Poznaje region w którym mieszkam-Województwo Małopolskie

poznaję region w którym mieszkam-WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE

ZAPRASZAM DO OGLĄDANIA

1.CECHY PRZYRODNICZE

POŁOŻENIE

WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE LEŻY NA POŁUDNIU POLSKI..GRANICZY Z 3 WOJEWÓDZTWAMI ( ŚLĄSKIE , ŚWIĘTOKRZYSKIE , PODKARPACKIE)WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE OBEJMUJE FRAGMENTY WYŻYNY MAŁOPOLSKIEJ I KARPAT ZACHODNICH. WOJ. MAŁOPOLSKIE JEST WOJEWÓDZTWEM WYŻYNNYM LEŻĄCYM W PASIE GÓR.

klimat

Województwo małopolskie leży w strefie klimatu umiarkowanego. Występuje duża amplituda temperatur wynikająca z dużego zróżnicowania wysokości. Maksymalna zanotowana temperatura wynosi +37 °C, a minimalna −38 °C. Pokrywa śnieżna w Tatrach często utrzymuje się od listopada do połowy maja, ale jego opady są możliwe o każdej porze roku. W innych górskich rejonach śnieg pokrywa stoki do marca, a na sztucznie dośnieżanych stokach narciarskich można czasami szusować nawet na początku kwietnia. Małopolski klimat ma swoje anomalie. Najbardziej znany jest halny – gwałtowny, ciepły wiatr, który w kilka dni może stopić nawet kilkadziesiąt centymetrów śniegu. Z kolei orawiak jest wiatrem zimnym, wiejącym od Babiej Góry, który temperaturę na Podhalu może obniżyć nawet o kilka stopni.

stosunki wodne

Teren województwa znajduje się w większości w zlewisku Morza Bałtyckiego z dorzeczem Wisły – ok. 90% powierzchni województwa, natomiast południowo-zachodnia część leży na terenie zlewiska Morza Czarnego z dorzeczem Dunaju.

Zasoby surowców mineralnych

wapień

sól kamienna – Bochnia, Wieliczka (obecnie muzeum)

• ropa naftowa – okolice Gorlic
• węgiel kamienny – okolice Brzeszcz i Libiąża
• rudy cynku i ołowiu – okolice Chrzanowa i Olkusza
• wody mineralne – Krynica, Muszyna i okolice, Kraków
• wody geotermalne – Podhale

niewielkie złoża gazu ziemnego – okolice Krakowa i Babiej Góry surowce budowlane, tj.: kamień budowlany i kamień drogowy (okolice Krzeszowic), wapienie, gliny ceramiczne i kruszywo budowlane

węgiel kamienny

ropa naftowa

ołów

sól kamienna

LASY

W woj. małopolskim lasy obejmują powierzchnię 434,3 tys. ha, co stanowi 28,6% jego powierzchni. 27,1 tys. ha lasów znajduje się w obrębie parków narodowych. Ze zróżnicowania gatunków gleb, a także różnicy położenia terenu względem poziomu morza, wynika bardzo duże zróżnicowanie małopolskich lasów – od borów nizinnych, poprzez siedliska wyżynne aż po bory wysokogórskie. Najbardziej charakterystyczne dla Małopolski drzewostany to lasy bukowe porastające m.in. znaczną część Beskidów, a także świerkowy starodrzew, na przykład charakterystyczne tatrzańskie „smreki”. Cennym kompleksem leśnym województwa małopolskiego jest Puszcza Niepołomicka – jedyny pozostały fragment olbrzymiego kompleksu rozciągającego się przed kilkuset laty na wschód od Krakowa. W niej polował niegdyś Władysław Jagiełło, a później królowa Bona. Do dzisiaj w Puszczy Niepołomickiej żyje stado żubrów. W województwie małopolskim jest kilka fragmentów lasu o charakterze pierwotnym, położonych w Pieninach, w Babiogórskim Parku Narodowym, Tatrach czy Beskidzie Sądeckim. Te lasy są schronieniem dla zagrożonych gatunków roślin i zwierząt; nie tylko tych, których nazwy znane są tylko fachowcom, ale także najsłynniejszych: szarotki alpejskiej, krokusa, a spośród zwierząt: orła przedniego, świstaka, kozicy. W małopolskich lasach można znaleźć grzyby takie jak rydze i borowiki, a także borówki i inne leśne owoce.

DZIEDZICTWO PRZYRODNICZE

Województwo małopolskie posiada urozmaicone warunki naturalne i w dużej mierze nieskażone środowisko naturalne. Bogaty jest świat roślinny i zwierzęcy. Pośrednim dowodem takiego stanu rzeczy jest liczba znajdujących się na terenie Małopolski obszarów chronionych:

• 6 parków narodowych
• Babiogórski Park Narodowy
• Gorczański Park Narodowy
• Magurski Park Narodowy (niewielki fragment; siedziba dyrekcji w woj. podkarpackim)
• Ojcowski Park Narodowy
• Pieniński Park Narodowy
• Tatrzański Park Narodowy
• 11 parków krajobrazowych – Park Krajobrazowy Beskidu Małego, Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy, Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy, Dłubniański Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Dolinki Krakowskie, Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, Park Krajobrazowy Pasma Brzanki, Popradzki Park Krajobrazowy, Rudniański Park Krajobrazowy, Tenczyński Park Krajobrazowy, Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy,
• 84 rezerwatów przyrody
• 2189 pomników przyrody

2.CECHY SPOŁECZNO-KULTUROWE

DEMOGRAFIA WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO

PIRAMIDA WIEKU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO W 20I4

LICZBA LUDNOŚCI WE WSI

LICZBA LUDNOŚCI W MIEŚCIE

+ INFO

MNIEJSZOŚCI NARODOWE I ETNICZNE

Województwo małopolskie zamieszkują Słowacy, Ukraińcy, Żydzi i Ormianie, będący przedstawicielami czterech mniejszości narodowych. Według spisu powszechnego z 2002 r., wśród obywateli polskich zamieszkujących województwo byli:

• Słowacy – 1572 osoby (kraj – 1710),
• Ukraińcy – 472 osoby,
• Żydzi – 50 osób,
• Ormianie – 22 osoby.

Województwo małopolskie zamieszkują również przedstawiciele dwóch grup etnicznych – Łemków i Romów. Oficjalne statystyki podają, że w województwie małopolskim zamieszkuje 1678 Romów (Cyganów). Pierwsza wzmianka historyczna, którą można odnieść do Cyganów w Polsce pochodzi z 1401 r. i dotyczy mieszczanina Cigana zamieszkującego Podgórze koło Krakowa. Romowie w tym czasie przywędrowali do Polski z południa, od strony Węgier, dokąd dotarli z Bałkanów. Ich praojczyzną są Indie, skąd wyemigrowali ok. X w. Romowie w Polsce dzielą się, w zależności od stosunku do tradycji koczowniczych, na grupę osiadłą w Karpatach i grupy wędrowne. Karpaccy Romowie (nazwa nadana przez uczonych) nazwani zostali przez innych Górskim Cyganami – Bergitka Roma, Bergare, Bergary. Z czasem sami tę nazwę przyjęli jako własną. Wśród wędrownych (od 1964 r. zaczęto ich osiedlać naciskami administracyjnymi) najliczniejszą grupę stanowią Polska Roma, przybyli do Polski z Zachodu Europy w XVI w. W początku II poł. XIX w. z terenów obecnej Rumunii przybyły grupy Kełderaszy (Kelderari, Kalderari – Kotlarze) oraz Lowarów (Koniarzy).

miasta i wsie

W skład woj. Małopolskiego wchodzą obszary ówczesnego województwa krakowskiego i nowosądeckiego oraz części bielskiego, kieleckiego, katowickiego, krośnieńskiego i tarnowskiego. Województwo małopolskie tworzy 19 powiatów, 3 miasta na prawach powiatu oraz 182 gminy. Na jego terenie znajdują się 62 miasta.

GMINY

TURYSTYKA

W 2007 r. województwo odwiedziło ponad 14,5 miliona turystów, w tym 3 miliony z zagranicy (najwięcej z Niemiec, USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Włoch oraz Rosji i Ukrainy). Główne atrakcje turystyczne Małopolski to miasto Kraków, Kopalnia Soli w Wieliczce, Kopalnia Soli w Bochni, były niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, kompleks drewnianych kościołów na Szlaku Architektury Drewnianej, tradycyjny spływ Przełomem Dunajca przez Pieniny, a także najwyższe polskie góry – Tatry oraz miasto Zakopane, nazywane zimową stolicą Polski. Region to także cel turystyki pielgrzymkowej (sanktuaria w Kalwarii Zebrzydowskiej i Krakowie-Łagiewnikach, Limanowej, Pasierbcu, Dom Rodzinny Jana Pawła II w Wadowicach, Kaplica na Groniu Jana Pawła II) oraz leczniczej (9 miejscowości uzdrowiskowych w całym województwie). Corocznie od 1999 r. organizowane są Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, mające na celu promowanie zabytków Małopolski. 5 zespołów zabytkowych wpisanych zostało na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

DZIEDZICTWO KULTUROWE UNESCO

Małopolska może poszczycić się faktem, że aż 14 obiektów w tym regionie znalazło się na Liście Światowego Dziedzictwa Unesco. Lista Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego Unesco powstała w 1978 roku i od tamtej pory systematycznie się poszerza. Jej głównym celem jest ochrona najcenniejszych zabytków i regionów świata, ważnych z punktu widzenia historycznego, kulturowego lub przyrodniczego. Dla obiektów, które znalazły się na Liście Unesco, to bardzo duża nobilitacja, tym bardziej, że trzeba spełniać wiele kryteriów, aby do tego doszło.

Dlatego właśnie powstał szlak Małopolska Trasa Unesco, dzięki której łatwiej dotrzeć do wszystkich wyróżnionych obiektów w tym regionie, które odznaczają się wyjątkowym znaczeniem dla tego regionu i są na tyle cenne w skali świata, aby objąć je szczególną międzynarodową ochroną.

3.CECHY GOSPODARCZE

+ INFO

struktura zatrutnienia

Rolnictwo/Przemysł/Usługi

W 2019r. w Małopolsce pracowało około 1,4 mln osób, czyli ponad połowa osób w wieku 15 lat i więcej (wskaźnik zatrudnienia wynosił 54,5%). Najwięcej osób pracowało w usługach (57%), około 1/3 to pracownicy przemysłu i budownictwa (32%), najmniejszą część stanowią pracujący w rolnictwie (10%).

+ INFO

Rolnictwo

DOMINUJACE KIERUNKI UPRAWY ROSLIN I CHOWU ZWIERZAT

Powierzchnia zasiewów w 2019 r. wyniosła 302,8 tys. ha i była większa o 14,3 tys. ha (o 5,0%) niż przed rokiem. W ogólnej powierzchni zasiewów największy areał – 226,5 tys. ha (74,8%) zajmowały zboża ogółem, tj. zboża podstawowe z mieszankami zbożowymi łącznie z kukurydzą na ziarno, gryką, prosem i pozostałymi zbożowymi. Powierzchnia zasiana zbożami była większa od ubiegłorocznej o 12,8 tys. ha, tj. o 6,0%. Areał upraw zbóż podstawowych wyniósł 180,9 tys. ha, co stanowiło 79,9% ogólnej powierzchni zajmowanej przez zboża. Pszenicą obsiano 103,1 tys. ha, czyli 57,0% powierzchni zbóż podstawowych. Jęczmień uprawiany był na 34,1 tys. ha, pszenżyto – na 22,1 tys. ha, owies – na 19,0 tys. ha, a żyto – na 2,7 tys. ha. Drugą pod względem wielkości powierzchni uprawą były ziemniaki, które zajmowały 23,0 tys. ha, tj. 7,6% ogólnej powierzchni zasiewów. W stosunku do poprzedniego roku areał uprawy ziemniaków zmniejszył się o 0,8 tys. ha. Areał upraw roślin przemysłowych zwiększył się z 14,6 tys. ha w 2018 r. do 16,3 tys. ha w 2019 r. Powierzchnia upraw oleistych wzrosła o 1,8 tys. ha (do 14,2 tys. ha), w tym rzepaku i rzepiku o 1,6 tys. ha (do 12,4 tys. ha), a powierzchnia uprawy buraków cukrowych zmniejszyła się o 0,3 tys. ha (do 1,2 tys. ha). Na uprawę roślin pastewnych przeznaczono 12,4 tys. ha, czyli podobnie jak rok wcześniej.

+ INFO

PRODUKCJA ROśLINNA

CIąG DALSZY

Zbiory zbóż ogółem oszacowano na 876,3 tys. t, tj. o 53,4 tys. t (o 6,5%) więcej niż przed rokiem. Stanowiło to 3,0% zbiorów krajowych. Przeciętny plon zbóż z 1 ha wyniósł 38,7 dt wobec 38,5 dt w 2018 r. (w kraju zebrano o 8,3% więcej zbóż przy średnim plonie 36,7 dt/ha). Zbiory zbóż podstawowych (641,0 tys. t) były wyższe o 61,0 tys. t od uzyskanych rok wcześniej, a przeciętny plon z 1 ha zwiększył się z 35,3 dt w 2018 r. do 35,4 dt. Zbiory zbóż intensywnych (pszenicy, jęczmienia, pszenżyta) wyniosły 583,8 tys. t i były większe o 58,9 tys. t, tj. o 11,2% od zbiorów roku poprzedniego. Stanowiły 2/3 ogólnej produkcji zbóż.

Zebrano 470,7 tys. t ziemniaków (łącznie z produkcją w ogrodach przydomowych), czyli o 110,7 tys. t mniej niż rok wcześniej, a uzyskany plon (205 dt/ha) był niższy o 40 dt/ha. W grupie upraw przemysłowych notowano m.in. mniejsze zbiory buraków cukrowych niż w 2018 r. – 79,3 tys. t (wobec 95,1 tys. t), ale wyższe plonowanie – 636 dt/ha (rok wcześniej – 625 dt/ha). Zbiory rzepaku i rzepiku były większe o 3,1 tys. t i wyniosły 35,8 tys. t. Natomiast średni plon z 1 hektara powierzchni uprawy wyniósł 28,9 dt wobec 30,2 dt przed rokiem. Łączną produkcję owoców z drzew (z wyłączeniem produkcji poza sadami) oszacowano na 107,7 tys. t, tj. o 32,5% mniej niż przed rokiem. W 2019 r. zbiory jabłek, które dominują w produkcji sadowniczej, wyniosły 93,3 tys. t i były o 46,3 tys. t mniejsze. Jednocześnie zebrano 7,1 tys. t śliwek, 3,0 tys. t gruszek, 2,6 tys. t wiśni, 1,2 tys. t czereśni. Ponadto, w omawianym roku z krzewów i plantacji jagodowych (bez szkółek i mateczników) zebrano łącznie 13,7 tys. t owoców, tj. o 11,5% mniej. Zbiory warzyw ogółem wyniosły 445,1 tys. t i były o 10,9% mniejsze od uzyskanych w poprzednim roku. Kapusty zebrano 178,2 tys. t, kalafiorów – 50,8 tys. t, marchwi jadalnej – 47,6 tys. t, a cebuli – 33,5 tys. t. Zbiory warzyw stanowiły 11,6% zbiorów krajowych.

+ INFO

STRUKTURA ZASIEWóW WAżNIEJSZYCH GRUP URAW ROLNYCH W 20I9

PLONY ZBóż PODSTAWOWYCH

+ INFO

PRODUKCJA ZWIERZECA

W grudniu 2019 r. pogłowie trzody chlewnej w województwie liczyło 135,9 tys. szt. i było o 5,3% mniejsze w skali roku. Stanowiło 1,2% pogłowia trzody chlewnej w kraju. W strukturze pogłowia trzody największą grupę (41,0%) stanowiła trzoda chlewna na ubój w wadze 50 kg i więcej, która liczyła 55,8 tys. sztuk. Prosięta (32,9 tys. sztuk) stanowiły 24,2% ogólnej wielkości pogłowia, natomiast warchlaki (32,0 tys. sztuk) – 23,5%. Pogłowie loch na chów, którego wielkość 0 20 40 60 80 100 woj. małopolskie Polska % zboża strączkowe ziemniaki przemysłowe pastewne pozostałe Zarówno zbiory, jak i plony zbóż zwiększyły się w stosunku do poprzedniego roku 0 10 20 30 40 50 pszenica żyto jęczmień owies pszenżyto dt/ha Polska woj. małopolskie W porównaniu ze stanem w grudniu 2018 r. zmniejszyło się pogłowie trzody chlewnej, bydła, owiec i drobiu 4 świadczy o nastawieniach produkcyjnych w chowie trzody i jednocześnie określa aktualne możliwości reprodukcyjne stada, zmniejszyło się o 2,2%. Pogłowie grup decydujących o wielkości produkcji, tj. warchlaków i trzody chlewnej o wadze 50 kg i więcej z przeznaczeniem na ubój (tuczników), w ujęciu rocznym obniżyło się łącznie o 8,5%. Stado prosiąt było o 2,4% większe w ujęciu rocznym. Obsada trzody chlewnej na 100 ha użytków rolnych wyniosła 24 sztuki (w kraju – 76 sztuk). W grudniu 2019 r. pogłowie bydła ogółem liczyło 169,0 tys. szt. i było o 2,0% mniejsze niż przed rokiem. Pogłowie bydła w województwie stanowiło 2,7% stanu krajowego. Spadek pogłowia odnotowano wśród bydła 2-letniego i starszego (o 5,1%, w tym krów o 6,3%) oraz młodego bydła w wieku od 1 roku do 2 lat (o 4,3%). Większe niż rok wcześniej było pogłowie cieląt poniżej 1 roku (o 6,3%). Gospodarstwa indywidualne utrzymywały 97,5% całego pogłowia bydła. Obsada bydła na 100 ha użytków rolnych wyniosła 30 sztuk (w Polsce – 43 sztuki). Pogłowie owiec w grudniu 2019 r. liczyło 79,3 tys. sztuk, tj. o 0,5 tys. sztuk (o 0,6%) mniej niż w grudniu 2018 r., w tym maciorek – 46,3 tys. sztuk, tj. o 14,9 tys. sztuk (o 24,3%) mniej. Liczebność stada stanowiła 29,6% pogłowia krajowego. Na gospodarstwa indywidualne przypadało 99,6% ogólnej liczby pogłowia w województwie. Obsada owiec na 100 ha użytków rolnych wynosiła 14 sztuk (w kraju – 2 sztuki).

+ INFO

OBSADA ZWIERZąT GOSPODARSKICH NA IOOHA UżYTKóW ROLNYCH W 20I9

+ INFO

PRZEMYSŁ

I JEGO GŁóWNE ZAKŁADY PRZEMYSŁOWE

Największymi zakładami przemysłowymi Województwa Małopolskiego są:

• Azoty Tarnów S.A., Tarnów
• BP Polska Sp. z o.o., Kraków
• Can-Pack S.A., Kraków
• Coca-Cola, Niepołomice
• Comarch S.A., Kraków
• Delphi Poland S.A., Kraków
• Fakro Sp. z o.o., Nowy Sącz
• Foodcare Sp. z o.o., Zabierzów
• Grupa Kęty S.A., Kęty
• Maspex GMW Sp. z o.o. s.k.a., Wadowice

• Newag S.A., Nowy Sącz
• Oknoplast Sp. z o.o., Podłęże
• OTFC, 4F, Wieliczka
• Rafineria Trzebinia S.A., Trzebinia Stalprodukt S.A.,
• Bochnia Synthos S.A., Oświęcim
• TELE-FONIKA Kable S.A., Kraków i Myślenice
• Valeo Autosystemy Sp. z o.o., Skawina VRG,
• Vistula Group S.A., Kraków
• Wawel S.A., Kraków
• Wojas S.A., Nowy Targ.

+ INFO

atuty woj. Małopolskiego

Atuty województwa małopolskiego

• Duża atrakcyjność inwestycyjna
• Dobra dostępność komunikacyjna
• Otwartość na rynki zagraniczne
• Innowacyjność – obecność sektora wysokich technologii, instytucji badawczo – rozwojowych, uczelni wyższych oraz innowacyjnych przedsiębiorstw
• Duży potencjał naukowy i badawczy małopolskich uczelni wyższych oraz ośrodków naukowych
• Dobrze rozwinięta sieć usług bankowych
• Bogate zasoby naturalne

transport

Województwo małopolskie położone jest na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. Przez jego obszar wiodą szlaki tranzytowe ze wschodu na zachód i z północy na południe: linie kolejowe i drogi krajowe.

+ INFO

transport drogowy

+ INFO

transport kolejowy

W województwie małopolskim znajduje się 1121 km eksploatowanych linii kolejowych (7. miejsce w kraju), z czego 653 km to linie jednotorowe, natomiast 468 km dwutorowe. 870 km linii kolejowych jest zelektryfikowanych (stan na dzień 31 grudnia 2013). W 2017 roku statystyczny mieszkaniec województwa małopolskiego jechał 4,9 raza pociągiem. W województwie znajduje się 26 czynnych dworców kolejowych; 4 z nich są wpisane do rejestru zabytków: Nowy Sącz, Rabka-Zdrój, Tarnów, Zakopane.

transport lotniczy

Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków-Balice posiada regularne połączenia z miastami Europy, Ameryki Północnej i Izraelem. Trwa rozbudowa terminala pasażerskiego, który po przebudowie będzie mógł obsługiwać ponad 8 mln osób rocznie

>WOJEWÓDZTWO ZAJMUJE POWIERZCHNIĘ 15 182 KM2 . ZAJMUJE 12 MIEJSCE W KRAJU WZGLĘDEM WIELKOŚCI I JEST JEDNYM Z MNIEJSZYCH WOJEWÓDZTW W POLSCE . >POD WZGLĘDEM LICZBY MIESZKANCÓW (3,298 MLN OSÓB)ZAJMUJE 4 MIEJSCE >GĘSTOŚC ZALUDNIENIA JEST JEDNĄ Z NAJWYŻSZYCH W KRAJU(217 OS/KM2 A KRAJOWA-122 OS/KM2)

WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIECIEKAWOSTKI

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!

Zródło informacji-internet/podrecznik