Przejęcie władzy przez komunistów

Przejęcie władzy przez komunistów w Polsce

Patrycja Sikora kl.2ls3

Spis treści

Organizacje

Zabory

Rząd

Rząd Tymczasowy

PKWN

Dwuwładza

Walka z podziemiem

Konferencja w Jałcie

Wybory

11

Terror Komunistów

12

10

Podsumowanie

Mała Konstytucja

Zabory

Od października 1939 r. Polska pozostawała pod zaborem dwóch okupantów: III Rzeszy (terytoria na zachód od Bugu) oraz ZSRR (terytoria tzw. kresów wschodnich - tzn. cześć dzisiejszej Białorusi i Północno-zachodniej Ukrainy wraz z Lwowem)

Organizacje

Armia Krajowa

Obok realnie działającej organizacji Armii Krajowej (powstałej z przekształcenia Związku Walki Zbrojnej 14 lutego 1942 r.) z czasem powstała zbrojna organizacja zwana Armią Ludową. Było to zbrojne zaplecze nowej frakcji politycznej - Polskiej Partii Robotniczej (PPR), grupy inicjatywnej mającej na celu zbudowanie komunistycznej podstawy rządu komunistycznego w Polsce.

Armia Ludowa

Polska Partia Robotnicza-strona z gazety

Rząd

Po Armii Ludowej jako kolejne reprezentacje rządu powstawały:

• Krajowa Rada Narodowa w styczniu 1944 r.
• Rada Jedności Narodowej w marcu 1944 r.
• Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) w lipcu 1944 r.

Krajowa Rada Narodowa

Rada Jedności Narodowej

Nowe rządy rychło zaprezentował swój program polityczny:

nacjonalizacja najważniejszych gałęzi przemysłu

odbudowa Polski

całkowita zależność od Moskwy

reforma rolna

PKWN-Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego

Hasła komunistów zostały zawarte w tzw. manifeście PKWN

Na jego mocy przywrócono m.in. :

• niezawisłe sądownictwo
• wprowadzono bezpłatne szkolnictwo
• gwarancję minimum egzystencji.

Chwytliwe postulaty przysporzyły zwolenników socjalistom. Zmęczeni wojną cywile nie dostrzegali jednak niebezpieczeństwa, które niosło wiązanie się z komunistami. W dniu 31 grudnia 1944 r. z działaczy Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego Józef Stalin sformował Rząd Tymczasowy

Już w lipcu 1944 r. PKWN za pomocą dekretów, powołał do życia nowe struktury wojskowe i siłowe, Ludowe Wojsko Polskiei Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, a sześć dni później Milicję Obywatelską. W ciągu kilkumiesięcy, stworzono siły oraz kadry administracyjne, które z pomocą radzieckich oddziałów NKWDmogły skutecznie przejąć władzę w całym wyzwolonym kraju. Już 27 lipca przedstawiciele PKWN podpisali również w Moskwie porozumienie o polsko-radzieckiej granicy państwowej biegnącej wzdłuż linii Curzona, rzekomo według zasad etnicznych. W zamian,władze ZSRR miały poprzeć starania o granicę na Odrze i Nysie, czyli powrót Polski na „ziemie piastowskie”, jak to określano w oficjalnym przekazie. W czasie rozmów w Moskwie członkowie PKWN próbowali nieśmiało dyskutować w sprawie pozostawienia Lwowa i zasobnego w złoża ropy naftowej Zagłębia Borysławskiego po stronie polskiej, ale sugestie te Stalin odrzucił.

Rząd Tymczasowy

W dniu 31 grudnia 1944 r. z działaczy Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego Józef Stalin sformował Rząd Tymczasowy z premierem Edwardem Osóbką-Morawskim na czele.

Dwuwładza

Rząd londyński

Pod koniec 1944 r. PKWN przekształcono w Rząd Tymczasowy RP, uznany natychmiast przez ZSRR. W ten sposób w Polsce doszło do dwuwładzy, wciąż bowiem istniał legalny rząd polski na wychodźstwie w Londynie

ZSRR

Konferencja w Jałcie

Na konferencji Wielkiej Trójki w Jałcie (4–12 lutego 1945 r.) przywódcy Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii ulegli Stalinowi, decydując o utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej (TRJN), który powstał 28 czerwca 1945 r. Był on zdominowany przez partie powiązane z komunistami, jedynym istotnym przedstawicielem środowisk emigracyjnych był Stanisław Mikołajczyk, niesprawujący jednak w tym czasie żadnej funkcji we władzach na wychodźstwie. TRJN został zaakceptowany przez Wielką Trójkę, a USA i Wielka Brytania cofnęły uznanie dla rządu polskiego na wychodźstwie. Zgodnie z ustaleniami z Jałty nad Wisłą miały się szybko odbyć wolne wybory, w których Polacy sami decydowaliby o swoich władzach.

Walka z podziemiem niepodległościowym

Działania komunistów zmierzały do osłabienia wszelkiej opozycji. Rozpoczęto regularną walkę z podziemiem niepodległościowym. Pierwszą poważną konfrontacją z legalną opozycją pod przywództwem Mikołajczyka, było tzw. referendum ludowe (30 czerwca 1946 r.). Pytania sformułowano tak, aby głosujący odpowiadali bez wahania pozytywnie: Czy jesteś za zniesieniem Senatu? Czy chcesz utrwalenia ustroju gospodarczego czyli reformy rolnej i nacjonalizacji przemysłu? Czy chcesz utrwalenia granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej?

Opozycja polityczna opowiadała się za pozostawieniem wyższej izby parlamentu. Referendum poprzedziła ogromna propaganda i terror sił bezpieczeństwa. Ponieważ wyniki były niekorzystne dla komunistów (na pierwsze pytanie pozytywnie odpowiedziała tylko 1/3 głosujących, a na drugie nieco ponad 40%), ogłosili sfałszowane dane.

Plakaty referendum 1946

Jeszcze w 1944 r. rozkręcona została zakrojona na szeroką skalę propaganda przedstawiająca AK jako sprzymierzeńców nazistowskich. Ta zaprawiona w bojach organizacja patriotyczna wykrwawiła się jednak podczas m.in. powstania warszawskiego w sierpniu 1944 r. oraz podczas tzw. akcji Burza. W wyniku klęski akcji Burza do radzieckich obozów dostało się około 50 tys. członków podziemia.

Powstanie Warszawskie

Akcja Burza

W marcu 1945 roku NKWD aresztowało szesnastu przywódców Polskiego Podziemia, których następnie osądzono w Moskwie w związku z ich rzekomymi działaniami antyradzieckimi,było to zwieńczenie zagłady AK. Przez lata byłych członków podziemia represjonowano, więziono, torturowano, a nawet zabijano. Mocarstwa zachodnie nie interweniowały w momencie wprowadzania rządów terroru na ziemiach polskich.

Leopold Okulicki po aresztowaniu przez NKWD 1945

Ława oskarżenia w procesie szesnastu

Wybory

W dniu 19 stycznia 1947 r. odbyły się wybory parlamentarne , których wynik podzielił los referendum (zostały sfałszowane). Wyniki wyglądały następująco:

80%

Partie związane z Polską Partią Robotniczą, działające jako Blok Demokratyczny

10%

Polskie Stronnictwo Ludowe

5%

SP

Nowy Rząd

Na premiera nowego rządu wybrany został Józef Cyrankiewicz z PPS.

Następnie dokonano wyboru prezydenta, którym został „bezpartyjny” – pro-moskiewski członek PPR Bolesław Bierut

10

Mała konstytucja

19.02.1947 r. – Sejm uchwalił Małą Konstytucję, jej główne założenia to:

• Sejm był jednoizbowy i składał się z 444 posłów wybieranych co 5 lat.

• władzę wykonawczą sprawował Prezydent, rząd i Rada Państwa.

• Głową Państwa został Prezydent RP, wybierany przez Sejm na kadencję 7 lat (jak przed wojną).

• Rada Państwa i system rad narodowych były organami władzy konkurencyjnymi dla Sejmu i rządu, a jednocześnie nie podlegały kontroli społeczeostwa co godziło w podstawy systemu demokratycznego. Łączyła jednocześnie kompetencje władzy ustawodawczej (mogła wydawać dekrety o mocy ustaw z pominięciem Sejmu) i wykonawczej (kontrola NIK-u, decyzje o stanie wojennym czy wyjątkowym) co „zaciemniało” odpowiedzialność za podejmowane decyzje.

• Mała konstytucja nie zawierała gwarancji wolności obywatelskich – w konstytucji marcowej były one bardzo szerokie. Sejm uchwalił co prawda deklarację o prawach obywatelskich, jednak deklaracja taka była aktem mniejszej wagi od zapisu konstytucyjnego. Poza tym władze pozostawiły sobie „furtkę” dzięki, której mogły łamać prawa i wolności obywatelskie – zastrzegły, że prawa obywatelskie nie mogą być wykorzystywane do walki z „demokratycznym” ustrojem państwa.

11

Terror komunistów

Rozbudowa aparatu bezpieczeństwa

• dzięki któremu można było kontrolować i terroryzować społeczeństwo
• Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) liczyło 200 tys. pracowników. Na jego czele stał Radkiewicz.
• przeprowadzono czystkę w prokuraturze i sądownictwie usuwając przedwojennych pracowników i zastępując ich nowymi ludźmi, którzy nowej władzy zawdzięczali awans społeczny i zawodowy
• powiększano liczebność Milicji Obywatelskiej (MO), na czele której stał gen. Franciszek Jóźwiak
• utworzono Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej (ORMO)

PRZESIEDLENIA

22.02.1947 – ustawa o amnestii

zwolniono 26 tys. skazanych i uwięzionych. Ujawniło się 55 tys. osób działających w podziemiu. Amnestię uchwalono z okazji przyjęcia Małej Konstytucji. Chciano 2 zyskad aprobatę społeczną i pokazad, że nowa władza jest przychylnie nastawiona do społeczeostwa. Niestety zanim weszła ona w życie wykonano wiele wyroków śmierci, na osobach które mogły zostad nią objęte. Uzyskano więc efekt propagandowy a jednocześnie Zlikwidowano groźną opozycję

Akcja „Wisła”

została przeprowadzona w czerwcu i lipcu 1947 r. i polegała na wysiedleniu około 150 tys. Ukraińców z Rzeszowszczyzny i przesiedleniu ich na Pomorze Dolny Śląsk i Mazury. Przeprowadziły ją oddziały MO, UB i WP.

Ataki na Kościół rzymsko katolicki

oskarżano Kościół o „knowania z Watykanem i niemieckimi odwetowcami”, aresztowano księży , publicystów Tygodnika Powszechnego zamykając pismo, organizowano procesy pokazowe

Walka z działaczami Polski Podziemnej

Likwidacja przedwojennego SN. Oskarżano ich o „międzywojenną faszyzację kraju”. Aresztowano i skazano na karę śmierci Komendę Główną NSZ. Rozpoczęto otwartą walkę z AK oskarżając działaczy AK o „współpracę z Niemcami” podczas wojny. Aresztowano i skazywano w procesach pokazowych działaczy Polski Podziemnej, których zachęcono do ujawnienia się dzięki amnestii w 1947 r

indoktrynacja młodzieży

– w styczniu 1948 r. Sejm uchwalił ustawę o przymusowej pracy i szkoleniu wojskowym dla młodzieży od 16 do 21 lat. Powołano Powszechną Organizację Młodzieży „Służba Polsce”, która miała charakter paramilitarny. Podczas szkolenia młodzież intensywnie indoktrynowano. W lipcu 1948 r. doszło do zjednoczenia lewicowych organizacji młodzieżowych – powstał Związek Młodzieży Polskiej (ZMP)

https://bi.im-g.pl/im/61/d1/13/z20779105FBW,Podczas-I-Zlotu-ZMP-powiatu-dzierzoniowskiego--5-c.jpg

Ilustracja – plakat propagandowy “Olbrzym i zapluty karzeł reakcji”, rozpowszechniany przez komunistów w 1945 roku. “Olbrzym” ma mundur “ludowego” Wojska Polskiego, a opluwa go pokraczny stwór z napisem “AK”. “Reakcja” to w komunistycznej propagandzie dążenie do przywrócenia starych porządków, niechęć wobec zmian. Choć plakat kolportowano tylko przez kilka miesięcy 1945 (zaprzestano po utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej), samo określenie weszło do powszechnego użycia i wskazywało stosunek nowych władz do Armii Krajowej. Współczesność

12

Podsumowanie

Przejmując władzę siłą, marionetkowy rząd z nadania Moskwy miał budować w Polsce komunizm przez ponad 40 lat. Nigdy nie zyskał jednak akceptacji polskiej ludności, czego dowodem było powstanie ruchu społecznego w postaci ,,Solidarności". To właśnie w Polsce jako pierwszym kraju komunistycznym doszło do demokratycznych przemian ustrojowych, co zapoczątkowało upadek Związku Radzieckiego. Mimo usilnych prób zdobycia powszechnego poparcia społeczeństwa, sprawdziły się słowa Stalina, który przed laty powiedział, że łatwiej osiodłać krowę, niż wprowadzić komunizm w Polsce.

Dziękuję za uwagę