Różne odmiany polszczyzny

RÓŻNE ODMIANY POLSZCZYZNY

Natalia Anduła VIII c

INDEKS

W jaki sposób dzielimy język polski?

Normy użytkowe

Ćwiczenia 1

Ćwiczenia 2

Normy językowe

Odmiana oficjalna

Odmiana nieoficjalna

Norma wzorcowa

Zakończenie

W jaki sposób dzielimy język polski?

Język jest ważnym elementem kultury narodu, składnikiem jego tożsamości, a także skarbnicą wiedzy o przeszłości. W obrębie języka polskiego można wyróżnić polszczyznę ogólną i polszczyznę gwarową. Pierwszą z nich znają wszyscy Polacy. jest ona powszechnie używana w szkołach, urzędach i środkach masowego przekazu. Funkcjonuje jako język mówiony oraz pisany.

odmiana oficjalna

Odmiana oficjalna cechuje się starannością i dbałością o poprawność językową, a także przemyślaną konstrukcją. Składnia jest uporządkowana, z dużą liczbą zdań wielokrotnie złożonych. Odmiany tej używamy w wypowiedziach pisemnych oraz w wypowiedziach ustnych o charakterze oficjalnym, tnz. w sytuacjach sformalizowanych, gdy odbiorca i nadawca się nie znają albo kiedy występują jako przedstawiciele określonych grup społecznych lub zawodowych, a nie jako prywatne osoby.

Drzewko

odmiana nieoficjalna

Odmiana nieoficjalna jest mniej staranna od oficjalnej. Cechuje się swobodniejszym szykiem wyrazów, powtórzeniami, krótkimi zdaniami i dużą liczbą słów nacechowanych emocjonalnie, nierzadko potocznych. Odmianą tą posługujemy się w sytuacjach codziennych, nieoficjalnych, gdy odbiorca i nadawca dobrze się znają i występują jako osoby prywatne. Odmianą nieoficjalną polszczyzny są także różnego rodzaju języki środowiskowe i zawodowe, np. język młodzieżowy, język lekrzy czy prawników.

drzewko

Język polski

Polszczyzna

gwarowa

ogólna

nieoficjalna

oficjalna

Ćwiczenia 1

Czas na ćwiczenia :)

Normy językowe

Każda wypowiedź może być oceniana ze względu na jej zgodność z normą, czyli zbiorem reguł językowych (np. gramatycznych i ortograficznych). Przekroczenie normy (np. użycie niepoprawnej formy lub nieortograficzny zapis wyrazu) jest błędem. We współczesnej polszczyźnie wyróźnia się dwa poziomy normy językowej - normę wzorcową i normę użytkową.

norma wzorcowa

Norma wzorcowa jest zgodna z tradycją językową i regułami polszczyzny. Powinna być przestrzegana szczególnie w odmianie oficjalnej języka. Przykłady normy wzorcowej:

• akcentowanie na 3. lub 4. sylabie od końca niektórych czasowników, rzeczowników i liczebników, np. fizyka, siedemset, spojrzelibyście;
• staranna wymowa, np. wymawianie wyrazu trzeba jako tszeba;
• posługiwanie się liczebnikami zbiorowymi, np. pięcioro drzwi, sześcioro kociąt.

Drzewko

norma użytkowa

Norma użytkowa jest swobodniejsza, mniej rygorystyczna niż norma wzorcowa. Odnosi się do nieoficjalnej odmiany polszczyzny (języka potocznego). Przykłady normy użytkowej:

• mniej staranna wymowa, np. wymawianie wyrazu trzeba jako czszeba;
• używanie liczebników głównych zamiast liczebników zbiorowych, np. pięć drzwi;
• używanie wielu zapożyczeń, np. fan, boss;
• stosowanie wyrazów ekspresywnych, np. smarkacz, badziewie.

Drzewko

Ocena wypowiedzi

Zgodność z normą

Norma użytkowa

Norma wzorcowa

Co to jest uzus językowy?

Szybkie zobrazowanie pojęcia.

Ćwiczenia 2

Czas na ćwiczenia :)

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ