William Szekspir - kalendarium, utwory, teatr

William Szekspir

Kalendarium, utwory, teatr i czasy monarchów angielskich

Spis treści

Main

Kalendarium

Okresy twórczości

Styl

Utwory reprezentacyjne

Władcy panujący za czasów Szekspira

TEATR ELŻBIETAŃSKI

Dramaty szekspira

Kalendarium

1564

Narodziny Szekspira

Narodził się w Stratford-on-Avon.26 kwietnia został ochrzczonyw Kościele św. Trójcy. Przypuszczalnie przyszedł na świat 23 kwietnia.

Czasy 1594-82

Rozpoczęcie edukacji

1571

Prawdopodobnie rozpoczął edukację w lokalnym gimnazjum.

Królowa angielska

1575

Królowa Elżbieta I odwiedziła zamek w Kenilworth, niedaleko Stratford. Legenda głosi, że jedenastoletni wówczas Szekspir rozmawiał władczynią.

Ślub z Anne Hathaway

1582

Osiemnastoletni Szekspiri dwudziestosześcioletnia Anne Hathway pobrali się 27 listopada.

Kalendarium

1563

Narodziny pierwszego dziecka

Pięć miesięcy po ślubie na świat przyszło pierwsze dziecko Szekspirów – córka Susana.

Czasy 1594-82

Narodziny bliźniaków

1585

Na świt przychodzą bliźniaki - Hamnet i Judith.

Henryk VI

1589-1590

Najprawdopodobniej napisał pierwszą część Henryka VI.

2. i 3. część Henryka VI

1590-1591

Najprawdopodobniej napisał drugą i trzecią część Henryka VI.

1592

Co mówiono o Szekspirze?

Kalendarium

Był już znanym w Londynie aktorem i dramaturgiem. Jego nazwisko było wymienione w broszurze Roberta Greene'a. Został opisany w niej jako „początkujący kruk”. Greene napisał, że Szekspirowi brakuje aktorskichi pisarskich umiejętności, które nadrabiał „zapożyczaniem” materiałów od lepiej wyedukowanych kolegów.

Czasy 1592-95

Zaraza

1592

Z powodu zarazy wszystkie londyńskie teatry zostały zamknięte.

Kolejne dzieła

1592-1595

Najprawdopodobniej napisał Wenus i Adonisa, Ryszarda III, Dwóch panów z Werony, Komedię omyłek, Lukrecję, Poskromienie złośnicy i Stracone zachody miłości. Zaczął komponować swoje sonety (których w ostateczności napisał 154),a dzieło Wenus i Adonis zostało opublikowane.

Kalendarium

1594

W Trupie Lorda Chamberlaina

Czasy 1594-96

Dołączył do Trupy Lorda Chamberlaina.

Napisanie Króla Jana

1594-1596

Najprawdopodobniej napisał Króla Jana (kronikę opisującą losy króla Jana bez Ziemi).

Kolejne trzy dzieła

1595

Najprawdopodobniej napisał Ryszarda II. Sztuka ta miała swoją premierę tego samego roku. W tym samym czasie powstał prawdopodobnie Sen nocy letniej oraz Romeo i Julia.

Kalendarium

1596

Śmierć patrona trupyi Halemta

Zmarł Henry Carey – Lord Chamberlain, patron Trupy Lorda Chamberlaina i także jedyny syn Szekspira – Hamnet.

Czasy 1596-1603

Sztuka dla Królwej Elżbiety

1596

Napisał Wesołe kumoszkiz Windsoru, sztuka ta była wystawiana specjalnie dla królowej Elżbiety w Święta Bożego Narodzenia.

Kolejne dzieła oraz teatr The Globe

1596-1602

Czytaj...

Król Jakub I

1603

Czytaj...

Kalendarium

1604

Miarka za miarkę na królewskim dworze

Napisał Miarkę za miarkę. Sztuka ta była wystawiana na dworze królewskim.

Czasy 1604-1606

Ottel

1604

Napisał Otella, a premiera dramatu odbyła się 1 listopada.

Kupiec wenecki i Makbet

1605

Czytaj...

Antoniusz i Kleopatra

1606

Najprawdopodobniej napisał Antoniusza i Kleopatrę.

Kalendarium

1607

Kolejne dwie premiery teatralne

Dzieła Hamlet i Ryszard III doczekały się premier teatralnych.

Czasy 1607-09

Teatr Blackfriars

1608

King's Men wynajmują teatr Blackfriars (pierwszy stale otwarty teatr w Londynie), który wydzierżawiają na dwadzieścia jeden lat.

Zaraza

1608-1609

Zarządzono zamknięcie wszystkich teatrów w Londynie na okres zarazy (nakaz obowiązywał przez niemal dwa lata).

Sonety

1609

Doszło do publikacji sonetów Szekspira.

Kalendarium

1610

Otell na Uniwersytecie

King's Men wystawili Otella na Uniwersytecie Oksfordzkim.

Zimowa opowieść

1610-1611

Najprawdopodobniej napisał Zimową opowieść.

Czasy 1610-13

Nowa scena - nowe możliwości

1611

Z myślą o nowej scenie (teatrze Blackfriars) napisał Świątynię.

Przedstawienie Otellai Juliusza Cezara oraz napisanie Henryka VIII

1612-1613

King's Men odegrali Otella i Juliusza Cezara przed Fryderykiem V (przyszłym mężem córki króla Jakuba I). Szekspir napisał Henryka VIII, najprawdopodobniej z Johnem Fletcherem, innym, cenionym wówczas dramatopisarzem.

Kalendarium

1613

The Globew płomieniach

Spaleniu uległ teatr The Globe (odbudowano go rok później).

Czasy 1613-1623

Śmierć Szekspira

1616

23 kwietnia Szekspir zmarł. Został pochowany na cmentarzuw Stratford dwa dni po śmierci.

Wystawienie Halmeta

1619

Hamlet doczekał się swojej premiery.

Koledzy Szekspira

1623

Koledzy Szekspira – John Hemminges i Henry Condell, zebrali i opublikowali trzydzieści sześć dramatów artysty, kolekcja ta jest znana jako Pierwsze Folio.

Okresy twórczości

Czasy 1590-1611

Komedie (1592-99):

Tragedie (1593-1605):

Poematy (1593-94):

- Komedia omyłek (1592) - Dwaj panowie z Werony (1594) - Poskromienie złośnicy (1594) - Stracone zachody miłości (1594) - Sen nocy letniej (1595) - Jak wam się podoba (1599) - Wieczór Trzech Króli (1599)

- Wenus i Adonis (1593) - Lukrecja (1594)

- Tytus Andronikus (1593) - Romeo i Julia (1594) - Hamlet (1600) - Otello (1604) - Król Lear (1605) - Makbet (1605)

Dramaty rzymskie (1599-1606):

- Juliusz Cezar (1599) - Antoniusz i Kleopatra (1606)

Kroniki historyczne (1590-98):

Romanse i tragikomedie (1609-11):

- Henryk VI (1590) - Ryszard III (1592) - Ryszard II (1595) - Henryk IV (1597) - Henryk V (1598)

- Cymbelin (1609) - Zimowa opowieść (1610) - Burza (1611)

Styl

Pentametrem jambiczy i nie tylko

Posługiwał się pentametrem jambicznym; rodzajem metrum w poezji, w którym każdy wers zbudowany jest z pięciu stóp składających się z dwóch sylab – krótkiej i długiej (w metryce antycznej) lub nieakcentowanej i akcentowanej (w językach bez iloczasu). Ale pisał także białym wierszem wkomponowanym w tekst, często po to aby opisać emocje i dodać poboczne informacje.

Bohaterowiez charakterkiem

​Podziwiany był za swoje studium psyhologiczne postaci (niezwykłe jak na ówczesne czasy zawaryte w opisie bohaterów takich jak ambitny król Makbet).

Utwory reprezentacyjne

"Romeo i Julia" oraz "Makbet"

Romeo i Julia (1591–1595 r.)

Makbet (ok. 1606 r.)

Czytaj...

Czytaj...

Władcy panujący za czasów Szekspira

Królowa Elżbieta I

Król Jakub I

Czytaj...

Czytaj...

Teatr elżbietański

The Globe

Złoty wiek za panowania Elżbiety I

Największą sławę zdobył The Globe – to właśnie tam wystawiono największe sztuki Szekspira, który zresztą miał w tym przedsięwzięciu udziały. Teatr The Globe rozpoczął swoja działalność w 1599 r. i służył londyńskiej publiczność do roku 1642, kiedy to na skutek interwencji purytan został ostatecznie zamknięty. W 1613 r. uległ zniszczeniu wskutek pożaru, jednak zdołano go odbudować.

Określenie teatru – „elżbietański” – pochodzi od imienia panującej w czasach jego powstawania Elżbiety I (1558-1603). Za jej rządów w Anglii, po ponad stu latach ciągłych wojen i konfliktów wewnętrznych, nastąpił okres względnego spokoju. Królowa przystąpiła do odbudowy państwa, jego struktur gospodarczych i życia kulturalnego. Nastąpił wówczas złoty wiek rozwoju kultury, także teatru.

Gdzie postawić teatr?

W okresie walk o władzę i wojen religijnych teatr stał się ważnym narzędziem propagandy. Jednocześnie służył właścicielom do czerpania zysków finansowych. Nic dziwnego, że Kościół zakazywał rozrywek teatralnych argumentując, iż są niemoralne. Z tego też powodu pierwszy teatr wzniesiono poza obrębem miasta.

Dramaty Szekspira

Inspiracja

Szekspir, a dramat antyczny

Źródłem inspiracji dla Szekspira były wierzenia ludowe, podania, baśnie i misteria.

• Odrzucenie reguły trzech jedności;
• Wielowątkowość;
• Wiele postaci na scenie, możliwość scen zbiorowychi batalistycznych;

• Odrzucenie zasady decorum
• Sceny drastyczne/ brutalne: pojedynki, zabójstwa;
• Postacie fantastyczne;

Dramaty Szekspira

Przyroda

Stop dla fatum

Utwory zwracają uwagę na współistnienie elementów fantastyki i baśniowości (zjawy, rusałki, wiedźmy, siły nadprzyrodzone), jak również traktowanie przyrody jako współuczestnika wydarzeń, nie tylko ich tła.

Bohaterowie szekspirowscy sami kształtują swój los, na ich życie mają wpływ jedynie podejmowane przez nich decyzje. To przeciwieństwo antycznego wariantu tragedii, gdzie rządziło fatum.

Po prostu tragedia

Dominuje tu tragizm wewnętrzny - źródłem nierozwiązywalnych konfliktów jest psychika ludzka, konflikty między sprzecznymi racjami i namiętnościami samej postaci. Jednak podobnie jak w antyku konflikt tragiczny prowadzi do końcowej katastrofy - gdy główny bohater raz złamie prawo morlane doprowadza to już do całkowitej klęski.

Fanstastyka w realnym świecie

Wprowadził do teatru dwuplanową kompozycję, czyli współistniejące obok siebie płaszczyzny realistyczną i fantastyczną co było nie do pomyślenia w dramacie antycznym.

Dziękuję za uwagę!

Teraz zapraszam do gry