Jądro ciemności - cykl lekcji poświęcony lekturze

,,Jądro ciemności" Josepha Conrada

Cykl lekcji poświęcony lekturze

Lista tematów:

1. Podróż do jądra ciemności: w głąb Afryki i w głąb siebie

2. „Czy widzicie go? Czy widzicie tę historię? Czy widzicie cośkolwiek?” Kim był Kurtz?

3. ,,Jądro ciemności" – utwór o opowiadaniu i słuchaniu opowieści

Podróż do jądra ciemności: w głąb Afryki i w głąb siebie.

Biała plama i miejsce, gdzie panuje ciemność – dlaczego Marlow wyruszył do Afryki?

„Otóż, kiedy byłem małym chłopczykiem, miałem namiętność do map. Wpatrywałem się godzinami w Południową Amerykę i Afrykę lub Australię, pogrążając się we wspaniałościach odkrywczych podróży. W owych czasach było wiele miejsc pustych na ziemi, a jeśli które z nich wydawało mi się szczególnie ponętne (ale one wszystkie tak wyglądają), kładłem na nie palec i mówiłem: «pojadę tam, jak dorosnę»». […] Ale było tam jedno – największe, najbardziej puste, ze tak powiem, do którego ciągnęło mnie najsilniej.Prawda, że w owej chwili to miejsce nie było już puste. Od czasów mojego dzieciństwa zapełniły je rzeki i jeziora, i nazwy. Przestało być próżnią, przestrzenią pełną rozkosznej tajemnicy – białą plamą, budzącą w chłopcach wspaniałe marzenia. Przeobraziło się w miejsce, gdzie panuje ciemność”

Co skoniło Marlowa do wyprawy do Afryki?

pasja poznawcza

poszukiwanie swego ja

głód nowych doświadczeń

fascynacja odmiennością kultur

Droga do jądra ciemności - ustalmy, jakie były etapy podróży Marlowa

CYTAT 3.

WYDARZENIA:

1. Centrala spółki handlowej w europejskim mieście – załatwianie formalności.

WNIOSKI:

CYTAT 1.:

CYTAT 2.:

CYTAT 3.

WYDARZEENIA:

2.Podróż francuskim parowcem do ujścia wielkiej rzeki Kongo

WNIOSKI:

CYTAT 1.

CYTAT 2.

WYDARZENIA:

CYTAT 3.

3. Podróż małym parowcem w górę rzeki do stacji spółki

CYTAT 4.

CYTAT 1.

CYTAT 2.

WNIOSKI:

Wydarzenia

4. Dziesięciodniowy pobyt na stacji spółki

CYTAT:

WNIOSKI:

5. Dwustumilowy marsz wraz z karawaną w głąb lądu do Stacji Centralnej

Wydarzenie:

CYTAT:

WNIOSKI:

WNIOSKI:

WYDARZENIA:

6. Trzymiesięczny pobyt na Stacji Centralnej.

CYTAT 1.

CYTAT 2.

7. Dwumiesięczna żegluga parowcem w górę rzeki: „Parowiec brnął powoli po krawędzi czarnego, niepojętego szału”

WYDARZENIA:

CYTAT 3.

CYTAT 4.

CYTAT 1.

CYTAT 2.

WNIOSKI:

Podsumujmy!

Podróż do Afryki i w jej głąb okazała się wstępowaniem w inferno, przyniosła poznanie kolejnych kręgów zła i szaleństwa.

Jak zatem należy rozumieć tytuł utworu? Czym jest ,,jądro ciemności"?

Jądro ciemności - symboliczne i metaforyczne znaczenie tytułu.

„Jądro” interpretować można jako sens, istotę, inaczej tajemnicę ludzkiego bytu.

Tytuł Jądro ciemności oznacza środek czarnego kontynentu, centrum Afryki, czyli belgijskie Kongo, które w czasie dziejącej się akcji było prywatną własnością króla Leopolda II.

„Czy widzicie go? Czy widzicie tę historię? Czy widzicie cośkolwiek?” Kim był Kurtz?

Dlaczego Marlow opowiada o Kurtzu, dlaczego nie może o nim zapomnieć?

Praca samodzielna - odpowiedz na pytania:

2.Jak Kurtz zachowywał się wśród tubylców? Co się z nim stało w głębi Afryki? Czy chciał powrócić do białych? Jakie poglądy wyłożył w swoim referacie? Jak odbierał Kurtza Rosjanin? Jak rozumiesz słowa „jego dusza była obłąkana”

1. Kim był Kurtz? Przygotuj wypowiedź dotyczącą: pochodzenia, wyglądu, wykonywanego zajęcia, zawodu, talentów Kurtza oraz opinii o nim innych ludzi (buchaltera, dyrektorastacji, Narzeczonej itd.). Odwołuj się do cytatów.

3. Jak jawi się Kurtz w Twoich oczach?

POLIFONIA POWIEŚCI!

VS

Portret tyrana?

Charyzmatyczny Kurtz?

Jądro ciemności – utwór o opowiadaniu i słuchaniu opowieści

Fragment 1.

Przypatrywaliśmy się, czekając cierpliwie – nic innego nie można było robić. Aż do końca przypływu; lecz dopiero po dłuższym milczeniu Marlow rzekł wahająco: „Pamiętacie pewno, koledzy, że byłem czas jakiś marynarzem na słodkich wodach” – i wówczas wiedzieliśmy już, że jest nam sądzone, nim zacznie się odpływ, wysłuchać jednej z rozlicznych przygód Marlowa niedoproawdzających do żadnej konkluzji.

Fragment 2.

Nastała ciemność tak gęsta, że my, słuchacze, z trudem mogliśmy się widzieć. Już od dłuższego czasu Marlow, siedzący oddzielnie był dla nas tylko głosem. Nikt się nie odezwał. Może tamci pozasypiali, ale ja czuwałem. Słuchałem i słuchałem, czatując na zdanie, na słowo, na jakąś nić przewodnią wśród nieokreślonego niepokoju wzbudzonego tym opowiadaniem, które jakby ksztłatowało się samo - bez ludzkich warg – w ciężkim, nocnym powietrzu nad rzeką.

Zastanów się!

Ilu jest narratorów? Kim są? W jakich okolicznościach Marlow toczy swoją opowieść? Jak słuchacze na nią reagują O czym i jak opowiada Marlow?

Przerysuj i uzupełnij tabelę!

KLIKNIJ!

Zastanów się!

Jaką zasadą kierował się autor, komponując swoje dzieło?

Jakie inne antynomie można dostrzec w dziele?Jaką problematykę sugerują wymienione antynomie?

Kontrast między dwiema płaszczyznami nie jest jedyną zasadą kompozycyjną. Drugą jest analogia:• Obie opowieści osnute są na motywie podróży w górę rzeki, czyli do źródeł. Może to znaczyć, że powieść opowiada o ludzkim dążeniu do odkrycia prawdy. • W obu występuje ten sam bohater – Marlow - archetyp Europejczyka – białego dżentelmena. • Motyw ciemności: Marlow zaczyna swoją opowieść o zmroku, mówi o dawnej „mroczności” obecnie cywilizowanej krainy (ma na myśli Londyn), szczególne znaczenie motywu ciemności sugeruje tytuł dzieła. Ostania refleksja narratora dotyczy krainy w górze rzeki Tamizy, krainy znanej i oswojonej, która nagle zdaję się ukrywać „jądro ciemności”. Nic więc nie jest jednoznaczne.

Utwór posiada szkatułkową budowę: Marlow opowiada o Kurtzu, a bezimienny narrator przytacza jego opowieść i opowiada o sposobie słuchania. Jądro ciemności to zatem także utwór o snuciu opowieści i ich słuchaniu. Marlow w przeciwieństwie do Kurtza nie uwodzi głosem, nie ma daru porywania słuchaczy (którzy irytują się podczas słuchania), a jednak zatrzymuje ich uwagę, przykuwa do swej historii, snucie opowieści jest dla niego jak przedzieranie się przez mgłę, niejednokrotnie narzeka, że odbiorcy nie mogą go zrozumieć.

Przeczytaj fagment listu Conrada!

Powieść Jądro ciemności (tytuł oryginalny: Heart of Darkness) zainspirowana została pobytem Josepha Conrada w Kongu Belgijskim w roku 1890. Pisarz odbył bowiem osobiście podróż rzeką Kongo, co wywarło niemały wpływ na jego psychikę i ukształtowało jego dalsze życie i działalność twórczą. W koloniach spotkał się z przerażającymi stosunkami panującymi między ludźmi, wyzyskiem, bestialstwem, z prymitywnymi instynktami. Zobrazował je m.in. w postaciach: Kurtza, dyrektora stacji centralnej, fabrykanta cegły i innych. Jądro ciemności opublikowano po raz pierwszy w 1899 r., a powstawało przez kilka lat (przypuszcza się, że Conrad pisał je w latach 1897-1899).

,,w świetle końcowego wydarzenia opowiadanie wraz z całym bogactwem szczegółów opisowych uzyska równowagę – nabierze wartości i sensu. Na tym polega moja metoda oparta na świadomym przekonaniu. Nigdy od niej nie odstąpiłem. Mam nadzieję, że łaskawy Pan sam to poświadczy, a dla przykładu przytoczę Karina, Lorda Jima (gdzie w pełni rozwinąłem moją metodę), ostatnie strony z Jądra ciemności, gdzie rozmowa mężczyzny z dziewczyną zamyka jakby wszystkie 30 000 słów opisu jednym sugestywnym tapu życia i przenosi opowiadanie na inną płaszczyznę, tak że nie jest już ono historyjką o człowieku, który postradał zmysły w głębi Afryki”.

VS

Dlaczego Marlow skłamał? Co przemawiało za tym, aby Marlow okłamał narzeczoną Kurtza, a co za tym, by powiedział prawdę?

KONTEKST! OBEJRZYJ KONIECZNIE!

Dziękuję!Zuzanna Fijałkowska