Zastosowania

ZASTOSOWANIE WĘGLOWODORÓW AROMATYCZNYCH

Węglowodory aromatyczne - to związki węgla z wodorem, zawierające pierścień aromatyczny – pierścieniowy układ o odpowiedniej liczbie sprzężonych podwójnych wiązań węgiel-węgiel, charakteryzujący się zwiększoną trwałością oraz odmienną reaktywnością chemiczną w porównaniu do innych węglowodorów nienasyconych.

• Można wyróżnić węglowodory aromatyczne jednopierścieniowe, których przedstawicielem jest benzen oraz węglowodory o pierścieniach skondensowanych np. naftalen, antracen.

Benzen Naftalen

ZASTOSOWANIE BENZENU

Benzen jest jednym z najważniejszych rozpuszczalników, jak i substratów wielu związków w syntezie organicznej. służy m. in. do produkcji tworzyw sztucznych, włókien syntetycznych, barwników, leków, detergentów, pestycydów, a także do otrzymywania aniliny, fenolu i acetonu (metoda kumenowa) oraz bezwodnika maleinowego. Sam benzen jest ze względu na swoje właściwości toksyczne i rakotwórcze rzadko używany - obecnie jednak zastępuje się go innymi rozpuszczalnikami, o ile tylko istnieje taka możliwość.

PRZEMYSŁ CHEMICZNY

Nitrobenzenu używa się do produkcji materiałów wybuchowych.

Trinitrobenzen (TNB). Jest to związek chemiczny o dużej sile wybuchu, stosowany m.in. w minach przeciwpiechotnych.

Może być stosowany jako wskaźnik pH w postaci roztworu 0,1–0,5% w etanolu. Znajduje również zastosowanie w syntezie organicznej (np. do wytwarzania floroglucy).

W reakcji nitrowania toluenu, czyli metylobenzenu w 1863r. otrzymano trotyl. Jest to popularny materiał wybuchowy, określany skrótem TNT (od nazwy trinitrotoluen). Do napełniania pocisków i min używany jest w postaci lanej lub prasowanej. W postaci czystej jest nieco słabszym materiałem wybuchowym od dynamitu, ale znacznie bezpieczniejszym w produkcji i stosowaniu.

Trotyl służy dziś jako wzorzec siły wybuchu, np. moc bomb atomowych podaje się w kilotonach lub megatonach trotylu. Bomba Little Boy, zrzucona na Hiroszimę, miała moc wybuchu wynoszącą 15-16 kt TNT.

Toluen znajduje zastosowanie jako surowiec i rozpuszczalnik w wielu dziedzinach przemysłu organicznego, farmaceutycznego, barwników, detergentów i perfum oraz jako składnik wysokooktanowych paliw lotniczych.

Stosowany także do produkcji żelów, sprayów i farb do włosów oraz lakierów do paznokci.

Ze względu na niską temperaturę krzepnięcia wykorzystuje się go również w cieczowych termometrach minimalnych (mierzących najniższą temperaturę powietrza jaka wystąpiła w ciągu doby na wysokości 2 m i 5 cm n.p.g) umieszczonych na terenie stacji i posterunków meteorologicznych.

Ksyleny - jako rozpuszczalnik i rozcieńczalnik farb i lakierów.

o-Ksylen stosowany jest do syntezy bezwodnika ftalowego.

m-ksylen do otrzymywania tworzyw sztucznych i barwników

p-ksylen do syntezy kwasu tereftalowego.

Zastosowania fenolu to produkcja żywic fenolowo-formaldehydowych (np. bakelitu), leków (np. kwasu acetylosalicylowego), detergentów, herbicydów, fungicydów i barwników.

Sam fenol był używany w roztworze wodnym jako środek bakteriobójczy. Wodny roztwór fenolu, karbol, używany był do dezynfekcji pomieszczeń.

FENOL - ZASTOSOWANIE W MEDYCYNIE

Był jednym z najwcześniej stosowanych środków przeciwbakteryjnych. W stężeniu 0,2% działa bakteriostatycznie, 1,3% grzybobójczo, powyżej 1% bakteriobójczo. Na salach operacyjnych stosowano urządzenia rozpylające fenol (karbol) w postaci mgły w celach antyseptycznych.Współcześnie fenol oraz tzw. fenol płynny ze względu na dużą toksyczność jest w lecznictwie wykorzystywany w ograniczonym zakresie. Ma bardzo niewielkie zastosowanie w dermatologii, w leczeniu niektórych chorób skóry w różnych zakresach stężeń.Stosowany jest również jako środek konserwujący preparatów leczniczych. Stosowany niekiedy jeszcze w stomatologii – w postaci płynnej pomocniczo jako antyseptyk w leczeniu endodontycznym (kanałowym) miazgi zębowej.

Naftalen znajduje zastosowanie w przemyśle chemicznym - w produkcji tworzyw sztucznych, barwników, insektycydów i fungicydów oraz lakierów. Jest również popularnym środkiem przeciw molom oraz odświeżaczem powietrza. Stosowany jest także do produkcji tetraliny, dekaliny, bezwodnika ftalowego, naftolu, sadzy. Sprasowane kulki naftalenu uzywane są do rozpalania w piecu- tzw. lofiks.

Piren komercyjnie jest wykorzystywany jako składnik pigmentów, pestycydów i środek plastyfikujący tworzywa sztuczne. W laboratoriach służy często jako wygodny wzorzec do spektroskopii fluorescencyjnej.

Przemysł tworzyw sztucznych

W wyniku alkilowania benzenu powstaje etylobenzen – substrat w procesie otrzymywania polistyrenu, wykorzystywanego do produkcji styropianu.

PRZEMYSŁ KOSMETYCZNY

Azulen to jeden ze składników aktywnych, wykorzystywanych podczas produkcji kosmetyków.

Azulen jest jedną z naturalnych substancji chemicznych, których pochodne można znaleźć w olejkach eterycznych.

Dodatkowo azulen znaleźć można w surowcach, znajdujących się w środowisku naturalnym. Jeśli chodzi o surowce bogate w azuleny, wśród nich wyróżnia się przede wszystkim: korzeń biedrzeńca, ziele krwawnika, koszyczek rumianku oraz gwajakowiec lekarski. To właśnie one stanowią podstawę podczas opracowywania formuł kosmetyków do skóry wrażliwej, problematycznej, ze schorzeniami, oparzeniami.

Azulen szczególnie sprawdza się w produkcji kosmetyków do skóry alergicznej i problematycznej. Jego regenerujące i antyalergiczne właściwości sprawiają, że ostra reakcja na szkodliwe czynniki zostaje zminimalizowana.

W kontekście właściwości leczniczych, azulen jest wykorzystywany do leków wykrztuśnych, a także jako środek łagodzący podrażnienia skóry twarzy oraz środek antyseptyczny.

Wśród właściwości i jednocześnie zastosowań azulenu można wymienić działanie: lecznicze, przeciwzapalne, bakteriobójcze, łagodzące, antyalergiczne, uspokajające, pielęgnacyjne, regenerujące.

Azuleny w kosmetyce sprawdzają się również do pielęgnacji skóry po opalaniu. Minimalizują dyskomfort spowodowany poparzeniem skóry przez słońce, a także regenerują skórę po nadmiernej ekspozycji słonecznej. Dodatkowo, azuleny w kosmetyce pomagają w pielęgnacji i regeneracji stanów zapalnych skóry innych niż te, wywołane promieniami słonecznymi.

Jednym z zastosowań azulenu jest także produkcja preparatów do skóry tłustej i jednocześnie wrażliwej.

Przemysł lakierniczy

Trifenylometan – pochodna metanu, w której trzy atomy wodoru zostały zastąpione pierścieniami benzenowymi – jest jednym z podstawowych składników wielu barwników syntetycznych.

DZIĘKUJE ZA UWAGĘ!

NATALIA ŁOPATKA 2D