GUARDIAKO KALATUAK

IES SAMANIEGO

GUARDIAKO KALAUAK

Guardia lurrazpitik zeharkatzea da zuen helburua. Horretarako hiru eginkizun dituzu aurretik...

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

GOAZEN

IES SAMANIEGO

GUARDIAKO KALATUAK

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

GOAZEN

IES SAMANIEGO

1. EGINKIZUNA

2. EGINKIZUNA

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

3. EGINKIZUNA

Personaje 04

Personaje 03

Personaje 02

Personaje 01

SAIATU BERRIRO!!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

ONGI -ETORRI TEKNOKO KALATURA

Ate hau serbomotore baten aktbazioarekin irekiko da. Ultrasoinu sentsoreak 20 zentrimetro baino distantzia txikiagoan zuen presentzia nabaritzen duenean serbomotorea 0 gradutik 90 gradura biratuko du. Zuen eginkizuna ate inguruan aurkituko dituzun osagai elektronikoekin eta ordenagailu batekin ate hori programatzea izango da ondoren beste erronka bati aurre egiteko.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

GOAZEN

HASTEKO

Zuen trebakuntza egunean jartzeko, eginkizuna betetzen lagunduko dizuen hasierako pauso hau bete ezazu: Pultsadorea. Irteera eta sarrera digitalak Diseinatu, eraiki eta programa ezazu pultsadore bat erabiliz led bat piztu eta itzaliko duen zirkuitua.Pultsadorea sakatzean led-a piztuko da eta sakatu uzten denean led-a itzaliko da.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

Beharrezko materiala

Zirkuitua

- Ordenagailua - mBlock aplikazioa - Arduino Uno plaka - Protoboarda - Kableak - Led bat. - 220 Ohmeko erresistentzia - 10K Ohmeko erresistentzia - Pultsadore bat

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

1. Galdera

Programatutakoaren arabera, 4. pin digitala 1 edo HIGH denean zer gertatuko da?

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

4. pin digitalak ezin du 10. pinaren balioa aldatu.

10. pin digitala 0 edo LOW jarriko da

10. pin digitala 1 edo HIGH jarriko da

ITZUL GAITEZEN HASIERA PUNTURA

AZTERTU Atea ireki ahal izateko aurkitutako osagai elektronikoen konexioak

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Kontuan izan bi osagaietan elikadurari dagozkien Vcc eta GND konexioak dituzuela: - Vcc konexioak arduinoaren 5V-tara konektatuko dituzue .- GND konexioak arduinoaren GND-tara konektatuko dituzue.

AURREA

2. Galdera

Zein funtzio dauka ECHO konexioak?

HC-SR04 Ultrasoinu sentsorea

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Ultrasoinu seinalearen errebotea jasotzea.

Ultrasoinu seinalea igortzea.

Utrasoinu seinalea igorri eta jasotzea.

3. Galdera

Zein funtzio dauka TRIG konexioak?

HC-SR04 Ultrasoinu sentsorea

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Ultrasoinu seinalearen errebotea jasotzea.

Ultrasoinu seinalea igortzea.

Utrasoinu seinalea igorri eta jasotzea.

4. Galdera

Serbomotorea zein seinale motarekin kontrolatuko duzue?

Serbomotorea

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Seinale analogiko baten bidez.

Seinale digital baten bidez.

PWM (Pulse With Modulation) seinale bidez.

ZIRKUITUAREN DISEINUA ETA MUNTAIA

Osagai elektronikoen konexioak aztertu ondoren, zirkuituaren diseinu eta muntaiarekin hasiko zarete lanean.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURREA

5. Galdera

Ultrasoinu sentsorea eta serbomotorearen elikadura konexionez gain, ultrasoinuaren Echo eta Trig konexioak ze motako pinetan konektatu dituzue arduinoan:

Echo konexioa, seinalea bidaltzen duenez, irteera pin digitalera eta Trig konexioa sarrera analogikora, errebotatutako seinalea jasotzen duelako.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Echo eta Trig konexioak bakoitza irteera pin digital batera.

Biak konexioak pin analogikoetara konektatuko dira.

6. Galdera

Serbomotoraren seinale konexioa zein pin motara konektatuko dituzue arduinoan:

Irteera denez edozein pin digitalera.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

PWM pin digitaletara.

Pin analogikoetara..

mBlock. Programazioa

Zirkuituaren muntaia bukatu ondoren programatzeko garaia iritsi zaizue.

Gogoan izan zuen helburua dauzkazuen osagai elektronikoekin atea irekitzea dela. Soinu sentsoreak zuen presentzia 20 zentimetro baina distantzia txikiagora nabaritzen duenean serbomotorea 0 gratik 90 gradura bira araziko du.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Bloke ezbedinak aztertu eta hasi muntaiaren funtzionamendua programatzen.

AURREA

7. Galdera

Soinu sentsoreak behar dituen parametroak erlazionatzeko gai al da mBlocka?

Beste programa bat erabiltzea beharrezkoa da.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

ECHO eta TRIG konexio pinak kudeatu ditzake.

HC-SR04 Ultrasoinu sentsorearen extentsioa deskargatu behar da.

Martxan edo funtzionamenduan jartzea

Programarekin lanean jarraitu kalatuko atea irekitzea lortu arte.

Zein da?

Atea irekitakoan kalatuetik irteteko eginkizun honi dagokion zenbaki sekretua lortu behar duzue.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Aztertu ezazue egindako programa, zenbaki sekretua erabilitako bloke multzo edo mota kopuruarekin bat dator,

Zein da lortu duzuen pasahitza 🔑?

Sartu hemen kodea

ONGI ETORRI FISIKA ETA KIMIKAKO ERRONKARA!!

Kalatuetan barrena, laborategiarekin topa egin duzue!! Ummmm zelako usain ona!! Hemendik irtetzeko zientzialari bihurtu beharko zarete kode bat topatu ahal izateko!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

GOAZEN!

1.go EGINKIZUNA

Gaur egun 118 elementuren berri dugu, eta horietatik 92 naturalak dira. Gainerakoak modu artifizialean sortuak dira, eta ez dira naturan agertzen. Ezagutzen diren elementuetatik 70 bat izaki bizidunen parte dira, bioelementuak dira hauek.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

1.go EGINKIZUNA

Nola antolatuta daude elementu kimikoak taula periodikoan?

Zenbaki atomikoaren arabera, beheranzko ordenean

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Masa zenbakiaren arabera, goranzko ordenean

Zenbaki atomikoaren arabera, goranzko ordenean

Masa zenbakiaren arabera, beheranzko ordenean

1.go EGINKIZUNA

Zer da zenbaki atomikoa?

Atomo baten elektroi kopurua da, baina ez da elementuaren ezaugarri bereizgarri bat

Atomo baten protoi kopurua da, eta elementuaren ezaugarri bereizgarria da

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Atomo baten protoi kopurua da, baina ez da elementuaren ezaugarri bereizgarri bat

Atomo baten elektroi kopurua da, eta elementuaren ezaugarri bereizgarria da

1.go EGINKIZUNA

Zer da masa zenbakia?

Atomo baten nukleoan dauden protoien eta elektroien batura da

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Atomo baten nukleoan dauden elektroien eta neutroien batura da

Atomo baten nukleoan dauden elektroien kopurua da

Atomo baten nukleoan dauden protoien eta neutroien batura da

1.go EGINKIZUNA

Zein izango da ezkutuan dagoen elementu kimikoa?

Mg

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Ba

Ca

Ni

Br

Zein da ezkutuan zegoen elementu kimikoa?

Elementuaren izena. Adib: Hidrogenoa

2. EGINKIZUNA

Kalkulatu zenbat protoi, neutroi eta elektroi dituzten hurrengo elementuek:

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Oxigenoa

Bromoa

Kobrea

Kaltzioa

ERANTZUNA

Zenbat neutroi ditu bromoak?

Idatz ezazu zenbakiz emaitza

Zein da 66 elektroi dituen elementua?

Elementuaren izena. Adib: Oxigenoa

3. EGINKIZUNA

Zer da konfigurazio edo egitura elektronikoa?

Atomoen elektroiek energia-maila desberdineko orbitaletan duten banaketa da.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Atomoen protoiek energia-maila desberdineko orbitaletan duten banaketa da.

Atomoen neutroiek energia-maila desberdineko orbitaletan duten banaketa da.

3. EGINKIZUNA

Elektroiak orbitaletan egoten dira eta zazpi energia-mailatan taldekatuta daude. Energia maila bakoitzak azpimaila bat edo batzuk ditu s, p, d eta f. Azpimaila bakoitzean orbital kopuru jakin bat dago. Baina zenbat elektroi sartzen dira gehienez orbital bakoitzean?

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

10

14

3. EGINKIZUNA

Idatzi hurrengo elementu bakoitzaren konfigurazio elektronikoa.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Oxigenoa

Bromoa

Kobrea

Kaltzioa

ERANTZUNA

Zein da bromoaren azkenengo elektroiaren kokalekua?

Adierazi hurrengo eran: 1s2

Ze elementurena zen aurreko konfigurazio elektronikoa?

Elementuaren izena. Adib: Oxigenoa

4. EGINKIZUNA

Taula periodikoan, elementu bakoitzaren posizioa haren protoi kopuruaren araberakoa da. Gainera, elementu bakoitzaren konfigurazio elektronikoak haren portaera eta propietate kimikoak baldintzatzen ditu. Elementuak zazpi errenkada horizontaletan eta hemezortzi zutabe bertikaletan ordenatuta daude. Baina zenbat periodo daude taula periodikoan?

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

ERANTZUNA

Zenbat periodo daude taula periodikoan?

Sartu erantzuna zenbaki eran. Adib: 3

4. EGINKIZUNA

Talde berdinean dauden elementu guztiek:

Maila elektronikoen kopuru bera dute. Hauek erabat beteta edo ez egon daitezke

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Egitura elektroniko bera dute mailarik azalekoenean eta propietate berdinak dituzte

4. EGINKIZUNA

Adierazi zer periodotan eta zein taldetan dauden elementu hauek, haien konfigurazio elektronikoan oinarrituta:

Fluorra

Berilioa

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Zilarra

Argona

Horietakoren bat 11. taldean dago?

ERANTZUNA

Zein da 11. taldean dagoen elementua?

Idatz ezazu izena. Adib:Oxigenoa

5. EGINKIZUNA

Hurrengo elementu bikoteen artean, zeintzuk dituzte antzeko propietate kimikoak?

Nitrogenoa eta Aluminioa

Oxigenoa eta Karbonoa

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Nitrogenoa eta Fosforoa

Sodioa eta Potasioa

5. EGINKIZUNA

Arretaz aztertu hurrengo taula periodikoan agertzen diren talde bakoitzaren izenak!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

5. EGINKIZUNA

18 zenbaki atomikoa duen elementua ze elementu mota izango da?

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

ERANTZUNA

Aurreko elementu kimikoa ze elementu mota da?

Taldearen izena idatzi

Zein izango da Kalatuetan dagoen usain goxoaren erantzulea?

18

37

47

66

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Ordenatu lortu dituzuen 5 elementu kimikoak, kontutan izanik pasahitzan elementu bakoitzeko lehenengo hizkia baino ez duzuela erabili behar....

PASAHITZA?

Zein da lortu duzuen pasahitza 🔑?

Hizki larriz idatzi lortu duzuena

GUARDIAKO HISTORIA

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

ONGI ETORRI Guardiako historiaren txokora!!! Atal honetan Arabar Errioxako herririk garrantzitsuenetako batean kokatuko dugu gure proiektua. Horretarako, herrriaren historian murgildu eta gure proiektuko xede diren kalatuen zergatia eta nondik norakoak ezagutuko ditugu.

EMPEZAR

GOAZEN

GUARDIAKO HISTORIA

Zer dakizue Guardiako historiari buruz?Eta kalatuei buruz? Interneten bilatu beharko dituzue gai honi buruzko datuak, bai eta, etxera joandakoan, guraso, aitona-amona eta etxeko beste batzuei galdetu ere. Datu hauek guztiak gorde egin beharko dituzue, amaieran, proiektuan zehar egindako lana azaldu ahal izateko egingo duzuen aurkezpenean azalpen testuak idatzi ahal izateko. Jo, beraz, Internetera eta ekin informazioa bilatzeari.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

EMPEZAR

AURRERA

GUARDIAKO HISTORIA

Zer moduz joan da zuen ikerlari-historialari lanak? Datu asko bildu dituzue? Ez ahaztu horiek guztiak gordetzeaz, amaierako aurkezpenean azaldu beharko baitituzue. Baina, informazio gehiago ere eman nahi dizuegu. Zoazte, beraz, ondorengo estekan aurkituko duzuen testura. Ondo irakurri eta ulertu, eta ondoren, erantzun bertan agertzen zaizkizuen galderei, eta partekatu irakaslearekin!!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

EMPEZAR

AURRERA

GUARDIAKO HISTORIA

Interesgarria kalatuen historia, ezta? Tira, bada, 5 galderetatik gutxienez 4 ongi erantzun badituzue, hurrengo kalatura pasatzeko kodea emango dizuegu. Horrela ezean, segi lanean erantzun egokiak lortu arte!!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

EMPEZAR

AURRERA

ZORIONAK!!!!! BARNERATU ZARA KALATUETAN!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

kalatuak

Proiektuan zehar egiten ari zareten guztia azaldu egin beharko duzue amaierako aurkezpenean, eta horretarako, AZALPEN TESTUAK idazten jakin beharko duzue. Klikatu hurrengo estekan eta goazen aztertzera zeintzuk diren azalpen-testuen ezaugarriak!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

kalatuak

Ezaguarri horiek guztiak barneratu ondoren, testu antolatzaileak aztertuko ditugu azalpen-testu txukunak idatzi ahal izateko. Zoazte, bada, hurrengo estekara eta egin bertan azaltzen diren ariketak.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

kalatuak

DENAK ONDO?? Tira, bada, eskatu irakasleari kodea hurrengo kalatura joan ahal izateko eta txertatu arkatzaren atzean zabalduko den leihoan!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

kalatuak

ZORIONAK!!! Lortu duzu best kalatu batean barneratzea!!!

Oraingo honetan, konparazio-perpausak landuko ditugu, aurrera eginten jarraitzeko. Irakurri eta aztertu, bada, ondorengo estekan agertzen zaizuen informazioa!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

Behin teoria ikusita, goazen praktikan jartzera... Egin itzazu estekaren atzean aurkituko dituzun ariketak, partekatu egindakoa irakaslearekin eta ongi egotekotan, eskatu kodea hurrengo kalatura pasatzeko!!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

SARTU HURRENGO ESTEKAN LORTUTAKO KODEA!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

ZORIONAK, BERRIZ ERE!!! LORTU DUZU BESTE KALATU BATERA SARTZEA!!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

Kalatu honetatik aurrera egin ahal izateko, orain arte ikasitakoa praktikan jarri beharko duzue, eta aurkezpenerako erabiliko dugunez, beste eginkizunekin lotuko ditugu gaiak. Idatzi, bada, bi azalpen-testu (150 hitz inguru) fisika-kimikan eta teknologian egiten ari zaretena azalduz. Ondoren, partekatu irakaslearekin dagokion kodea lortu ahal izateko.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

ZORAGARRIA EGINDAKO LANA!!!!!

Hori guztia eta Fisika-Kimikan eta Teknologian egindakoa aurkeztu egin beharko duzue!! Baina, nola egiten dira aurkezpenak? Nola aurkeztu egindako lana bere balioa areagotzeko?

AURRERA

Leire Zaton Carmen Irizar Yon Echeveste

Ezagutzen al duzue Steve Jobs? Eta Apple konpainia? Ipod, Ipad, Iphone ... aparailuak? Bada, Steve Jobs Apple konpainiaren sortzaileetako bat izan zen, aparailu horiek sortu zituenetako bat. Famatuak, ezta? Produktu onak egiteaz gain, Steve Jobs-ek ondo saltzen jakin zuen, aparailu horien irudia munduratu zuen eta horretan datza, hain zuzen ere, adituen ustez, arrakastaren gakoetako bat. Izan ere, Steve Jobs munduan izan diren komunikatzailerik onenetarikoa izan zen, bere produktuak ondo saltzen jakin zuen eta guztiak, aldez aurretik, aurkeztu egiten zituen. Ikus dezagun, adibide bezala, nola aurkeztu zuen Iphone-a…

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

Zer iruditu zaizue aurkezpena? Gustatu zaizue? Zer gogoratzen duzu gehien? Urduri ikusi duzue Steve Jobs? Geldi dago ala mugitu egiten da eszenatokian zehar? Tik edo maniaren bat igarri diozue? Eskuak mugitzen ditu? Entzuleei begiratzen die? Nolako inplikazioa antzematen zaio produktuarekiko? Zer-nolakoa da atzean ikusten den aurkezpen digitala? Letra asko al dago irudi bakoitzean ala garrantzizkoena baino ez da ageri? Politak al dira irudiak?

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

AURRERA

Azken egun hauetan egin duzuen lana izango da zuen Iphone-a, zuen produktua, aurkeztu, saldu, beharko duzuena, eta hori egin ahal izateko hainbat alderdi izan beharko dituzue kontuan. Sartu azpiko i-phonaren atzean dagoen dokumentura eta aztertu nola egin behar duzuen.

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

ADIBIDEA

ADIBIDEA

ADIBIDEA

AURRERA

EKIN DIEZIOGUN TALDEKA AURKEZPENA OSATZEARI!!!

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

Aurkezpena amaitutakoan partekatu irakaslearekin, aurkeztu klasekideen aurreran eta eskatu kalatuetatik irteteko kodea!!!

AURRERA

ZORIONAK!!! Guardia lurrazpitik zeharkatzea lortu duzue, eta primeran gainera!!!Baina........ Kalatuetatik irtetzeko behar duzuen kodea lortu duzue?

Leire Zaton Karmen Irizar Yon Echeveste

OK

Zein da lortu duzuen pasahitza 🔑?

Hizki larriz idatzi lortu duzuena