Starożytne cywilizacje - MEZOPOTAMIA

Cywilizacje świata starożytnego

MEZAPOTAMIA

MEZOPOTAMIA

Mezopotamia - kraina leżąca między Eufratem i Tygrysem

Chociaż rzeki wylewały każdego roku i nawadniały tereny, Sumerowie - najstarsza znana cywilizacja mezopotamii - budowali kanały, które doprowadzały wodę do dalej położonych pól.

uprawiali na nich przede wszystkim pszenicęi jęczmień. hodowali też owce na wełnęi zajmowali się tkactwem.

Rolnicy zaczęli organizować się w duże grupy, którymi kierowali nadzorcy - tak powstały pierwsze państwa-miasta w IV tysiącleciu p.n.e.

były to niewielkie terytoria,w których skład wchodziło miasto i otaczające je pola uprawne.

rządy sprawował władca kierujący administracją.był przedstawicielem bóstwa, które opiekowało się miastem-państwem.

ku czci bóstwa budowano świątynie - największe wrażenie wywoływała budowla zwana ZIKKURATEM.

Życie toczyło się w pobliżu rzek, więc mieszkańcy korzystali z nich np. jako drogi do transportu swoich wyrobów. Wynaleźli żagiel. Dzięki łodziom napędzanym wiatrem transport był szybszy i łatwiejszy.

Sumerowie wynaleźli także koło. Dzięki temu mogli zaprzęgać do wozów bydło i przewozić ciężkie towary na większe odległości. Stworzyli też koło garncarskie, które napędzane było stopami albo rękami. Wytwarzali naczynia, w których mogli przechowywać lub przewozić żywność.

Wynaleźli szkło i rozwinęli produkcję metali.

odlewali przedmioty z brązu.

zajmowali się także złotnictwem.

Ludzie żyjący w Mezopotamiibyli dobrymi obserwatorami nieba. stworzyli kalendarz oparty na cyklach Księżyca,gdzie rok miał 354 dni, podzielony był na 12 miesięcy,a te na tygodnie składające się z 7 dni.

Author's Name

Sumerowie byli również dobrymi matematykami. Stosowali dziesiętnyi sześćdziesiętny system liczbowy. Częściowo przetrwał on do dziś np. w naszym podziale godziny na 60 minut,a minuty na 60 sekund.

Poza tym byli bardzo dobrymi budowniczymi.Ich miasta były dobrze strzeżone.Potrafili wznosić wysokie budowle na kształt piramid.

Najsłynniejsza z nich to ZIKKURRAT w UR poświęcony bogu księżyca Nannie, który niestety nie zachował się do naszych czasów.

Miał 30 m wysokości i wzniesiony zostałz suszonych, a z zewnątrz z wypalanych cegieł.

Sumerowi byli też znakomitymi twórcami dzieł sztuki.

figurki z szeroko otwartymi oczamii rękami złożonymido modlitwy to ORANCI. zastępowały one wiernych w świątyniach.

na uwagę zasługuje SZTANDAR Z UR - drewniama skrzynia z mozaikąz muszli i lapis-lazuli. Przedstawia ona Sumerów w czasie wojny i pokojui jest źródłem wiedzy o ich codziennym życiu.

Sumerowie uważani są za twórców pisma. ich pismo ewoluowało w czasie.

początkowo były to PIKTOGRAMY - proste rysunki opisujące przedmioty lub osoby.

w ten sposób zapisywano:

• notatki handlowe
• dokonania władców

wynalezienie pisma doprowadziło do:

• rozwoju nauki
• narodzin literatury pięknej

potem powstało pismo IDEOGRAFICZNE, gdzie znaki lub ich kombinacje oznaczały osoby, przedmioty oraz czynności.

pismo KLINOWE powstało ok. 3,5 tys. lat p.n.e. nazwa pochodzi od klinów powstałych przez odciśnięcie naostrzonej trzciny w glinianej tabliczce.

Państwa-miasta funkcjonowały niezależnie od siebie, ale silni władcy dążyli do podbojów.

Pierwsze znane nam wielkie imperium zwane AKADYJSKIM stworzył SARGON WIELKI, który podporządkował wszystkie miasta Sumeru, od Zatoki Perskiej po Morze Śródziemne.

Trwałym śladem dokonań Sargona i jego następców są dokumenty i teksty literackie spisane w języu akadyjskim.

Tabliczka z „Eposem o Gilgameszu” opisująca potop.

Jako podpisu używano odbicia pieczęci cylindrycznej z wygrawerowanym wzorem.

2 tys. lat p.n.e. w Mezopotamii utworzyły się dwa państwa:

• BABILON na południu
• ASYRIA na północy

Gdy rządy w Babilonie objął w XVIII w. p.n.e. HAMMURABI, uczynił go stolicą silnego państwa.

największym osiągnięciem władcy, był tzw. KODEKS HAMMURABIEGO - zbiór praw.

• 300 orzeczeń o rozstrzyganiu spraw
• kary za przewinienia
• informacje na temat ówczesnego życia społeczeństwa

• ludzie wolni
• ludzie zależni
• niewolnicy

zasada talionu (talis - taki sam) oko za oko, ząb za ząb

W xvi w. p.n.e. państwo babilońskie utraciło swą potęgę...

Za czasów panowania NABUCHODONOZORA II Babilon znowu przechodził okres świetności.

władca toczył wojny z egiptem i rozciągnął swoje panowanie nad Syrią i Palestyną,a Żydów zmusił do osiedlenia się w Babilonii (niewola babilońska). Uczynił Babilon największym i najwspanialszym miastem starożytności przed rozkwitem Rzymu.

Babilon otoczono potężnymi murami, a dostać do niego można się było poprzez umocnione bramy. Brama Isztar była najbardziej reprezentatywna - glazurowana cegłą kolorowaną niebieskim barwnikiem.

Na bramie przedstawiono wyobrażenia ok. 575 zwierząt, które symbolizowały różne bóstwa.

Najsłynniejszą budowlą Babilonu był ZIKKURAT BOGA MARDUKA, który mógł posłużyć jako inspiracja do powstania przypowieści o wieży Babel.

Tu miał się także znajdować jeden z 7 cudów świata - Wiszące Ogrody Semiramidy.

Babilończycy byli znakomitymi astronomami i potrafili wyznaczać trajektorię ruchu planet na niebie. Obliczyli długość roku słonecznego i księżycowego. To oni nazwali gwiazdozbiory, a nazwy niektórych z nich obowiązują do dziś.

Geometria:

• twierdzenie Euklidesa
• twierdzenie Pitagorasa

inne dokonania babilońskich uczonych

Matematyka:

• równania z dwiema niewiadomymi
• działania na ułamkach dziesiętnych

Medycyna:

• zabiegi chirurgiczne (trepanacja czaszki, usuwanie zaćmy)

Asyria - imperium okrucieństwa

Kolebką dwa miasta

ASZUR

NINIWA

Szczyt potęgi Asyrii przypada na VIII i VII wieku p.n.e. Wówczas Asyryjczycy podbili królestwo Babilonu na południu, opanowali całą Mezopotamię, a także Lewant – obszar dzisiejszej północno- zachodniej Syrii, Palestyny, Libanu i Izraela. Również Egipti Cypr nie oparł się ich podbojom.

Nie mając żadnych naturalnych barier geograficznych, które oddzielałyby ich od wrogów, Asyryjczycy musieli opierać się tylko na własnej armii. Byli jednak mistrzami wojennego rzemiosła

A po swojej stronie sprzymierzeńca - boga wojny ASZURA.

Można powiedzieć, że Asyria to miejsce narodzin armii oddziałów.

Asyryjczycy stworzyli armię z różnych gałęzi wojskai wykorzystali ją w bitwach nie mieszając ich ze sobą. .Używali drabin i maszyn oblężniczych podczas zdobywania miast. Potrafili nurkować wykorzystując do tego skórzane worki napełnione powietrzem. Posiadali łuczników na koniach i rydwany. W "kawalerii" używano koni i wielbłądów. W szeregach armii byli też piechurzy.

Ostatnim wielkim władcą Asyrii był ASZURBANIPAL. Za jego panowania nastąpił rozkwit kultury. W Niniwie zgromadził ogromną bibliotekę. W XIX w. odkryto prawie 31 tys. tabliczek z tekstami sumeryjskimi i akadyjskimi. Jest to jeden z najstarszych zbiorów bibliotecznych w historii.

władca przed obliczem boga słońca Szamasza, który zasiada na tronie.

szczegółowo opisane wyroki sądowe

Isztar

ASZUR (Assur) - bóg wojny