Zróżnicowanie przyrodnicze i gospodarcze Rosji

Zróżnicowanie przyrodnicze i gospodarcze Rosji

NaCobezu

1. Omawiam cechy charakterystyczne środowiska przyrodniczego Rosji na podstawie mapy ogólnogeograficznej. 2. Wskazuję miejsca występowania najważniejszych surowców mineralnych oraz największe okręgi przemysłowe w Rosji. 3. Omawiam znaczenie przemysłu dla gospodarki Rosji oraz rolę usług. 4. Omawiam cechy rolnictwa Rosji. 5. Przedstawiam wpływ konfliktów na Ukrainie na Rosję.

Federacja Rosyjska leży na dwóch kontynentach – w Europie i Azji. Powierzchnia kraju wynosi ponad 17 mln km2, czyli więcej niż cała Europa (10,5 mln km2). Na nasz kontynent przypada „tylko” 4,3 mln km2 obszaru Federacji Rosyjskiej, który i tak zajmuje prawie całą Europę Wschodnią. Azjatycka część Rosji obejmuje głównie tereny położone na wschód od gór Ural, które nazywane są Syberią. Ponadto do Azji zalicza się obszar między Morzem Czarnym a Kaspijskim, zwany Przedkaukaziem. Federacja Rosyjska leży w całości na półkuli północnej i w zdecydowanej większości na półkuli wschodniej; na półkuli zachodniej znajduje się tylko Płw. Czukocki i część Wyspy Wrangla. Wybrzeża kraju oblewają wody aż trzech Oceanów – Arktycznego na północy, Spokojnego na wschodzie i Atlantyckiego na zachodzie (Morze Bałtyckie). Federacja Rosyjska graniczy z trzynastoma krajami, z których większość znajduje się w Europie. W Azji Rosja ma granice lądowe tylko z pięcioma państwami – Chinami, Mongolią, Kazachstanem, Gruzją i Azerbejdżanem.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci ut aliquip ex ea commodo consequat

Różnica czasu słonecznego jest jeszcze większa i wynosi 11 godzin 40 minut.

Wyspy Kurylskie oraz południowa część wyspy Sachalin w przeszłości należały do Japonii. Po przegranej przez Japończyków II wojnie światowej Rosjanie zajęli te obszary. Jednak Japonia nigdy nie zgodziła się na oddanie Rosji (ZSRR) czterech wysp Kurylskich leżących na południu, najbliżej ich kraju. Z tego powodu Japonia i Federacja Rosyjska (ZSRR) nigdy nie podpisały traktatu pokojowego i formalnie nadal pozostają w stanie wojny.

Liczba ludności Federacji Rosyjskiej to ponad 140 mln, z czego około 100 mln mieszka w części europejskiej. Prawie ¾ rosyjskiej ludności mieszka w miastach, wśród których wyróżniają się dwa: Moskwa – obecna stolica kraju i jedna z największych aglomeracji świata, licząca ponad 10 mln mieszkańców; Sankt Petersburg (dawniej Leningrad, Piotrogród) – dawna stolica Rosji Carskiej, a dziś aglomeracja licząca około 5 mln mieszkańców. Ponadto na terenie Federacji Rosyjskiej znajduje się kilkanaście miast liczących po około 1 mln mieszkańców. Co ciekawe aż 5 z nich – Nowosybirsk, Omsk, Jekaterynburg, Czelabińsk i Krasnojarsk – rozwinęło się w słabo zaludnionej części azjatyckiej.

W Rosji są też wielkie jeziora, a zwłaszcza jedno – Bajkał. Jest ono siódmym największym jeziorem świata, ale przede wszystkim to najgłębsze jezioro na Ziemi. Swą głębokość (1620 m) zawdzięcza tektonicznemu pochodzeniu – woda wypełniła tu wąski, długi i głęboki rów tektoniczny. Inne duże rosyjskie jeziora znajdują się w Europie i są to największe jeziora naszego kontynentu; Ładoga i Onega mają pochodzenie tektoniczno‑polodowcowe. Gdyby woda nie zalała niecki jeziora Bajkał, to mielibyśmy tam najgłębszą depresję na Ziemi leżącą aż 1165 m p.p.m. Taka „depresja” znajdująca się pod wodami jeziora nazywana jest kryptodepresją.

Przez rozległe niziny i wyżyny Federacji Rosyjskiej płyną wielkie, szerokie rzeki. W części europejskiej płynie najdłuższa rzeka naszego kontynentu – Wołga (3690 km). Uchodzi ona do bezodpływowego Morza Kaspijskiego, tworząc przy ujściu dużą deltę. Pozostałe wielkie rzeki – Lena (4400 km), Ob (4338 km), Jenisej (4102 km) – znajdują się w Azji i generalnie płyną na północ do Oceanu Arktycznego. Dużą rzeką jest też Amur (2824 km) płynący na wschód do Pacyfiku i będący w znacznej swej części naturalną granicą rosyjsko‑chińską.

Gospodarka Federacji Rosyjskiej zalicza się do światowej czołówki, choć nie do tej ścisłej, do której należą Stany Zjednoczone, Chiny, Japonia i Niemcy. Wartość rosyjskiego Produktu Krajowego Brutto jest na przykład 10‑krotnie mniejsza od wartości PKB dla USA i 2‑krotnie mniejsza od wartości dla Niemiec. Natomiast w porównaniu z Polską rosyjski PKB jest 3‑krotnie większy. Podstawą rosyjskiej gospodarki jest wydobycie i eksport surowców mineralnych. Rosja na swoim wielkim terytorium posiada złoża praktycznie wszystkich najważniejszych bogactw mineralnych. Największe znaczenie dla gospodarki mają surowce energetyczne (ropa naftowa, gaz ziemny, węgle, uran) i rudy metali (m.in. żelaza, miedzi, niklu, chromu). Ponadto ważne są też metale i kamienie szlachetne (złoto, srebro, platyna, diamenty) oraz surowce chemiczne (fosforyty, sole potasowe, baryt).

W okolicach Kurska przy granicy z Ukrainą znajdują się jedne z największych na świecie złoża rud żelaza. Zawartość metalu w skałach jest tak duża, że występuje tam silne pole magnetyczne, które sprawia, że na przykład wskazówka kompasu nie pokazuje kierunku północnego. Zjawisko to nazywane jest kurską anomalią magnetyczną.

Duże znaczenie wizerunkowe ma dla Rosji przemysł kosmiczny. Od czasów „zimnej wojny” ZSRR i USA prowadziły silną rywalizację w podbijaniu kosmosu, m.in. Rosjanie jako pierwsi wysłali człowieka w kosmos (Jurij Gagarin w 1961 r.), a Amerykanie jako pierwsi stanęli na Księżycu (N. Armstrong w 1969 r.). Dzisiaj Rosja i USA nadal odgrywają wiodącą rolę w badaniach kosmosu, ale bardziej na zasadzie współpracy niż konkurencji. Przykładem może być Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS – International Space Station), którą oba mocarstwa stworzyły wspólnie z krajami europejskimi. Radzieckie centrum kosmiczne rozwinęło się w pobliżu miejscowości Bajkonur na stepach Kazachstanu i Federacja Rosyjska nadal z niego korzysta.

Spośród usług w rosyjskiej gospodarce największe znaczenie ma transport. Jego rozwój był niejako wymuszony przez wielką powierzchnię kraju i wynikające stąd duże odległości między miastami. Dziś stosunkowo dobrze funkcjonuje transport lotniczy i kolejowy. Utworzono dalekie połączenia między wschodem i zachodem kraju, w tym aż dwa kolejowe – Magistralę Bajkalsko‑Amurską (BAM) i Kolej Transsyberyjską. Samolot jest zdecydowanie szybszym środkiem transportu, tyle że droższym. Podróże koleją kosztują mniej, ale zabierają znacznie więcej czasu, np. przejazd pociągiem z Moskwy do Władywostoku trwa ponad 6 dni, a lot samolotem to kwestia około 8 godzin. W Rosji nieźle rozwinął się też transport wodny – zarówno morski, jak i śródlądowy. Dostęp do trzech oceanów jest wykorzystywany m.in. przez duże porty w St. Petersburgu, Murmańsku i Władywostoku. Żegluga śródlądowa odbywa się głównie po wielkich rzekach europejskich i azjatyckich. W części europejskiej powstała dosyć gęsta sieć kanałów, które łączą m.in. Wołgę z innymi rzekami – dzięki tym kanałom Moskwa zyskała miano portu pięciu mórz.

Moskwa

Syberia

Petersburg