Matka Czacka

Matka Elżbieta Róża Czacka

Hrabianka Róża Czacka urodziła się 22 X 1876 w Białej Cerkwi (100 km od Kijowa obecnie Ukraina)

Zmarła 15 V 1961, spoczywa na cmentarzu w Laskach.

Od dzieciństwa miała problemy ze wzrokiem, mimo licznych operacji, całkowicie straciła go w wieku 22 lat. Uwielbiała jeździć konno, zwłaszcza wśród szalejącej burzy i to właśnie upadek z konia spowodował utratę wzroku.

Hrabianka grała pięknie na fortepianie i kochała muzykę. Znała biegle język angielski, niemiecki, francuski i dodatkowo orientowała się w łacinie kościelnej i średniowiecznej. Dzięki ojcu zdobyła niespotykaną u kobiet tego środowiska znajomość spraw gospodarczych.

Po utracie wzroku przez 10 lat, podczas których samodzielnie podejmowała studia tyflologiczne, poszukiwała pomysłów i wzorów, które mogłaby wykorzystać dla polskich niewidomych. Zainspirowana zagranicznymi instytucjami (Austria, Szwajcaria, Francja, Włochy) rozpoczęła działalność opiekuńczo-edukacyjną w Warszawie w 1908 r.

19 XI 1908 odbyło sie zebranie założycielskie Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Królestwie Polskim. Zgodnie z zamysłem Róży Czackiej wzorowane było na francuskim Stowarzyszeniu im. Valentina Haüy, stworzonym przez wybitnego tyflologa Maurice’a de la Sizeranne. Koncepcja Sizeranne polegała m.in. na tym, by nie ograniczać się do jałmużny wobec niewidomych ale pomagać im stawać się użytecznymi dla społeczeństwa.

Ok. 1910 - Róża Czacka zaczyna nawiązywać prywatne kontakty z niewidomymi, wspierając ich materialnie i organizując naukę brajla. Powstaje pierwsze schronisko dla niewidomych dziewcząt w Warszawie przy ul. Dzielnej 37. Organizowana jest tam także nauka koszykarstwa.

Staraniem Towarzystwa Opieki nad Ociemiałymi powstają w Warszawie: ochronka, szkoła powszechna, warsztaty, biblioteka brajlowska oraz tzw. patronat, obejmujący na terenie miasta dorosłych niewidomych i ich rodziny.

W 1911 powstały biura przepisywania książek brajlowskich.

W 1913 powstaje jedno z pierwszych w Europie przedszkoli dla dzieci niewidomych; rozpoczyna działalność szkoła dla niewidomych chłopców, pierwsza, w której uczono pisania brajlem w języku polskim; ruszają pierwsze kolonie letnie dla niewidomych dzieci.

W 1917 roku Róża Czacka przyjmuje habit franciszkański i składa śluby wieczyste w III Zakonie św. Franciszka. W maju 1918 roku wraca do Warszawy jako siostra Elżbieta. Tworzy Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.

W 1922 r. Matka Elżbieta otrzymuje ziemię w Laskach i rozpoczyna budowę zakładu dla niewidomych. Stopniowo przenoszone są tam placówki dla niewidomych dzieci – szkoła i warsztaty; powstaje dom macierzysty Zgromadzenia.

Kaplica Matki Bożej Anielskiej w Laskach

Lata 30-ste to początki Biblioteki Brajlowskiej w Laskach (przed II Wojną Światową jej zbiór liczył ok. 5 tyś. woluminów); dzięki staraniom Matki Czackiej powstała również biblioteka tyflologiczna, która liczyła przed wojną ok. 700 pozycji książkowych w 4 językach.

Róża Czacka pracowała nad dostosowaniem alfabetu brajla do polskiego systemu fonetycznego. Wyniki pracy zostały zatwierdzone w 1934 roku przez ówczesne Ministerstwo Oświecenia Publicznego do użytku we wszystkich szkołach dla niewidomych na terenie Polski.

Matka Czacka z wraz z siostrą Teresą Landy opracowały skróty brajlowskie.

W naszej Bibliotece posiadamy ksiąźkę wydaną tzw.skrótami laskowskimi jest to "Anna Karenina" Lwa Tołstoja.

W 1933 rozpoczęła się współpraca prof. Marii Grzegorzewskiej i Matki Czackiej; Laski odwiedził też Janusz Korczak.

Do wybuchu II wojny światowej, Laski kierowane przez Matkę Czacką stają się nowoczesną placówką dającą niewidomym wychowankom wykształcenie podstawowe i zawodowe, pozwalające na samodzielne i niezależne finansowo życie.

Róża Czacka pisała i publikowała prace z dziedziny tyflologii.

W czasie II wojny światowej rozpoczęła się współpraca Matki Czackiej i ks. Stefana Wyszyńskiego.

Poeta Jan Lechoń tak pisał w 1942 o Matce Czackiej.

"Matko Czacka, która kijkiem szukasz sobie drogi I masz w oczach niewidzących niebios spokój błogi I wśród głodu, nędzy, zbrodni wciąż uśmiech panieński, Której modłów chętnie słucha Jezus Nazareński, Między Polską a Chrystusem Ty arko przymierza Włącz nas wszystkich, i mnie także, do twego pacierza."

W 1925 została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. 15 X 2009 r . podczas obchodów Międzynarodowego Dnia Osób Niewidomych pośmiertnie odznaczona Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski w uznaniu wybitnych zasług w działalności społecznej na rzecz osób niewidomych i słabowidzących.

12 września 2021 - w dniu beatyfikacji będzie można obejrzeć w TVP 1 film o Matce Czackiej "Widzieć w ciemności".

Matka Czacka we wspomnieniach

"Uśmiechnięta. Zwrócona ku człowiekowi. Słuchająca. Patrząca tak, że rozmówca często nie wiedział, że rozmawia z osobą niewidomą. Dobra, dobrocią zwykłej matki. Prawdziwa i prosta, a jednocześnie dama o wielkiej kulturze i erudycji. Gdy nie można było czegoś załatwić lub gdy zdarzała się katastrofa życiowa, szło się do Matki Czackiej. Jej wewnętrzny pokój i modlitwa budowały innych. "

Relikwiarz Matki Elżbiety Czackiej to Ręce Matki Elżbiety czytające w brajlu fragment psalmu 126 – modlitwę, którą modliła się przed swoją śmiercią…

Pieśń na beatyfikację

Literatura wykorzystana w prezentacji

https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3%C5%BCa_Czacka https://www.ekai.pl/matka-elzbieta-roza-czacka-najwazniejsze-wydarzenia-zycia/ https://triuno.pl/matka-elzbieta-czacka-niewidoma-matka-niewidomych-blogoslawiona/ Zdjęcia wykorzystane w prezentacji pochodzą ze strony: https://beatyfikacjamatkielzbietyczackiej.wordpress.com/