Sądy i Trybunały 8 klasa

Sądy i Trybunały

Władza sądownicza

Sądy i trybunały

Sądy w Polsce

W Konstytucji RP zapisano, że władzę sądwoniczą w Polsce sprawują sądy i trybunały, które są niezależne od innych organów państwa. Ich działalność nazywamy wymiarem sprawiedliwości.

• Sąd Najwyższy
• sądy powszechne
• sądy administracyjne
• sądy wojskowe

Trybunały W Polsce

• Trybunał Konstytucyjny
• Trybunał Stanu

Zasady działania sądów

Zasada dwuinstancyjności

Zasada Niezależności Sądów

Zasada niezawisłości sędziów

• Sędziowie nie mogą podlegać żadnym naciskom ani ze strony uczestników procesu ani ze strony organów państwa
• powinni wydawać wyroki wyłącznie na podstawie obowiązującego prawa i w zgodzie z własnym sumieniem.

• Osoba, która nie zgadza się z wyrokiem sądu I instancji może się odwołać do sądu II instancji
• Dzięki temu pomyłki i uchybienia wymiaru sprawiedliwości mogą zostać poprawione.

• Sądy są niezależne od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Parlament i rząd nie mogą zmieniać wyroków sądu.

Sędziowie

Rola Sędziów

• Muszą być bezstronni
• Muszą być niezawiśli, dlatego wywieranie na nich nacisku jest karalne
• przysługuje im immunitet - bez zgody sądu sędzia nie może być aresztowany lub oskarżony
• są nieusuwalni - nie można sędziego pozbawić stanowiska bez jego zgody

Prokuratorzy i Obrońcy

Prokurator to urzędnik państwowy, którego zadaniem jest ściganie przestępstw. Jeśli jest w stanie zebrać dowody, że jakaś osoba popełniła czyn zabroniony, kieruje do sądu akt oskarżenia. Podczas rozprawy stara się udowodnić swoje zarzuty przez sądem.

Obrońca reprezentuje osobę oskarżoną. Broni ją przed sądem. Obrońcą może zostać adwokat lub radca prawny. Każdy człowiek ma prawo do obrony, jeśli nie stać go na zatrudnienie obrońcy to dostanie go z urzędu.

Sala sądowa - postępowanie karne

stół sędziowski - sędzia przewodniczący siedzi na środku

świadkowie i biegli

obrońcy

oskarżony

prokurator

publiczność

Struktura sądownictwa

Sądy powszechne

Sądy Powszechne

Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach czy to karnych czy cywilinych, z wyjątkiem tych zastrzeżonych dla innych organów sądowniczych.

Sąd Rejonowy

Sąd Okręgowy

Sąd Apelacyjny

Sądy rejonowe - rozpatrują sprawy w pierwszej instancji, czyli do tego sądu sprawa trafia jako pierwszego. Obejmują swoją władzę jedną lub kilka gmin.

Sądy Okręgowe - rozpatrują odwołania od sądów rejonowych, oraz są pierwszą instancją w sprawach poważniejszych (np zabójstwo).

Sądy apelacyjne - rozpatrują odwołania od sądów okręgowych w tych sprawach, w których były tam pierwszą instacją (te poważniejsze).

Przykłady

Kradzież (art. 278 KK)

Zabójstwo (art. 148 KK)

I Instancja - sąd Okręgowy

I Instancja - sąd rejonowy

W przypadku takiego przęstępstwa jak zabójstwo sprawa trafia od razu do sądu okręgowego.

W przypadku dość pospolitego przestępstwa jakim jest kradzież sprawia najpierw trafia do sądu rejonowego.

VS

II Instancja - sąd Apelacyjny

II Instancja - sąd okręgowy

Jeżeli wyrok nie jest zadowalający dla którejś ze stron - można się odwołać do sądu okręgowego, który jeszcze raz rozpatrzy sprawę.

Jeżeli wyrok nie jest zadowalający dla którejś ze stron - można się odwołać do sądu apelacyjnego, który jeszcze raz rozpatrzy spawę..

Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy jest naczelnym organem władzy sądowniczej w Polsce. SN sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych. Na czele SN stoi I Prezes Sądu Najwyższego powoływany przez Prezydenta RP na 6 letnią kadencję.

Funkcje Sądu Najwyższego

• nadzoruje działalność sądów powszechnych i wojskowych
• rozpoznaje skargi kasacyjne w postępowaniu cywilnym od prawomocnych orzeczeń
• rozpoznaje skargi kasacyjne w postępowaniu karnym od prawomocnych wyroków sądów odwoławczych
• stwierdzanie ważności wyborów Do Sejmu, Senatu, Prezydenta i do PE
• podejmuje uchwały w celu wyjaśnienia przepisów prawnych rodzących rozbieżności w orzecznictwie

prof. Małgorzata Manowska I Prezes SN

Sądy Wojskowe

Sądy Wojskowe

Sądy wojskowe sprawują wymiar sprawiedliwości w Siłach Zbrojnych RP - orzekają w sprawach karnych oraz w innych sprawach, które zostały im przekazane na mocy odpowiednich ustaw. Nadzór nad sądowami wojskowymi sprawuje Sąd Najwyższy.

wojskowe sądy garnizonowe

Wojskowe Sądy Okręgowe

Wojskowe sądy okręgowe rozpatrują odwołania od wojskowych sądów garnizonowych oraz są sądami pierwszej instancji dla żołnierzy wyższych rangą.

Wojskowe sądy garnizonowe są sądami wojskowymi pierwszej instancji. Rozpatrują sprawy żołnierzy poniżej stopnia majora.

Sądy Administracyjne

Sądy Administracyjne

Sądy administracyjne kontrolują działalność organów administracji publicznej i rozstrzygają spory kompetencyjne między jednostkami samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej.

wojewódzki sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny

Sąd administracyjny I intstancji. Orzeka na terenie jednego lub dwóch województw. WSA orzeka m.in. w sprawie skarg na prawomocne decyzje administracyjne.

Sprawuje nadzór na sądownictwem administracyjnym i rozpatruje skargi kasacyjne od wyroków WSA.

Trybunał Konstytucujny

Trybunał Konstytucyjny

Trybunał Konstytucyjny jest organem sądownictwa konstytucyjnego. Jego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności norm prawnych niższego rzędu (ustaw lub niższych aktów) z Konstytucją RP. TK składa się z 15 sędziów wybieranych przez Sejm RP na 9 letnią kadencję. Prezesa i Wiceprezesa TK mianuje Prezydent RP. Orzeczenie TK są ostateczne.

Skarga Konstytucyjna

Skarga Konstytucyjna to podstawowy środek ochrony praw i wolności. Może ją wnieść każdy, kogo konstytucyjne prawa i wolności zostały naruszone w wyniku ostatecznego rozstrzygnięcia sądu lub organu administracyjnego.

Julia Przyłębska - Prezes TK

Trybunał Stanu

Trybunał Stanu

Trybunał Stanu to konstytucyjny organ władzy sądowniczej, którego główne zadanie polega na egzekwowaniu odpowiedzialności najwyższych organów i urzędników państwowych. Przewodniczącym Trybunału Stanu jest z urzędu Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.

Jak może ukarać TS?

• odebranie czynnego i biernego prawa wyborczego
• odebranie odznaczeń państwowych
• zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk państwowych
• pozbawienie mandatu poselskiego lub senatorskiego

Notatka do zeszytu - Sądy i Trybunały

Sądownictwo powszechne Sąd Najwyższy - Sprawuje nadzór nad sądownictwem powszechnym i wojskowym Sądy rejonowe - sądy pierwszej instancji w sprawach lżejszych Sądy okręgowe - sądy pierwszej instancji w sprawach poważniejszych i drugiej instancji w sprawach lżejszych Sądy apelacyjne - sądy drugiej instancji w sprawach poważniejszych Sądownictwo administracyjne Wojewódzki Sąd Administrajny - sąd administracyjny I instancji Naczelny Sąd Administracyjny - nadzoruje sądownictwo administracyjne

Trybunał Konstytucyjny - orzeka o zgodności stanowionego prawa z Konstytucją Trybunał Stanu - sądzi najważniejsze osoby w państwie Zasady działania sądów: - zasada dwuinstancyjności - zasada niezależności sądów - zasada niezawisłości sędziów Prokurator - ściga przestępstwa i jest oskarżycielem Obrońca - broni oskarżonego; adwokat lub radca prawny