednak kolor biały. "Makijaż" tworzą sekwencje kropek, kresek, grubszych linii, czegoś co przypominać może upierzenie ptaków lub inne wzory znane z natury. Malowidła jakimi ozdabiają się poszczególni członkowie ludu nigdy nie są przypadkowe. Informują one współplemieńców o wieku, roli czy statusie społecznym. Dlatego inaczej ozdabiają się kobiety, inaczej mali chłopcy, a jeszcze inaczej wojownicy.

Przykładowe zdjęcia

Przykładowe zdjęcia

Malowanie całego ciała

Afrykańskie maski – pomysły na pracę plastyczną

Maski afrykańskie mają różne kształty, kolory, wzory i są tworzone z różnego materiału. Nie są robione w celach dekoracyjnych. Pełnią ważną rolę w rytuałach, obrzędach plemion afrykańskich. Są elementem ich kultu religijnego. My skupmy się na ich walorach artystycznych. Kliknij na wybraną propozycję by poznać szczegóły jej wykonania.

Afrykańskie maski z rolek po papierze

Afrykańskie maski z papierowych talerzyków

Dziękuję za uwagę!