Początki opozycji demokratycznej w Polsce klasa 8

Dział V Upadek komunizmu

Temat: Początki opozycji demokratycznej w Polsce.

Sytuacja ekonomiczna Polski w 1976 roku

Podczas VII zjazdu PZPR w grudniu 1975 Edward Gierek, zdając sobie sprawę ze złego stanu gospodarki powiedział, że: [..] problem struktury cen podstawowych artykułów żywnościowych wymaga [...] dalszej analizy [...].

zapowiedź podwyżki cen

Władze PRL chciały jednak „przygotować” obywateli na mające nastąpić zmiany i rozpoczęły prowadzić działania propagandowego. Działania te miały przedstawić podwyższenie cen jako nieunikniony krok, spowodowany głównie „wzrostem cen na rynkach światowych”.

Strajki czerwiec 1976 rok

Bezpośrednią przyczyną strajków było przemówienie premiera Piotra Jaroszewicza. Było ono transmitowane na żywo w radiu i telewizji 24 czerwca 1976. W przemówieniu premiera informacja o podwyżkach nie padała wprost. Była ukryta zgodnie z wcześniejszymi zaleceniami Komitetu Centralnego. Podwyżki miały sięgnąć 69%.

Podwyżki cen

Władze komunistyczne od początku liczyły się z masowymi wystąpieniami ludności. Rozpoczęto tworzenie w komendach wojewódzkich MO specjalnych grup śledczych, których zadaniem była inwigilacja potencjalnych inspiratorów wystąpień.

Przygotowanie do ewentualnych strajków

25.06.1976 r. rozpoczął się strajk w radomskich Zakładach Metalowych im. gen. Waltera (Karol Wacław Świerczewski). Po wiecu na terenie zakładu, około tysiąca robotników ruszyło na ulicę.

W walkach ulicznych wzięło udział około 1600 funkcjonariuszy mundurowych i kilkudziesięciu cywilnych. Po kilku godzinach sytuacja została opanowana, a siły porządkowe przystąpiły do wyłapywania podejrzanych, czyli w praktyce każdego, kto wpadł im w ręce. Zatrzymani byli przewożeni do komendy MO.

Poza Radomiem doszło do robotniczych protestów w Płocku i w Ursusie, gdzie robotnicy zablokowali trasę kolejową Warszawa – Poznań. W tych dwóch miastach siły porządkowe przystąpiły do akcji dopiero, gdy ludzie rozchodzili się do domów. Dlatego nie doszło tam do regularnych walk ulicznych.

Rząd komunistyczny szybko wycofał się z zapowiadanych podwyżek, w lęku przed rozszerzeniem się protestów na cały kraj i zaproponował rozpoczęcie „szerokich konsultacji społecznych na temat podwyżek cen i trudnościach w zaopatrzeniu”.

wycofanie podwyżek

Represje wobec strajkujących

potępienie demonstrantów

"wilczy bilet"

"Ścieżki zdrowia"

uczestników demonstracji nazywano "wichrzycielami" i "warchołami"

*wichrzyciel - człowiek wprowadzający zamęt, namawiający do buntu, podburzający przeciwko komuś lub czemuś

*warchoł – potoczne określenie hulaki, przestępcy i samowładcy, człowieka siejącego zamęt w imię tylko własnych celów.

Ścieżka zdrowia tortura polegającym na przechodzeniu przez szpaler milicjantów tłukących aresztanta pałkami

Praszczęta

Kara cielesna stosowana w wojsku rosyjskim do XIX wieku polegająca na przepędzeniu ukaranego (niekiedy wielokrotnym) pomiędzy dwoma szpalerami współtowarzyszy uzbrojonych w karabinowe stemple, baty, kije lub rózgi.

Osoby uczestniczące w strajkach były zwalniane z pracy dyscyplinarnie. "Wilczy bilet" powodował, że nie mogły znaleźć zatrudnienia w państwowych zakładach pracy.

"Wilczy bilet"

Aby w przyszłości uniknąć zamieszek po wydarzeniach Czerwca 1976 roku władze wprowadziły tzw. ciche podwyżki. W sierpniu 1976 roku wprowadzono kartki na cukier. W rzeczywistości celem wprowadzenia kartek był fakt, że cukru brakowało, ponieważ wysłano go na eksport w celu spłacania kredytów.

Powstanie opozycji

Od 1976 roku zaczęła powstawać opozycja do władzy. Powstał KOR (Komitet Obrony Robotników), którego głównym celem było organizowanie pomocy materialnej i prawnej dla represjonowanych. KOR został utworzony m.in. przez Antoniego Macierewicza, Jacka Kuronia, którzy za swą działalność byli prześladowani przez władzę.

Pod koniec lat 70. XX wieku w Polsce powstawały kolejne organizacje opozycyjne.

Podsumowanie

Thanks!