Żywność modyfikowana genetycznie

Żywność modyfikowana genetycznie

start

Przygotowała Karolina Krzyżowska ZGH III

Spis treści

• Czym jest żywność modyfikowana genetycznie?

• GMO - żywność modyfikowana genetycznie a uodpornienie na antybiotyki

• Historia żywności genetycznie modyfikowanej

• GMO - żywność modyfikowana genetycznie dla zdrowia?

• Pierwsze modyfikacje

• Wady i zalety GMO

• Rodzaje żywności modyfikowanej genetycznie

• Regulacje GMO w Polsce

• Polacy nieufni wobec GMO

• Żywność wyprodukowana z GMO

• Wartość rynku żywności modyfikowanej

• GMO - żywność modyfikowana genetycznie może zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów?

• Czarna lista Gmo

• Jak chronić się przed żywnością modyfikowaną

• GMO - żywność modyfikowana genetycznie a alergie

• Źródła

Czym jest żywność modyfikowana genetycznie ?

GMO

GMO to organizmy modyfikowane genetycznie. Z kolei żywność modyfikowana genetycznie to żywność zawierająca, składająca się lub wyprodukowana z GMO, żywność modyfikowana genetycznie to żywność wyprodukowana z roślin lub zwierząt (albo przy ich użyciu), które zostały wcześniej ulepszone za pomocą technik inżynierii genetycznej.

Historia żywności genetycznie modyfikowanej

Opisanie struktury DNA

1953

Enzymatyczne metody przecinania lub łączenia DNA lub genów (enzymy restrykcyjne i ligazy) w celu uzyskania rekombinacyjnego DNA

1968

1973

Metody transferu genów/ DNA do komórek

Komercjalizacja w USA pierwszego produktu genetycznie modyfikowanego (pomidora)

1994

Opracowanie chipu DNA dla celów identyfikacji materiału genetycznego. Opisanie genomu pierwszego organizmu.

1995

2000

Opisanie około 40 genomów

Opisanie genomu człowieka

2001

Pierwsze modyfikacje

Pierwszymi roślinami GMO uzyskanymi w latach 80 XX w. były tytoń i petunia. Kolejną datą w historii roślin transgenicznych był rok 1994, kiedy to na rynek USA wprowadzono pomidory FlavrSavr. Pomidory te charakteryzowały się zarówno wolniejszym dojrzewaniem, jak i wolniejszym mięknięciem owoców. Tym samym dłużej zachowywały świeżość oraz łatwiej można było je transportować. Zmodyfikowano już większość roślin, które mają użytkowe znaczenia dla człowieka, np. kukurydza, ryż, soja czy bawełna. Modyfikuje się także rośliny ozdobne, które dzięki temu są trwalsze i mają intensywniejszy kolor.

Rodzaje żywności modyfikowanej genetycznie

żywność, która sama jest GMO

żywność, która sama jest GMO [ang. genetically modified organisms ‘genetycznie modyfikowane organizmy’], np. pomidory FlavrSavr o przedłużonej trwałości, ziemniaki, nasiona soi, spożywane na surowo lub ugotowane.

Rodzaje żywności modyfikowanej genetycznie

żywność, która zawiera lub składa się z GMO

żywność, która zawiera lub składa się z GMO, np. mrożone frytki ziemniaczane, koncentrat pomidorowy, suchy koncentrat zupy pomidorowej, czekolada zawierająca lecytynę z transgenicznej soi.

Rodzaje żywności modyfikowanej genetycznie

żywność wyprodukowana z zastosowaniem GMO lub zawierająca składniki wyprodukowane z GMO

żywność wyprodukowana z zastosowaniem GMO lub zawierająca składniki wyprodukowane z GMO, np. chleb pieczony z zastosowaniem transgenicznych drożdży, piwo i in. produkty fermentacji alkoholowej przebiegającej z udziałem drożdży transgenicznych

Żywność wyprodukowana z GMO

Żywność wyprodukowana z GMO oznacza, że jest ona w całości lub w części uzyskana z GMO, ale produkt końcowy, który kupuje konsument nie zawiera GMO. Oznacza to, że są to produkty żywnościowe, które pochodzą z roślin GMO, lecz nie zawierają komponentów transgenicznych (np. olej rzepakowy otrzymany z rzepaku GMO). Inaczej jest w przypadku żywności zawierającej lub składającej się z GMO, ponieważ zgodnie z regulacjami prawa żywnościowego składnik jest to substancja używana do produkcji żywności i obecna w końcowym produkcie, aczkolwiek w zmienionej formie

GMO - żywność modyfikowana genetycznie może zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów?

Jeszcze bardziej niepokojące są wyniki pierwszej na świecie długoterminowej próby karmienia kukurydzą GMO. Badacze z Uniwersytetu w Caen stwierdzili, że u szczurów karmionych przez całe życie odmianą genetycznie zmodyfikowaną pojawiły się guzy piersi oraz poważne zaburzenia funkcji wątroby i nerek.

Badania przeprowadzone przez Instytut Ekologii i Ewolucji Rosyjskiej Akademii Nauk oraz Narodowe Stowarzyszenie na Rzecz Bezpieczeństwa Genów wykazały, że gryzonie karmione soją GMO straciły zdolność do reprodukcji w ciągu 3 pokoleń. Poza tym odkryto, że szczury karmione kukurydzą modyfikowaną genetycznie jedzą więcej i szybciej tyją niż te na diecie bez GMO.

GMO - żywność modyfikowana genetycznie a alergie

Przeciwnicy GMO twierdzą, że żywność zmodyfikowana genetycznie zwiększa ryzyko wystąpienia alergii. Tak było w przypadku soi z genem orzecha brazylijskiego. Po jej zjedzeniu osoby uczulone na orzechy miały objawy alergii. Zbiory tej soi zostały zniszczone. Jednak naukowcy uważają, że żywność zmodyfikowana genetycznie nie zwiększa ryzyka wystąpienia alergii u osób, które do tej pory jej nie miały.

GMO - żywność modyfikowana genetycznie a uodpornienie na antybiotyki

Po tym jak holenderscy naukowcy wykazali, że jest możliwe samoistne połączenie się genów z modyfikowanej żywności, która została uodporniona na antybiotyki z DNA bakterii zasiedlających nasz przewód pokarmowy. W efekcie nasze bakterie stawały się odporne na antybiotyki. Firmy zajmujące się badaniami nad żywnością modyfikowaną genetycznie twierdzą, że porzuciły ideę wprowadzania do żywności genów odporności na antybiotyki.

GMO - żywność modyfikowana genetycznie dla zdrowia?

Żywność modyfikowana genetycznie może być wykorzystywana do podawania rozmaitych leków czy szczepionek. Może też, po zmodyfikowaniu jej wartości odżywczych, ułatwiać wyeliminowanie niektórych powszechnie występujących problemów zdrowotnych. Przykładem takiej żywności jest złoty ryż. Jest to odmiana, która została zmodyfikowana w taki sposób, aby zawierała większe ilości beta-karotenu, który jest w organizmie przekształcany w witaminę A. Zwykły ryż nie zawiera tej substancji. Zwolennicy złotego ryżu przekonują, uważają, że dzięki niemu można zapobiec 1-2 miliardom zgonów rocznie w krajach rozwijających się i ocalić aż 500 tysięcy dzieci przed ślepotą. Około 124 miliony ludzi w 118 rozwijających się krajach cierpi na niedobór witaminy A. Jednak przeciwnicy GMO zaznaczają, iż bardzo niedożywieni ludzie mogą nie nie być w stanie skorzystać z tego beta-karotenu, ponieważ ich organizmy nie zawierają wystarczającej ilości tłuszczu i żelaza, żeby go wchłonąć.

Wady i zalety GMO

Wady

Zalety

• Lepsza odporność na gradacje szkodników, gdzie skutkiem tego by było zmniejszenie niebezpieczeństwa niskich plonów, oraz lepsza odporność na mróz i susze.
• Zwierzęta modyfikuje się genetycznie , aby szybko przybrały masy ciała, zwiększyć wydajność mleczną i uodpornienie na choroby, np. kozy, bydło, owce transgeniczne produkują antrypsynę stosowaną w leczeniu ,np.rozedmy, krzepliwość krwi itp.
• Poprawiona wydajność GMO może oznaczać że rolnicy w następnych latach nie będą musieli zajmować coraz większych obszarów pod uprawy.

• Niekontrolowane wprowadzanie genetycznie zmodyfikowanych organizmów do środowiska może w zupełnie nieprzewidywalny sposób zaburzyć równowagę ekosystemów

• W roślinach transgenicznych tworzą się nowe rodzaje protein, które mogą szkodliwie wpływać na ludzkie zdrowie oraz mogą wywoływać alergie, gdzie przykładem na to jest soja transgeniczna i niektóre odmiany kukurydzy transgenicznej
• Wprowadzenie GMO do środowiska jest praktycznie nieodwracalne i z biologicznego punktu widzenia zuboża globalną bioróżnorodność .

Wady i zalety GMO

Wady

Zalety

• Dzięki inżynierii genetycznej możemy otrzymać gatunki roślin, które będą w stanie pochłaniać znaczne ilości toksycznych substancji.

• Genetyczna modyfikacja owoców i warzyw może czynić je bardziej odporne na przechowywanie i transport.

• Zmodyfikowane genetycznie rośliny mogą służyć do produkcji biopaliw również zmodyfikowane rośliny i zwierzęta mogą posłużyć do produkcji tanich szczepionek i lekarstw.

• Innym zagrożeniem jest szkodliwość roślin z modyfikacją, umożliwiającą im produkcję endogennych środków owadobójczych, dla gatunków nieszkodliwych lub wręcz pożytecznych, co niebezpiecznie zakłóca sieci troficzne ekosystemów.

• Bardzo niebezpiecznym zjawiskiem jest niekontrolowane rozprzestrzenianie się pyłków roślin zmodyfikowanych i zapylanie nimi nawet bardzo odległych upraw roślin niezmodyfikowanych, . Jest to szczególnie niebezpieczne dla rolników ekologicznych, którzy nie mogą sprzedawać zanieczyszczonego ziarna, jako wolnego od genetycznych modyfikacji.

Regulacje GMO w Polsce

W Polsce najważniejszym aktem prawnym dotyczącym GMO jest Ustawa o organizmach genetycznie zmodyfikowanych z 22 czerwca 2001 r. Reguluje ona m.in. zamknięte użycie GMO, wprowadzanie do obrotu produktów GMO, uwalnianie GMO do środowiska w celach innych niż wprowadzenie do obrotu. Według jej zapisów organizm genetycznie zmodyfikowany to organizm inny niż ludzki, w którym materiał genetyczny został sztucznie zmieniony w sposób niezachodzący w warunkach naturalnych.

Polacy nieufni wobec GMO

Nieufność polskich konsumentów wobec żywności GM spowodowana jest m.in. krótkim okresem stosowania modyfikacji genetycznych, a co za tym idzie brakiem wiarygodnych badań naukowych dotyczących ich wpływu na zdrowie.

76%

Z sondażu przeprowadzonego kilka lat temu przez CBOS wynika, że aż 76% ankietowanych Polaków dostrzega w GMO ryzyko występowania nowych chorób i alergii, a 67% niekontrolowanych zmian genetycznych.

Wartość rynku żywności modyfikowanej

Szacuje się, że globalna wartość rynku zajmującego się uprawami roślin genetycznie modyfikowanych w 2012 roku wynosiła prawie 15 miliardów dolarów. Co składa się na tę sumę? W 1/3 części to koszta obejmujące technologię upraw GMO na całym świecie, a więc zarówno nasiona, jak i firmy chemiczne, korzystające z upraw modyfikowanych. Druga część to rolnicy, którzy zazwyczaj muszą płacić większe sumy za nasiona roślin genetycznie modyfikowanych, ponieważ pozwalają zaoszczędzić czas i pieniądze w przyszłości, dzięki braku wydatków na pestycydy i inne środki chemiczne. Trzecia to konsumenci kupujący produkty GMO na całym świecie. Nieustającym liderem w produkcji GMO są od lat Stany Zjednoczone. W Polsce uprawa roślin GMO jest zabroniona, od niedawna możliwe jest jednak sprowadzanie do naszego kraju nasion genetycznie modyfikowanych wykorzystywanych w celach spożywczych i na pasze dla zwierząt.

CZARNA LISTA GMO​

NAJWIĘCEJ MODYFIKACJI ZNAJDZIEMY W:

• olejach,
• słodyczach (czekolady),
• konserwach warzywnych,
• chrupkim pieczywie,
• chlebach,
• sosach,
• sokach,
• owocach i warzywach,
• makaronach i mąkach.

JAK UCHRONIĆ SIĘ PRZED ŻYWNOŚCIĄ MODYFIKOWANĄ?

• Wyjdź poza schemat – zacznij zauważać inne produkty niż te, które do tej pory były używane w kuchni.
• Czytaj etykiety – znając najczęściej modyfikowane organizmy odrzucaj je w trakcie zakupów.
• Znaj swojego dostawcę – jest wiele firmy, które znane są z tego, że dbają o zdrowie swoich konsumentów i unikają negatywnego rozgłosu, staraj się u nich kupować.
• Nie ma idealnych pomidorów i gigantycznych papryk – jest duża szansa, że mniejsze i mniej idealnie wyglądające produkty są bardziej naturalne.
• Gotuj z głową i szukaj zamienników – pszenicę i kukurydzę zamień na inne, zdrowsze źródła węglowodanów.
• Unikaj leków – gdy nie ma takiej potrzeby używaj naturalnych antybiotyków i „wzmacniaczy”, jak czosnek i miód.
• Nie kupuj mięsa w ogromnych sklepach – jeśli masz możliwość kupuj drożej, ale ze sprawdzonych źródeł.

Źródła

Co warto wiedzieć o żywności modyfikowanej genetycznie? | WP abcZdrowieGMO i żywność modyfikowana genetycznie - PoradnikZdrowie.plŻYWNOŚĆ MODYFIKOWANA GENETYCZNIE (GMO) (mrssporty.pl)Żywność genetycznie modyfikowana na świecie – zagrożenia czy korzyści; Genetically modified food in the world – threats or benefits (uni.wroc.pl)Polacy nieufni wobec GMO - Detal (dlahandlu.pl)

Dziękuję