Muzyka Średniowieczna

Historia muzyki średniowiecznej

V - XV

START

1. Muzyka kościelna

Początki muzyki chrześcijańskiej sięgają jeszcze końca starożytności, kiedy apostołowie tworzyli ceremoniał wspólnych modlitw i nabożeństw, który miał ułatwić zrozumienie zasad nowej wiary. Muzykę średniowiecza charakteryzowały śpiewy kościelne, przez głęboki wpływ, powstającego wtedy chrześcijaństwa. Muzyka była pisana anonimowo ad majorem Dei gloriam (łac. dla większej chwały Bożej). Była to muzyka wokalna i jednogłosowa. Początkowo były to śpiewy synagogalne. Śpiewano psalmy, do których teksty znajdowano w Biblii i hymny, do których teksty układano.

Chorał gregoriański IX-X

SECTION 1

Chorał gregoriański to łaciński śpiew liturgiczny Kościoła rzymskokatolickiego, wykonywany bez towarzyszenia instrumentów. Monodyczne – jednogłosowe wykonanie chorału gregoriańskiego symbolizować miało jedność Kościoła i nienaruszalność wiary.Spiew ten wykonywano: - niepsalmodycznie (polegał na śpiewie zbiorowym, odnosił się do wykonania hymnów, sekwencji oraz stałych części mszy świętej) - psalmodycznie (psalmodia antyfonalna-naprzemienny śpiew części chóru i psalmodia responsorialna-naprzemienny śpiew solisty bądź kilku solistów i chóru

Przykłady muzyki gragoriańskiej:

Chętnie uprawiany przez kompozytorów epoki ars antiqua był conductus (kondukt) – nowo powstały gatunek muzyki religijnej przypominający zwrotkową pieśń o prostej, nieraz tanecznej rytmice (z tego powodu z czasem stał się on także utworem świeckim). Conductus wykonywano przed czytaniem Pisma Świętego, mając na celu wprowadzenie słuchających w tematykę danego tekstu (stąd nazwa od łac. conducto – wprowadzam). Stanowił on pierwszy gatunek, w którym wszystkie głosy pochodziły z inwencji kompozytora. Mógł on wykorzystywać cantus firmus religijny lub świecki i posiadać jeden lub wiele głosów.

Ars antiqua (1160–1320)

Ars antiqua (sztuka dawna) to okres w dziejach muzyki przypadający na XII i XIII wiek. Wiąże się z twórczością kompozytorów działających w paryskiej katedrze Notre Dame. Nazwa tego nurtu nadana została w XIV stuleciu przez kolejne pokolenia kompozytorów, w kontraście do głoszonej przez nich ars nova (sztuki nowej). Do znanych twórców ars antiqua należeli Leoninus Magister, Perotinus Magnus, Franko z Kolonii i Petrus de Cruce.

Przykłady muzyki:

Ars nova to nowa epoka muzyczna, której nazwa przejęta została z traktatu kompozytora i teoretyka muzyki Philippe’a de Vitry z 1320 r. o tym samym tytule. Nastąpił wówczas rozwój rytmiki. Ars nova jest odniesieniem do sztuki francuskiej i włoskiej, związanej z rozwojem polifonii w latach 1315–1400. W okresie ars nova zaczęto też opracowywać polifonicznie części stałe mszy.

Ars Nova

Przykłady:

LOREM IPSUM

2. Muzyka Świecka

Subtitle

Muzyka świecka tworzona była głównie na dworach. Miała być rozrywką dla szlachetnie urodzonych. Towarzyszyła zamożnym na ucztach, turniejach, ślubach, czy chrzcinach, jak i w czasie podróży i wypraw wojennych. Średniowieczna muzyka świecka była w przeważającej części śpiewana jednogłosowo, z towarzyszeniem instrumentu (fidel, harfa, lutnia). Dzieliła się na muzykę:- ludową - dworską - miejską (hejnały, np. Mariacki lub Toruński, zachowane do dzisiaj) - instrumentalną (pierwsze samodzielne utwory organowe zanotowano na początku XIV w.) - wojskową, myśliwską - wielogłosową

Muzyka świecka - przykłady

Hejnał średniowieczny:

Pojedynek rycerski:

Inne:

Posłuchaj:

Instrumenty

W średniowieczu muzyka instrumentalna nie była zbyt popularna, ważniejszą rolę odgrywałą muzyka wokalna. Większość instrumentów muzycznych pochodziła z poprzedniej epoki - starożytności, a w średniowieczu były one ulepszane. Jednak muzyka instrumentalna lub wokalno-instrumentalna odgrywała pewną rolę na dworach królewskich, jarmarkach oraz uroczystościach, na których tańczono. Najpopularniejsze instrumenty z tamtych czasów to: harfa, flet, fidel, rebec, lira, dudy i bęben.

Muzyka średniowieczna w Polsce

Najbardziej znane utwory polskie z okresu średniowiecza:

W średniowieczu słowiańskie pieśni i utwory muzyczne były przekazywane jedynie drogą ustną, z pokolenia, na pokolenie, więc nie zachowało się ich stosunkowo dużo. Jednak niektóre z nich pozostały aż do dzisiaj.

(była hymnem państwowym w Królestwie Polskim i Wielkim Księstwie Litewskim oraz śpiewana była przez rycerstwo polskie w bitwie pod Grunwaldem w 1410 r.)

• Bogurodzica

• Orędzie wielkanocne 1060 r. - chorał benedyktyński

• Gaude Mater Polonia

• O najdroższy kwiatku

• Pieśń o Wiklefie pieśń mieszczańska do słów Jędrzeja Gałki, 1447 r.

• Breve regnum dwugłosowe

• Cracovia civitas trzygłosowe, drugi i trzeci głos instrumentalny

• Żółtarz Jezusów czyli 15 rozmyślań o Bożym umęczeniu Ładysław z Gielniowa, 1448 r.

( śpiewało ją rycerstwo polskie po odniesionym zwycięstwie, towarzyszyła uroczystościom narodowym)

Next

Watch

Dziękuję!

Martyna Wesołowska