Filozofia dwudziestolecia międzywojennego.

Temat: Zmierzch Zachodu. Historiozofia kryzysu nowoczesności.

Dwudziestolecie międzywojenne to czas wybitnych syntez historiozoficznych, opisujących stan kryzysu ówczesnej kultury oraz zapowiadających nadchodzącą katastrofę. Poczucie końca judeochrześcijańskiej kultury europejskiej wywoływało pytania o przyczyny i skutki jej schyłku. Do najważniejszych filozofów podejmujących to zagadnienie należeli Niemiec Oswald Spengler (czytaj: szpengler; 1880–1936) oraz Hiszpan José Ortega y Gasset (czytaj: hose ortega i gasset; 1883–1955). Pierwiastki katastroficzne pojawiały się także w literaturze polskiej, np. w dziełach Stanisława Ignacego Witkiewicza. Na lekcji poznamy zachodnią myśl historiozoficzną międzywojnia.

Historiozofia (filozofia dziejów, filozofia historii)

oznacza gałąź filozofii, która filozoficznymi metodami i pojęciami stara się wyjaśnić zasady rządzące dziejami świata.

Podstawowe problemy historiozofii to:

1. Czy istnieje uporządkowany proces historyczny (sens dziejów), czy też może dzieje mają charakter przypadkowy?
2. Czy dzieje zależą od jednostek, czy też może są zdeterminowane przez jakieś wewnętrzne lub zewnętrzne (np. ekonomiczne) prawa?
3. Czy każde wydarzenie historyczne ma charakter niepowtarzalny i indywidualny, czy też może istnieje jakaś powtarzalność w historii?
4. Czy dzieje mają charakter finalny (posiadają jakiś ostateczny cel), czy są procesem nieskończonym?

Poglądy historiozoficzne: heglizm, mesjanizm, wikelriedyzm, prowidencjalizm

Przeczytaj uważnie wstęp ze str. 256.-257. (temat 41.) i określ podstawowe podobieństwa i różnice w opisywaniu procesu dziejowego przez filozofów.

Przeczytaj uważnie fragment I tomu "Zmierzchu" Zachodu Oswalda Spenglera. Autor rozróżnia w nim pojęcia „kultura” i „cywilizacja” oraz tłumaczy, w jaki sposób techniczna cywilizacja nowoczesnej Europy staje się przejawem jej schyłku i zapowiedzią końca.

Wykonaj zadania:1. Wyjaśnij znaczenie pojęć kultury i cywilizacji w ujęciu O. Spenglera. 2. Określ sposób opisywania procesu dziejowego i jego logiki. 3. Uzupełnij kartę pracy. 4. Ustal, na ile pesymistyczna wizja O. Spenglera sprawdziła się w świetle wydarzeń XX–XXI w.