Neptun

Jakub Malcher I PMT

Neptun jest ósmą, ostatnią planetą należącą do Układu Słonecznego. Zaliczany jest do grupy planet określanych mianem gazowych olbrzymów. Na samym początku, zanim uzyskał obecną nazwę był nazywany “Planetą poza Uranem“, ostatecznie został nazwany imieniem rzymskiego boga mórz i oceanów – Neptuna. Ten gazowy olbrzym jest czwartą jeśli chodzi o średnicę i trzecią jeśli chodzi o masę planetą Układu słonecznego. Jego masa jest aż 17 razy większa od masy Ziemi. Symbolem astronomicznym, jaki otrzymała ta planeta jest jedna ze znanych wersji trójzębu Neptuna.

Odkrycie planety Neptun

Neptun na niebie został po raz pierwszy zauważony przez Galileusza, który umieścił go na swoich rysunkach. Miało to miejsce kolejno w roku 1612 oraz 1613. Ponieważ podczas obserwacji prowadzonych przez Galileusza, Neptun znajdował się akurat w bardzo bliskim sąsiedztwie Jowisza, nauczony omyłkowo pomylił go z gwiazdą. W roku 1816 inny uczony, którym był francuski uczony, znany między innymi z opracowania tablic astronomicznych a także odkrycia ośmiu komet, Alexis Bouvard, podczas obliczania orbity Uranu doszedł do wniosku, że w jego pobliżu istnieje jakieś ciało niebieskie, którego grawitacja wpływa na orbitę Jowisza.

Niespełna 40 lat później, inny uczony John Adams, przy wykorzystaniu zaburzeń powstających w orbicie Jowisza, dokonał wyliczeń orbity przypuszczalnej ósmej planety Układu Słonecznego. W następnych latach trwały dalsze badania krańców Układu Słonecznego. Do poszukiwań ósmej planety zaangażowali się m.in. francuski matematyk Urbain Le Verrier a także niemieckie obserwatorium i Johann Gelle. Ostatecznie o miano pierwszych odkrywców nowej planety ubiegali się Francuzi i Anglicy. Ostatecznie, jako odkrywcę Neptuna uznano Le Verrier’a.

Informacje i ciekawostki o planecie

Odległość od Słońca: 4,495E9 km Masa: 1,024E26 kg (17,15 M⊕) Promień: 24 622 km Okres orbitalny: 165 lat Powierzchnia: 7,618E9 km²

Neptun jest planetą o masie, która 17 razy przekracza masę Ziemi, a jego promień wynosi 24 622 km, co oznacza że jest czterokrotnie większy niż promień ziemski. Budowa Neptuna jest bardzo zbliżona do innej gazowej planety – Urana. Atmosfera stanowi od 5 do 10% całej masy tej planety, a jej ciśnienie wynosi 10 Gpa.

Pierścienie Neptuna Neptun otoczony jest pierścieniami, jednak nie są one aż tak okazałe jak pierścienie Saturna. Składają się w głównej mierze z cząstek lodu, krzemianów i materiałów których bazę stanowi węgiel. Naukowcy wyodrębniają trzy główne pierścienie Neptuna – Pierścień Adamsa, Pierścień Le Verriera oraz Pierścień Galle.

Neptun posiada 14 dotychczas odkrytych księżyców. Pierwszy z nich został odkryty w połowie XIX wieku, jednak kolejne dopiero ponad 100 lat później. Wszystkie jego księżyce można podzielić na dwie grupy. Pierwszą grupę stanowi 8 satelitów wewnętrznych krążących ruchem prostym, przy czym wyjątkiem jest Tryton, zdecydowanie największy z nich i zarazem jeden z większych księżyców w Układzie Słonecznym, który porusza się wokół Neptuna ruchem wstecznym. Do drugiej grupy należą niewielkie (z jednym wyjątkiem) księżyce zewnętrzne, które dzielą się na 3 obiekty poruszające się ruchem prostym i 3 obiekty krążące po wstecznej orbicie. Poniżej znajduje się lista wszystkich księżyców Neptuna w kolejności rosnącej odległości od planety.

Księżyce Neptuna

A to ciekawe...

Jeden z naukowców, Mark Showalter z Instytutu SETI w Kalifornii opisuje orbity księżyców jako falujące, a ich poruszanie się względem siebie określa mianem "tańca unikania". Według Showaltera księżyce są ze sobą związane od bardzo dawna co sprawia, że ich orbity są stabilniejsze. - Nigdy nie zbliżają się do siebie niebezpiecznie blisko - podkreśla. W związku z nietypowym kształtem orbit w momencie, gdy obie się przecinają, księżyce są od siebie oddalone o 3540 km.

Tryton jest zbliżony rozmiarem do ziemskiego Księżyca (nieco od niego mniejszy), dzieli go od Neptuna podobna odległość, jaka dzieli Księżyc od naszej planety. Może to oznaczać, że Tryton zajmuje na niebie (widzianym z powierzchni Neptuna) podobny rozmiar kątowy, co Księżyc widziany z Ziemi. Nasz Księżyc nieznacznie oddala się od Ziemi wraz z upływem czasu, z kolei Tryton stopniowo przybliża się do Neptuna. Rozmiarem Tryton przewyższa Plutona, jedną z planet karłowatych.

Jak dotychczas okolice Urana i Neptuna odwiedziła tylko jedna ziemska sonda - słynny Voyager 2, Minęła ona Urana w roku 1986, a do Neptuna dotarła w roku 1989. Były to jednak dość szybkie przeloty, które dostarczyły naukowcom zaledwie wykonane w „biegu” fotografie tych gazowych olbrzymów. Pamiętajmy, że sonda Voyager 2 była już wtedy skierowana ku zewnętrznym obszarom naszego Układu, który ostatecznie opuściła pewien czas temu. Aby dobrze przyjrzeć się Uranowi i Neptunowi, potrzeba więc czegoś więcej - czegoś co będzie krążyć wokół nich dłużej. A więc czegoś na podobieństwo sondy Cassini.

Plany nasa

Nowa misja w okolice Neptuna i Urana ma rozpocząć się około roku 2030, a sam lot sondy zajmie 12 lub 13 lat. Wstępne badania zakładają wagę sondy rzędu 50 kilogramów. Składać mają się na nią trzy główne instrumenty badawcze oraz próbnik atmosferyczny podobny do tego, jaki niosła na pokładzie sonda Galileo badająca Jowisza. Planowana misja ma wstępną nazwę „Orbiter Lodowych Olbrzymów (ang.Ice Giant Orbiter). Będzie oparta na wykorzystaniu tradycyjnego napędu „chemicznego” działającego na tak zwanym torze poślizgowym, lub nowoczesnego napędu solarnego (SEP) , który jest obecnie opracowywany przez inżynierów z NASA. Podobnie jak napęd wykorzystany w przypadku sondy Dawn, daje on możliwość utrzymania niskiej siły ciągu w długim czasie, dzięki czemu da się efektywnie rozwijać wysoką prędkość sondy.

Dlaczego jednak w ogóle naukowcy chcą powrotu w okolice lodowych olbrzymów? Zamierzają na pewno dokładniej zbadać ich satelity, systemy pierścieni oraz atmosfery. Zainteresowanie budzi szczególnie poruszający się ruchem wstecznym, największy z księżyców Neptuna – Tryton. Podejrzewa się, że może on być obiektem przechwyconym z Pasa Kuipera. Naukowców fascynuje także Uran, który krąży wokół Słońca obracając się jak gdyby leżąc na boku. W roku 1986, gdy dotarł do niego Voyager 2, południowa półkula tej planety pogrążona była więc w trwającym aż 21 lat „lecie”, podczas gdy obszary północne skryte były w cieniu nocy polarnej. Około roku 2030 sytuacja będzie jednak dokładnie odwrotna – a to może dać nam więcej informacji o tym gazowym olbrzymie.

¡dziękuję!