Porównanie stawonogów

PORÓWNANIE STAWONOGÓW

START

BUDOWA ZEWNĘTRZNA

Ciało stawonogów jest zwykle dwubocznie symetryczne, podzielone na głowę, tułów i odwłok. U owadów głowa i tułów są rozdzielone, u skorupiaków i pajęczaków nieruchomo połączone, tworząc głowotułów. Ciało stawonogów pokryte jest chitynowym oskórkiem, u niektórych skorupiaków wysyconym dodatkowo solami wapnia, które nadają mu dużą twardość. Pełni on funkcję szkieletu zewnętrznego, stanowi miejsce przyczepu mięśni, chroni narządy wewnętrzne przed urazami mechanicznymi oraz przed wyschnięciem (w przypadku form lądowych). Pancerz zewnętrzny uniemożliwia stawonogom ciągły wzrost. Dlatego zwiększają one rozmiary tylko w okresie linienia. Wtedy stary oskórek jest zrzucany i zastępowany nowym, bardziej miękkim i nieco większym od poprzedniego. Zanim znów stwardnieje, zwierzę intensywnie rośnie.

NARZĄDY WYMIANY GAZOWEJ

sKRZYDŁA OWADÓW

Skrzydła umożliwiają owadom przemieszczanie się w poszukiwaniu pokarmu i ucieczkę przed drapieżnikami. Są błoniastymi fałdami skórnymi stanowiącymi narząd lotu. U chrząszczy i pluskwiaków pierwsza para skrzydeł jest przekształcona w masywne pokrywy skrzydłowe pełniące funkcje ochronne. Skrzydła wyrastają z tułowia i zwykle występują w 2 parach (motyl), niekiedy jednej (mucha) lub nie występują wcale (owady bezskrzydłe). Zbudowane są z błony rozpiętej na sieci rurek, które nadają im kształt i je usztywniają. Ich barwa może mieć znaczenie obronne. Niektóre owady brzęczą podczas lotu. Jeśli skrzydło owada drga co najmniej 16 razy na sekundę, wtedy wydawany przez nie dźwięk jest słyszalny przez człowieka. Komar wydający wysoki dźwięk podczas lotu porusza skrzydłami do 600 razy na sekundę, trzmiel – ok. 200, a bielinek kapustnik – 10.

oko mozAIKOWE

Owady najczęściej mają oczy złożone z oczek prostych, których liczba może sięgać nawet 30 tysięcy. Każde, niezależnie od innych, rejestruje natężenie światła. Obraz powstaje w mózgu owada w wyniku połączenia sygnałów dochodzących z poszczególnych oczek. Stąd obrazy, które widzą owady, nie mają wyraźnych konturów i wyróżnionych planów. Owady odbierają zmiany natężenia światła, ruch oraz barwy w zakresie szerszym niż oko człowieka. Widzą na przykład niedostrzegalną dla nas część widma światła – ultrafiolet. Owady o znakomitym wzroku, takie jak ważki, mają krótkie czułki będące głównie narządami zmysłu chemicznego: węchu i smaku, ale też dotyku. Im bardziej są rozgałęzione, tym więcej receptorów może się na nich zmieścić, dzięki czemu owad odbiera zapachy napływające z dużych odległości. Samiec potrafi wyczuć zapach samicy z odległości nawet 10 km.

Odnóża u owadów

Odnóża owadów odzwierciedlają tryb życia tych zwierząt. Odnóża bieżne są wydłużone i cienkie, zwykle zakończone pazurkami, czasem przylgami, które umożliwiają poruszanie się po płaskich, śliskich powierzchniach (mucha domowa). U koników polnych, pcheł i wszy tylna para odnóży tułowiowych jest przystosowana do skakania. Odnóża skoczne charakteryzują się silnym wydłużeniem, szeroką, mocno umięśnioną częścią górną i stosunkowo

cienką, smukłą częścią dolną. Odnóża chwytne spotykamy u modliszek i ważek. Zawsze są to przednie, wydłużone, masywne odnóża o ząbkowanej powierzchni wewnętrznej, służące do przytrzymywania zdobyczy. Niektóre owady mają odnóża silnie spłaszczone. U turkucia podjadka przednia para odnóży jest bardzo szeroka i przypomina łopatę. Dodatkowo są one wyposażone w liczne kolce i ząbki, które przydają się podczas kopania podziemnych korytarzy (odnóża grzebne). U wodnych chrząszczy i pluskwiaków spłaszczone są odnóża tylne. Na ich powierzchni występują bardzo liczne włoski, które zwiększają powierzchnię odnóża i upodobniają je do płetwy, przez co owady te świetnie pływają (odnóża pływne).

APARATY GĘBOWE u owadów

Budowa aparatów gębowych owadów zależy od rodzaju pokarmu, którym się żywią, oraz sposobu jego pobierania i rozdrabniania. W aparacie gębowym gryzącym występują bardzo silnie rozwinięte ząbkowane żuwaczki i szczęki. Taki typ aparatu gębowego spotykany jest zarówno u owadów roślinożernych, jak pasikoniki, szarańcza i chrząszcze roślinożerne, jak i u drapieżnych, np. ważek, modliszek. Pszczoły i trzmiele mają aparat gębowy gryząco‑liżący. Jego elementami są silne żuwaczki, które umożliwiają gryzienie i ugniatanie pokarmu lub innych substancji (np. wosku), oraz długi, owłosiony języczek służący do wysysania nektaru i pobierania wody. Aparat ssący występuje u motyli i składa się z długiej, cienkiej, spiralnie zwiniętej trąbki ssącej, używanej do pobierania płynnego nektaru. Pasożyty takie jak komary, pchły, wszy i mszyce posiadają aparat gębowy kłująco‑ssący. Składa się on ze sztylecika umożliwiającego przebicie tkanek ciała żywiciela oraz rurki ssącej i ślinowej służącej do wysysania płynów, np. krwi, soków roślinnych. Aparat gębowy liżący muchy domowej służy do zwilżania i zlizywania pokarmu. Składa się z rurki zakończonej języczkiem.

Jak powstaje pajęczyna?

Pająki przędą różne typy nici. Jedne służą do budowy sieci łownych (pajęczyn) i nici asekuracyjnych, inne do oplatania schwytanych ofiar, jeszcze inne do budowy gniazd i kokonów, do wnętrza których składane są zapłodnione jaja. Niektóre pająki, zwłaszcza te małych rozmiarów, wytwarzają nić zwaną babim latem. Na pajęczynie, która powstaje z tych cienkich, długich nici, jej twórcy unoszą się w powietrzu i przemieszczają się z wiatrem na odległość nawet kilkuset kilometrów. Budowanie sieci łownych jest czasochłonne. Zwykle pająki tkają je nocą, kiedy jest bezpieczniej. Budowa rozpoczyna się od puszczenia z wiatrem nici bazowej, która przyczepia się do jakiejś chropowatej powierzchni. Pająk ostrożnie przechodzi po niej i wzmacnia ją nowymi nićmi. Potem dobudowuje kolejną, tworząc konstrukcję w kształcie litery Y, i dodaje następne promienie. Kiedy są gotowe, pająk łączy je lepkimi nitkami spiralnymi lub biegnącymi po okręgu. Nici pomocnicze są suche i stanowią drogi przemieszczania się pająka, a nici lepkie tworzą właściwe pułapki na owady. Czatujący w ukryciu pająk za pomocą odnóży rejestruje drgania sieci, w którą złapała się ofiara. Szybko podbiega i wstrzykuje jad, który unieruchamia złowionego owada. Potem wpuszcza do jego wnętrza soki trawienne, które zamieniają tkanki ofiary w płynny pokarm. Ten proces nazywa się trawieniem zewnętrznym. Następnie pająk oplata swoją ofiarę nicią i często zawiesza na pajęczynie. Pokarm z ofiary wysysa dopiero jakiś czas po wprowadzeniu soków trawiennych.

Wyświetl zdjęcie klikając tutaj

ciekawostka

Pajęczaki oddychają tlenem atmosferycznym, dlatego żyjący pod wodą pająk topik, by przeżyć, musi zgromadzić zapasy powietrza. W tym celu wynurza nad powierzchnię pokryty włoskami odwłok i chowa się do wody. Do włosków przyczepiają się banieczki powietrza, które topik przenosi pod kopulastą sieć rozpiętą na roślinach

wodnych. Przyniesione pęcherze powietrza zdejmuje z siebie dopiero, gdy znajduje się pod pajęczyną. Z nagromadzonego gazu powstaje bańka o objętości kilku centymetrów sześciennych, w której pająk bytuje, przechodzi linienie i składa jaja.

DLACZEGO PAJĄKI JEDZĄ SWOJE PAJĘCZYNY?

Pajęcza sieć to niebywały cud natury. Jest nawet 5-krotnie silniejsza od stali i ma wiele unikatowych właściwości. Właśnie dlatego nie powinna się marnować i pająki starają się używać jej z jak największym rozmysłem. Kiedy mogą, zjadają niepotrzebne części sieci, aby mieć materiał na odbudowę, czy stworzenie nowej pułapki na inne owady. Co ciekawe, sam kształt pajęczej sieci jest rozplanowany tak, by pokryć jak największą powierzchnię przy jak najmniejszym zużyciu materiału.

Autor: Hanna Bednarczyk

Dziękuję!

Źródła: https://epodreczniki.pl/a/stawonogi---skorupiaki-i-pajeczaki/DiColcn1W https://epodreczniki.pl/a/stawonogi---owady/DRmQAdKUI https://ciekawe.org/2018/10/19/5-nieoczywistych-ciekawostek-o-pajakach/ https://pxhere.com/pl/photo/680050