Grawitacyjne ruchy masowe

Grawitacyjne ruchy masowe

Co to są grawitacyjne ruchy masowe?

to procesy przemieszczania się mas skalnych (pokrywy zwietrzelinowej) po stoku pod wpływem siły ciężkości.

Co to są grawitacyjne ruchy masowe?

Co jest przyczyną występowanie ruchów masowych?

Co jest przyczyną występowanie ruchów masowych?

• duże nachylenie stoków
• mały stopień spoistości zwietrzeliny
• duża miąższość zwietrzeliny na stoku

• nasączenie zwietrzeliny wodą
• podcinanie stoku przez wody, lodowce, fale morskie lub w wyniku działalności człowieka
• trzęsienia ziemi
• działalność człowieka

1. ODPADANIE

Odpadanie – dotyczy głównie obszarów górskich i skał o dużej twardości, odłączony materiał toczy się powoli w dół wzniesienia, rzeźbiąc (okresowo także z udziałem spływającej wody) żleby czyli podłużne rynny na stokach. U podnóża stoku materiał gromadzi się w stożek usypiskowy zwany także piargiem (w Tatrach).

2. OBRYWANIE

Obrywanie – nagłe oberwanie się pojedynczego dużego bloku skalnego lub całej ściany skalnej i zgromadzeniu zniszczonego materiału u podnóża wzniesienia w postaci blokowiska skalnego. W tym procesie bierze udział WIĘCEJ materiału skalnego niż w przypadku ODPADANIA.

Schemat obrywania całych ścian (po lewej) lub pojedynczych bloków (po prawej)

3. OSUWANIE

Osuwanie – szybkie przesunięcie całych mas ziemi w dół w sposób przypominający siadanie. Może dotyczyć zarówno luźnej zwietrzeliny, skał, albo ziemi. W efekcie tworzy się osuwisko z niszą osuwiskową (w części osuwiska, która zachowała spoistość, ale uległa przesunięciu) oraz jęzor osuwiskowy (w części zmieszanego chaotycznie materiału na przedpolu osuwiska).

4. SPŁYWANIE

Spływanie – zachodzi bezpośrednio na skutek opadów i nasiąknięcia gruntu wodą, a materiał przemieszcza się z dużą prędkością w sposób podobny do lawiny. Może obejmować błoto, grunt lub niewielki gruz skalny.

Schemat spływania błota (po lewej) i całego gruntu (po prawej)

5. SPEŁZYWANIE

Spełzywanie – geneza procesu podobna jest do spływania – jest skutkiem nasiąkania gruntu wodą ale polega na powolnym przesuwaniu się całej masy terenu w dół zbocza co jednak dzieje się względnie powoli. W porównaniu z innymi ruchami masowymi obejmuje rozległe tereny o relatywnie niewielkim nachyleniu. Proces ten jest łatwy do zaobserwowania, ponieważ dochodzi do charakterystycznego przechylenia pionowych obiektów na obszarze pełzającego gruntu np. drzew, ogrodzeń i linii energetycznych.

Nietypowe ruchy masowe to: - soliflukcja - lawina - lahar - spłukiwanie

Soliflukcja – proces dotyczący występującej min. w tundrze wieloletniej zmarzliny, która rozmarzając latem w warstwie przypowierzchniowej nasiąka wodą, pełza w dół “ześlizgując się” po stale zamarzniętej warstwie głębiej zalegającej ziemi. Obszar pełzający nazywa się językami soliflukcyjnymi.

Lawina – jest najgwałtowniejszym i najniebezpieczniejszym ze wszystkich z nich. Obejmuje nagłe przemieszczenie ciężkiego śniegu, lodu i mas skalnych na obszarach górskich.

Lahar (spływ popiołowy) – proces przypominający powódź (lawinę) błotną, ale będący ścisłym skutkiem aktywności wulkanicznej i odnoszący się do przemieszczania mas popiołu w dół stożka wulkanicznego.

Spłukiwanie – podobnie jak spływanie zachodzi pod wpływem wód opadowych, ale dotyczy głównie obszarów suchych i półsuchych, gdzie nagłe pojawienie się ulewnego opadu wypłukuje duże ilości materiału (czemu sprzyja brak roślinności w warunkach pustynnych i półpustynnych). W wyniku tego procesu mogą powstawać koryta rzek okresowych czyli wadi (uedy) oraz formy terenu takie jak parowy i wąwozy.

W jaki sposób można zapobiegać ruchom masowym?

W jaki sposób można zapobiegać ruchom masowym?

• zalesianie stoków
• zakaz działalności człowieka, która podcinałaby stoku np. budowa dróg
• zakaz zabudowywania zboczy
• pokrywanie zboczy siatkami