ÇOCUK HAKLARI

ÇOCUK HAKLARI VE ÇOCUK DOSTU ORTAMLAR

1. ÇOCUK HAKLARI

1.1 Tanımı1.2 Tarihçe 1.3 Çocuk Hakları Sözleşmesi 1.4 Temel Çocuk Hakları 1.5 Çocuk Hakları İhlalleri

2. ÇOCUK HAKLARINA UYGUN ÇOCUK DOSTU ORTAMLAR

2.1 Çocuk haklarına uygun/çocuk dostu ortamların amacı 2.2 Çocuk Haklarına uygun /çocuk dostu ortamların temel özellikleri 2.3 Çocuk haklarına uygun/çocuk dostu ortamların yararları 2.4 Çocuk haklarına uygun/ çocuk dostu ortamların oluşturulması gereken yerler

3. ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI

3.1 Çocuk ihmal ve istismarının tanımı3.2 Çocuk ihmal ve istismarının çeşitleri 3.3 Çocuk ihmal ve istismarı durumunda başvurulabilecek yerler

1.ÇOCUK HAKLARI 1.1 Tanımı

Kanunen veya ahlaki olarak dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu eğitim, sağlık, yaşama, barınma; fiziksel, psikolojik veya cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklarının hepsine verilen addır.

1.2 Tarihçe

Çocuk haklarını savunma konusunda ilk etkili girişim 1924 yılında Milletler Cemiyeti tarafından kabul edilen Cenevre Çocuk Hakları Bildirisi’dir. Bu bildirge Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmiş,20 Kasım 1959 tarihinde Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi olarak güncellenmiş ve 20 Kasım 1989 tarihinde daha geniş olan Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ile değiştirilmiştir.

Bu sözleşme, BM üyesi ülkelerden Amerika hariç diğer ülkeler tarafından kabul edilmiştir. 20 Kasım günü Evrensel Çocuk Günü veya Çocuk Hakları Günü olarak kabul edilmiştir.Bunun dışında çeşitli ülkelerde farklı günlerde çocuk günü kutlanmaktadır. Türkiye'de 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı ilk olarak Nisan 1929'da kutlanmaya başlandı ve bu tarihte örgütlenen 4 bin çocuk ilk kez TBMM'den haklarını talep etti. İlk olarak 1924'te çocukların korunmasına yönelik çalışma yürürlüğe girmiştir.

1.3 Çocuk Hakları Sözleşmesi

• Her birey on sekiz yaşına kadar çocuk olarak kabul edilir. Her çocuk vazgeçilmez haklara sahiptir.
• Çocuk Hakları, bütün çocuklar içindir. Doğum yerleri, konuştukları dil ne olursa olsun fark etmez. Büyüklerinin inançları ya da görüşleri nedeniyle hiçbir çocuğa ayrım yapılmaz.
• Çocuklarla ilgili bütün yasa ve uygulamaları oluşturanlar, önce çocukların yararını düşünmek zorundadır. Devlet, çocukların koruma ve bakımını üstlenenlerin sorumluluklarını yerine getirmeleri için önlemleri alır ve onların sorumluluklarını yerine getirip getirmediklerine bakar.

• ÇHS’de yazılı olan hakların uygulanması için gereken her türlü çabanın gösterilmesi gerekir. Devlet çocukların bu haklardan yararlanmasını sağlar.
• Devlet, hakların uygulanması konusunda çaba gösterirken başta anne baba olmak üzere çocuktan sorumlu olan kişilerin haklarına karşı saygılı olur.
• Yaşamak, her çocuğun temel hakkıdır ve herkesin ilk görevi çocukların yaşamını korumaktır.

• Her çocuğun bir isme ve vatandaşlığa sahip olma hakkı vardır. Devlet, çocuk doğduğunda bu ismi kaydeder ve çocuğa bir kimlik verir.
• Çocuklara verilen isim, vatandaşlık hakkı ve aile bağları korunmalıdır. Tüm bunlar zorla değiştirilemez ve alınamaz, değiştirilmek istenir ya da çocuğun elinden bu haklar alınırsa devlet bu duruma karşı çıkmalıdır.
• Her çocuğun ailesiyle birlikte yaşama hakkı vardır. Anne baba çocuğa bakamıyorsa çocuk bu durumdan zarar görmesin diye ona başka bir bakım sağlanmalıdır. Bu durumda da her çocuğun, anne ve babasıyla düzenli olarak görüşebilme hakkı vardır.

1.4. Temel Çocuk Hakları

• Sağlıklı Yaşam Hakkı
• Eğitim Hakkı
• Barınma-Korunma Hakkı
• Şikâyet Hakkı
• Diğer Temel Çocuk Hakları

Sözleşmeye göre her çocuğun temel yaşam hakkının yanında nüfus kütüğüne kaydolma, isim, vatandaşlık ve mümkün olduğu ölçüde anne-babasını bilme ve onlar tarafından bakılma hakkı vardır.

1.5 Çocuk Hakları İhlalleri

Çocuk İşçiliği :Dünya genelinde 200 milyondan fazla çocuk işçi bulunmaktadır. Bu ülkelerin başında Hindistan gelir. Çocuk işçiler için en tehlikeli sektörler arasında tarım, inşaat ve madencilik yer almaktadır. Ayrıca çocukların mafya ve çetelerin elinde zorla gasp ve yankesicilik suçlarına yönlendirilmesi, duygusal istismar göz önünde bulundurarak dilenciliğe teşvik ettirilmeleri verilecek örneklerden bazılarıdır. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi'nin 9. maddesi, çocukların her türlü istismar, ihmal ve sömürüye karşı korunmasını ve hiçbir şekilde ticaret konusu olmamasını beyan etmektedir.

Çocukların Yaşama Hakkının İhlali :Savaşlar, açlık, salgın hastalıklar, susuzluk vb. durumlar çocukların yaşama haklarının ihlaline yol açmaktadır. Çocuk Askerler: Çocukların asker olarak savaş alanlarında kullanılması Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından savaş suçu olarak tanımlanmaktadır. Buna rağmen Somali, Sudan, Çad, Filipinler, Kolombiya, Nepal, Sri Lanka, Uganda, Afganistan, gibi ülkelerde çocuklar asker olarak kullanılmaya devam edilmektedir.

2.ÇOCUK HAKLARINA UYGUN ORTAM HAZIRLAMA

2.1. Çocuk Haklarına Uygun / Çocuk Dostu Ortamlar

ÇDO’lar genel olarak acil durumlarda çocukların bakımı ve korunmasına katkıda bulunan geçici destek ortamlarıdır. “Çocuk Dostu Öğrenme Ortamları” öğrenmenin sadece okulda değil, çocuğun bulunduğu tüm ortamlarda desteklenmesini sağlayacak düzenlemeleri içerir.

2.2. Çocuk Haklarına Uygun / Çocuk Dostu Ortamların Amacı

ÇDO’ların amacı, güvenli, çocuk dostu ve ilham verici bir ortamda organize edilmiş, yapılandırılmış faaliyetler aracılığıyla çocukların ve gençlerin direnç ve refahına katkıda bulunmaktır. ÇDO’ların en başta gelen katılımcıları ve yararlanıcıları çocuklardır. (18 yaşın altındaki bireyler) Ancak bazı durumlarda ÇDO’lar 18 yaşın üstündeki gençleri de kapsamakta ve faydalandırmaktadır.

2.3. Çocuk Haklarına Uygun / Çocuk Dostu Ortamların Temel Özellikleri ve Yararları

ÖZELLİKLERİ ÇDO’lar tüm çocuklara açıktır. Farklı yaşlardaki kız ve erkek çocuklarının özel ihtiyaçlarını karşılayacak faaliyetler düzenlenir. Engelli, işte çalışan, okula devam etmeyen, ailelerinden ayrı olan, bunlardan etkilenmiş olan, azınlıklardan gelen çocuklar ile diğer dezavantajlı çocuklara ulaşır. Hassas çocukların damgalanmasını önlemek amacıyla dirençli, daha az dezavantajlı çocukları da içlerine alır. Güvenlik

2.4. Çocuk Haklarına Uygun / Çocuk Dostu Ortamların Oluşturulması Gereken Yerler

Çocukların tüm gelişimsel özelliklerini destekleyen her ortam " çocuk dostu" olmalıdır. Çocuk dostu okullar, çocuk dostu kentler, çocuk dostu parklar, alışveriş merkezleri ve çocuğun diğer yaşam alanları.

3. Çocuk İhmalleri ve İstismarı

Çocuk İhmali: Çocuğun bakımından sorumlu kişilerin beslenme, barınma,eğitim,sevgi,vb. konularda görevlerini yapmamalarıdır.

Çocuk İstismarı: Anne- baba yada başka bir yetişkin tarafından uygunsuz, çocuğa zarar veren , gelişimini engelelyen eylemlerin tümü.

İhmal ve İstismarın Nedenleri

Çocukların önemsenmemesi, değer görmemeleri

Düşük sosyo- ekonomik düzey

Madde bağımlılığı

Kalabalık aile yapısı

Olumsuz çevre koşulları

Anne- babanın geçmişte yaşadığı ihmal ve istismar

Küçük yaşta çocuk sahibi olma

İhmal Türleri

Fiziksel İhmal

Duygusal İhmal

Tıbbi ihtiyaçları karşılamamaBeslenmenin sağlanmaması Uygun fiziksel ortamın sağlanmaması Uzun süre yalnız ve tek başına bırakma

Yeterli sevgi, şefkat göstermemeAile içi şiddete şahit olması Suç işlemesine destek olunması

Eğitimsel İhmal

Okula göndermeme

İstismar Türleri

Ekonomik İstismar

Fiziksel İstismar

Cinsel İstismar

Duygusal İstismar

Çocuk ihmal ve istismarı Durumunda Başvurulacak Kurumlar

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İl Müdürlükleri

183- Sosyal Destek Hattı155 Polis 156 jandarma

Cumhuriyet Savcılığı

Kolluk Kuvvetleri

Teşekkürler!