Średniowieczne trucizny

średniowieczne trucizny

Spis treści

1. Arszenik 2. Wilcza jagoda 3. Tojad

Powszechność i popularność trucizn

• Otrucie było bardzo trudno wykryć w tamtych czasach. Z tego powodu wiele przyczyn zgonów władców (znanych osób) zostaje do dzisiaj owiane tajemnicą.
• Ilekroć ktoś umarł w męczarniach i bólu, podejrzewano, że został po prostu otruty. Nawet jeśli zmarł on z powodu malarii, gruźlicy, czy gorączka połogowej, ludzie woleli powtarzać sobie bardziej dramatyczną i tajemniczą wersję wydarzeń.
• Królowie, arystokraci i politycy często popadali w paranoję, każdego podejrzewając o trucicielskie zapędy.
• W średniowieczu działali profesjonalni truciciele.

Arszenik

Skąd się wziął arszenik?

• Odkryto go dość przypadkowo, badając aurypigment.
• Jest kwestią sporną, kto tego dokonał.

As2O3

Lorem ipsum

Jest bardzo toksyczny!

Arszenik jako inhibitor

• Jest inhibitorem allosterycznym*
• Dezaktywuje enzym: dehydrogenazę pirogronianową
• Zaburzone jest przez to funkcjonowanie systemu energetycznego komórki i w efekcie prowadzi ono do apoptozy
• Na poziomie mitochondrialnym arsenian rozprzęga syntezę ATP, wiążąc się z ADP w obecności bursztynianu, tworząc w ten sposób niestabilny związek, który ostatecznie prowadzi do zmniejszenia zysku netto ATP.
• Nieorganiczny arsen hamuje procesy naprawy DNA

*inhibitor wiąże się z enzymem w innym miejscu niż centrum aktywne. Miejsce, w którym regulator się wiąże, nazywane jest centrum allosterycznym.

Author's Name

Borgiowie

Klemens V

Sanxo Calbó

„Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni, że dana substancja jest trucizną.”

Paracelsus

wilcza jagoda

• występuje rodzimie w Europie
• silnie trująca!
• objawy zatrucia: silne rozszerzenie źrenic, podniecenie, napady wesołości i śmiechu, osoba zatruta nie może pić, wydaje urywane chrypliwe okrzyki
• dziłanie: zawiera substancje chemiczne, które mogą blokować funkcje układu nerwowego organizmu, może również powodować zwiększenie tętna i ciśnienia krwi.
• ciekawostki: stosowano ją kiedyś do sporządzania napojów miłosnych, uważa się, że to wilcza jagoda spowodowała śmierć Julii w dziele Shakespear'a "Romeo i Julia", w średniowieczu wierzono, że pokrzyk jest rośliną, którą włada szatan

pokrzyk wilcza jagoda - Atropa belladonna (Solanaceae)

Pod kątem historycznym

Lorem ipsum

• Zanim został królem w 1040 roku, Makbet podobno użył belladonny do otrucia armii Duńczyków, którzy najechali Szkocję
• W XI wieku Szkoci, którzy podpisywali rozejm ze Sueno Duńczykiem, dodali do zapasów armii duńskiej sok z wilczej jagody. To nie zabiło Duńczyków, ale uczyniło ich tak sennymi, że Szkoci byli w stanie ich zaatakować i wymordować. Większość współczesnych historyków twierdzi, że ta bitwa nigdy nie miała miejsca, ale wciąż krąży w legendach.

Makbet

„Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni, że dana substancja jest trucizną.”

Paracelsus

tojad

Objawy zatrucia

Info

Jak działa akonityna?

Co tojad ma wspólnego z wilkołakami i czarownicami?

Według wierzeń średniowiecznych!

Czarownice

• używany przez czarownice w miksturach i
• jeden z kilku składników maści, która po nałożeniu na miotłę mogła ułatwić lot.
• czarodziejka, która nosiła nasiona tojadu owinięte w skórę jaszczurki, może stać się niewidzialna

Wilkołaki

• nazwa angielska wolfbane - zguba wilka
• roślina odstrasza wilkołaki, a nawet można je oswoić dzięki niej
• kontakt z tojadem podczas pełni księżyca może zmianę kształtu w wilkołaka
• Średniowieczni lekarze przepisywali pacjentom cierpiącym na likantropię regularne i często śmiertelne dawki tojadu.

Lucas Cranach starszy (1512 r.)

Jakiej trucizny użyto w "Imieniu róży"?

Dowody na to, że był to tojad

1. niewielka ilość substancji jest potrzebnej do otrucia
2. wyschnięty wyciąg z tojadu jest żółty, podobnie jak trucizna skradziona z klasztornej apteki
3. angielska nazwa monkshood (kaptur mnicha)
4. Arystoteles, którego książkę uznano za wyklętą, zmarł właśnie od zatrucia tą rośliną

Ciekawostki

Róg jednorożca wykrywa trucizny

• Wierzono ówcześnie, że róg jednorożca miał niezwykłe właściwości wykrywania trucizny.

• Zanim król spożył posiłek , jego testerzy – oprócz wypróbowania jedzenia – powoli machali rogiem nad stołem swojego pana lub czasem zanurzali go nawet w jedzeniu i piciu.

• Na rogi jednorożców stać było tylko nielicznych (najbogatszych ludzi w kraju, najczęściej władców), ponieważ były one bardzo drogie.

Inne nietypowe odtrutki

Kamienie szlachetne

• Ci, którzy nie mogli sobie pozwolić na róg, korzystali z kamieni szlachetnych.
• Ścierano je na proszek i mieszano z winem czy jedzeniem jako odtrutkę.
• Czternastowieczny podróżnik i pisarz sir Jan z Mandeville pisał, że: „jeśli w miejsce, w którym jest diament, przyniesiona zostanie trucizna, kamień natychmiast stanie się wilgotny i zacznie się pocić”.

Bezoary

• Są to kamienie żółciowe, złogi mineralne i kłaczki z układów pokarmowych zwierząt.
• Ścierano je na proszek, który następnie władcy połykali.

Antidotum na arszenik (tak uważano)

DRAKIEW

WIESZANIE ZA NOGI GŁOWĄ W DÓŁ

ZĄB REKINA

BEZOAR

ZĄB NARWALA

Źródła polskojęzyczne

• https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3g_jednoro%C5%BCca
• https://wynalazki.andrej.edu.pl/wynalazki/36-t/1100-trucizna
• https://wiadomosci.onet.pl/swiat/smiertelne-trucizny/h5rz70k
• http://analit.agh.edu.pl/wp-content/uploads/2018/05/1_Gadowska_Katarzyna_Analit_5.pdf
• https://www.medonet.pl/zdrowie,siedem-trucizn-najbardziej-niebezpiecznych-dla-czlowieka,artykul,54842022.html
• https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/urazy-wypadki/zatrucie-arszenikiem-objawy-pierwsza-pomoc-leczenie-zatrucia-arszeniki-aa-C6Ji-BCu1-d1Uh.html
• https://pl.khanacademy.org/science/ap-biology/cellular-energetics/environmental-impacts-on-enzyme-function/a/enzyme-regulation
• https://www.healthline.com/health/belladonna-dark-past
• https://www.rxlist.com/belladonna/supplements.htm
• https://minnie-kryminalistka.pl/krolowa-trucizn-i-trucizna-krolow-czyli-krotka-historia-arszeniku/
• https://www.medievalists.net/2020/03/murder-by-poison/
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Tritlenek_diarsenu
• https://www.termedia.pl/mz/Jakiej-trucizny-uzyto-w-Imieniu-rozy-,42269.html
• https://lesko.krosno.lasy.gov.pl/widget/aktualnosci/-/asset_publisher/1M8a/content/mroczna_strona_lasu/maximized#.YLvD1_kzZPb

Źródła polskojęzyczne c.d.

• http://mojhistorycznyblog.pl/piastowcy-truciciele-tajemnicze-zgony-piastow
• https://ciekawostkihistoryczne.pl/2019/04/28/najbardziej-pomyslowe-proby-otrucia-w-dziejach/
• file:///C:/Users/hp/Downloads/10157-13488-1-PB%20(1).pdf
• https://www.tvp.info/29212739/najslynniejsze-trucizny-w-historii
• https://magazyn-kuchnia.pl/magazyn-kuchnia/7,139801,23198013,od-arszeniku-i-cyjanku-po-liscie-konwalii-i-grzyby-najslynniejsze.html
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Kana%C5%82_jonowy

Źródła anglojęzyczne

• https://rimajean.tumblr.com/post/59542507670/writers-guide-medieval-poisons
• https://yvonneseale.org/blog/2018/04/02/poisonous-politics-in-the-middle-ages/
• http://the-history-girls.blogspot.com/2016/06/medieval-murder-ten-handy-ways-to.html
• https://gizmodo.com/the-deadliest-poisons-in-history-and-why-people-stoppe-5942161
• https://www.mentalfloss.com/article/23174/5-classic-poisons-and-people-who-used-them
• https://natoxaq.ku.dk/toxin-of-the-week/aconitine/

Źródła anglojęzyczne c.d

• https://en.wikipedia.org/wiki/Arsenic_biochemistry
• https://www.abpischools.org.uk/topic/enzymes-16plus/6
• http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/aconite/aconite.html
• https://www.chicagobotanic.org/blog/plants_and_gardening/monsters_magic_and_monkshood
• https://www.botanical.com/botanical/mgmh/a/aconi007.html
• https://www.sarahwoodbury.com/medieval-poisons/

Dziękuję za uwagę