Gaudete et exsultate KNS

Gaudete et exultate

Adhortacja papieża Franciszka o powołaniu do świętości w świecie współczesnym.

Opracowały Agnieszka Szczurek i Judyta Sowa

SPIS TREŚCI

Kilka słów o autorze

Informacje ogólne i struktura

Treść adhortacji

Aktualizacja

Franciszek

właśc. Jorge Mario Bergoglio SJ

W latach 1967-1970

W wieku 21 lat

22 kwietnia 1973

studiował teologię na wydziale teologicznym Colegio Máximo San José w San Miguel.

po ukończeniu technikum i obronie dyplomu z chemii rozpoczął studia w seminarium.

złożył profesję wieczystą.

17 grudnia 1936

11 marca 1958

13 grudnia 1969

wstąpił do zakonu jezuitów i kontynuował naukę w zakonnych domach studiów.

przyszedł na świat w Buenos Aires, jako jedno z pięciorga dzieci włoskich imigrantów.

przyjął święcenia kapłańskie

20 maja 1992

Od 13 marca 2013

został mianowany biskupem pomocniczym Buenos Aires

jest 266.papieżem.

w lutym 2001

Jan Paweł II wyniósł go do godności kardynalskiej, nadając tytuł prezbitera San Roberto Bellarmino.

Papież w młodości

Papież znany jest z bezpośredniości, prostoty w głoszeniu i kontaktach z ludźmi. Wyróżnia go wielka wrażliwość na ubogich i skromny styl życia.

Informacje ogólne o dokumencie i strukturze

Gaudete et exsultate (pol. Cieszcie się i radujcie) – adhortacja papieża Franciszka o powołaniu do świętości w świecie współczesnym. Została podpisana przez papieża w Watykanie 19 marca 2018, a opublikowano ją 9 kwietnia tegoż roku. Jest to trzecia, po Evangelii gaudium i Amoris laetitia, adhortacja papieża Franciszka. Tekst podzielony jest na 5 rozdziałów i ma 177 numerów (paragrafów). Adhortacja poświęcona jest zagadnieniu świętości, jako powołania każdego chrześcijanina i jej realizacją w życiu codziennym. Franciszek przedstawia też zagrożenia na drodze do niej, wymieniając m.in. współczesne formy gnostycyzmu i neopelagianizmu. Nie jest to tekst akademicki czy doktrynalny. Jego celem jest “odpowiedź na powołanie do świętości w praktyczny sposób w naszych czasach”.

Rozdział 1: Powołanie do świętości

JESTEŚ MISJĄ ZAPLANOWANĄ PRZEZ OJCA!

Są różne rodzaje świętych. Oprócz tych, którzy są oficjalnie uznani za świętych przez Kościół, jest wiele takich, o których nie wspominają podręczniki historii, a którzy znacząco przyczynili się do przemiany świata. I tych jest oczywiście znacznie więcej. Papież pisze, że każdy święty jest misją, zaplanowaną przez Ojca, by odzwierciedlić i uosabiać, w specyficznej chwili dziejów, pewien aspekt Ewangelii. Świętość jest naśladowaniem różnych aspektów ziemskiego życia Chrystusa: bliskości względem odrzuconych, ubóstwa, ofiarnej miłości. Wzywa nas, aby każdy z nas pozwolił Duchowi kształtować w nas osobistą tajemnicę, która może odzwierciedlać Jezusa Chrystusa we współczesnym świecie, w misji budowania królestwa miłości, sprawiedliwości i powszechnego pokoju.

UNIWERSALNOŚĆ ŚWIĘTOŚCI W RÓŻNORODNOŚCI DRÓG

Dla każdego z nas Pan przewidział szczególną drogę. Nie musisz być księdzem, zakonnicą czy zakonnikiem, żeby móc zostać świętym. Bez względu na nasz sposób życia Bóg wzywa nas do świętości “przez życie w miłości i dawanie świadectwa”, w codziennym trwaniu w Nim. Jak rozwijać swoja świętość? Zarówno przez stawianie czoła wielkim wyzwaniom, jak i przez małe gesty: rezygnację z plotkowania, wysłuchanie kogoś, trwanie z innymi w ich trudnościach, patrzenie na ubogich z miłością.

BYCIE SOBĄ W PEŁNI

Przez realizację świętości w swoim życiu, stajesz się coraz bardziej sobą, jesteś wierny swej istocie. Jesteś realizacją marzenia Pana Boga względem Ciebie! Papież podkreśla jednak, że nie da się kroczyć tą drogą inaczej, jak tylko spędzając z Bogiem czas sam na sam. Podkreśla jak wielką wagę mają chwile samotności i ciszy przed Bogiem, aby stanąć w prawdzie wobec siebie i pozwolić Panu wejść.

Rozdział 2: Dwaj niepozorni wrogowie świętości

Gnostycyzm i pelagianizm, dwie “fałszywe formy świętości”, objawiają się w historii Kościoła już od pierwszych wieków. Herezje te proponują “antropocentryczny immanentyzm podający się za katolicką prawdę” poprzez przesadny perfekcjonizm nieuwzględniający łaski.

Gnostycyzm

Pelagianizm

Gnostycy za doskonałość uznają wiedzę i intelektualizm. Oddzielając umysł od ciała, sprowadzają naukę naszego Pana do surowej i twardej logiki, która zamiast wyzwalać i nieść pociechę, dąży do dominacji i zniewalania swych wyznawców. Papież uświadamia, że chrześcijańskie doświadczenie to nie intelektualne ćwiczenia, ale głębia miłości i miłosierdzia względem innych.

Moc, jaką gnostycyzm przyznaje umysłowi, pelagianizm nadaje z kolei woli, własnym staraniom. Współcześni pelagianie wyrażają się o łasce pozytywnie, jednak moc jaką przypisują ludzkiej woli, jej doskonałość, nieskazitelność, jest już niechrześcijańskim wyidealizowaniem. Papież podkreśla, że łaska nie czyni nas superludźmi, że nie jest tylko dodatkiem, ale jest absolutnie niezbędna, by wspomagać nasze słabości i przemieniać nas wewnętrznie każdego dnia coraz bardziej. Na łaskę się nie zasługuje, nie da się jej kupić. Papież wzywa, by każdy z nas pielęgnował w sobie to doświadczenie nieskończonego obdarowania płynącego z bezinteresownej miłości Boga.

WSPÓŁCZESNE PRZYKŁADY PELAGIANIZMU

Ojciec Święty wyróżnia wśród współczesnych form pelagianizmu takie przykłady:

• obsesje na punkcie prawa;
• dbałość o im społeczne i polityczne uznanie;
• pedantyzm w podejściu do liturgii, doktryny i prestiżu Kościoła;
• chwalenie się swym praktycyzmem;
• przesadne staranie się o programy samopomocy, samorealizacji, jak również o pewne zasady, zwyczaje i sposoby działania.

Kościół zostaje sprowadzony do garstki wybranych, do rzeczywistości, której trzeba być godnym przez przestrzeganie przepisów i dostosowanie się do wymogów ludzi, a nie Pana.

Rozdział 3: W świetle Mistrza

DOWÓD TOŻSAMOŚCI CHRZEŚCIJANINA

Błogosławieństwa to nakreślony przez Jezusa portret tego, jak On rozumie bycie świętym w naszym codziennym życiu. “Szczęśliwy” i “błogosławiony” stają się tutaj synonimem słowa “święty”. Aby żyć błogosławieństwami niezbędny jest dla nas Duch Święty, który przychodzi ze swoją mocą i uwalnia nas od naszej pychy, egoizmu i samowystarczalności.

Czym jest świętość?

Papież Franciszek opisuje każde błogosławieństwo i jego wezwanie, kończąc każdą z sekcji tekstu tymi słowami:

• “Być ubogim w duchu: to właśnie jest świętość”.
• “Reagować z łagodnością i pokorą: to właśnie jest świętość”.
• “Wiedzieć, jak płakać z innymi: to właśnie jest świętość”.
• “Pragnąć i łaknąć sprawiedliwości: to właśnie jest świętość”.
• “Patrzeć i działać miłosiernie: to właśnie jest świętość”.
• “Zachować serce wolne od wszystkiego, co plami miłość: to właśnie jest świętość”.
• “Rozsiewać wokół siebie pokój: to właśnie jest świętość”.
• “Godzić się każdego dnia na drogę Ewangelii, nawet gdyby miałoby to na nas ściągnąć problemy: to właśnie jest świętość”.

SIĘGAĆ DO SAMEJ GŁĘBI CHRYSTUSA

W 25. rozdziale Ewangelii św. Mateusza Jezus mówi o Błogosławieństwach w odniesieniu do miłosierdzia. “Jeśli dążymy do świętości, która miła jest w oczach Boga, tekst ten podaje nam jasne kryteria, według których będziemy sądzeni”. Kiedy rozpoznajemy Chrystusa w ubogim i cierpiącym, to swym wzrokiem sięgamy do samej głębi serca Chrystusa, Jego najgłębszych uczuć i wyborów. “Pan nasz powiedział to bardzo jasno, że świętości nie można rozumieć czy przeżywać w oderwaniu od tych wymogów”.

Rozdział 4: Przejawy świętości we współczesnym świecie

W przedostatnim rozdziale Papież mówi o pięciu wielkich przejawach miłości do Boga i bliźniego, które uważa za szczególnie ważne w świetle pewnych zagrożeń i ograniczeń obecnych we współczesnej kulturze. Franciszek zaznacza jednocześnie, że nie wyczerpują one wszystkich istniejących wzorów świętości, ale są szczególnie ważne w dobie współczesnych przypadłości naszej cywilizacji, którymi są np. duchowa acedia, egoizm, indywidualizm, konsumpcjonizm, smutek i negatywne nastawienie, gwałtowny i nerwowy niepokój oraz wiele form fałszywej pobożności pozbawionej spotkania z Panem.

5 WIELKICH PRZEJAWÓW MIŁOŚCI

1) wytrwałość, cierpliwość, łagodność

Pierwsza z tych wielkich cech to stała koncentracja na Bogu i mocne trwanie w tym, który kocha i wspiera. Z tego trwania rodzi się wierność w miłości, ponieważ ten, dla kogo fundamentem jest sam Bóg, jest także wierny względem innych. Jest z nimi w chwilach trudnych, trwa przy potrzebującym rozmowy i uwagi, mimo że nie przynosi mu to natychmiastowej satysfakcji. SERCE USPOKOJONE PRZEZ CHRYSTUSA Nie jest dobrze, kiedy spoglądamy na innych jak bezlitośni sędziowie, czujemy się od nich lepsi i zawsze staramy się ich pouczać. Jest to już subtelną formą przemocy. Być na drodze do świętości oznacza znosić “codzienne upokorzenia”, innymi słowy są to “ci, którzy zachowują milczenie, by ocalić swą rodzinę, ci którzy wolą chwalić innych niż chwalić się samemu, albo też ci, którzy podejmują się niechcianych zajęć, a niekiedy nawet decydują się na znoszenie niesprawiedliwości ofiarując to Panu”. Aby postępować w ten sposób “trzeba mieć serce uspokojone przez Chrystusa, wyzwolone z agresywności pochodzącej z nadmiernego egoizmu”.

2) radość i poczucie humoru

Chrześcijanin to nie jest człowiek zamknięty, wycofany, melancholijny, bez energii. Chrześcijanin to ktoś, kto promienieje pozytywnym duchem i nadzieją, nawet w trudnych chwilach. Kiepski humor źle świadczy o świętości. Smutek może być oznaką niewdzięczności za Boże dary. Współczesna kultura, indywidualistyczna i konsumpcyjna, nie daje prawdziwej radości; konsumpcjonizm nadyma tylko serce.

3) śmiałość i zapał

Świętość to również parezja: śmiałość, przynaglenie, by ewangelizować i pozostawić po sobie w tym świecie ślad. Jest to zdolność do życia otwartego, które jest do dyspozycji Boga i braci. “Śmiałość i apostolska odwaga stanowią istotny element misji”. Jeśli odważmy się pójść na peryferie, spotkamy Jezusa, który już tam jest w sercach naszych braci i sióstr, w ich poranionym ciele, w ich kłopotach i głębokim strapieniu. Bardziej niż biurokratów i funkcjonariuszy Kościół potrzebuje gorliwych misjonarzy, z entuzjazmem dzielących się prawdziwym życiem. Święci nas zaskakują i zawstydzają, bo swoim życiem przynaglają nas do porzucenia nudnej i ponurej mierności.

W punkcie 136 Franciszek pisze:„To prawda, że trzeba otworzyć drzwi serca dla Jezusa Chrystusa, ponieważ On kołacze i wzywa (por. Ap 3, 20). Ale czasami zastanawiam się czy – z powodu tworzonej przez nas nieznośnej atmosfery koncentrowania się na sobie – Jezus nie zacznie pukać w naszym wnętrzu, abyśmy Go wypuścili”.

4) we wspólnocie

Wzrastanie w świętości to postępowanie w życiu i działaniu we wspólnocie z innymi. Dzielenie się słowem i wspólne sprawowanie Eucharystii kształtuje braterstwo i czyni nas świętą i misyjną wspólnotą. Prowadzi też do rozwoju prawdziwych i dzielonych z innymi doświadczeń mistycznych. Takie doświadczenia są jednak rzadsze i mniej znaczące niż małe codzienne rzeczy. Jezus prosił swych uczniów, by zwracali uwagę na małe detale: kończące się na uczcie wino, zagubioną owcę, dwie małe monety wdowy. Niekiedy poprzez te małe rzeczy zostajemy obdarowani pocieszającym doświadczeniem Boga.

5) w nieustannej modlitwie

Ufna modlitwa bez względu na jej długość jest odpowiedzią otwartego serca na spotkanie z Bogiem twarzą w twarz, kiedy to można usłyszeć cichy głos Pana. W takiej ciszy możemy rozeznać drogi świętości, do których Pan nas powołuje. Jest to ważne dla każdego ucznia, by spędzać czas z Mistrzem, słuchać Jego słów i zawsze się od Niego uczyć. Czy jesz, czy pijesz, czy rozmawiasz, czy przebywasz ze świeckimi, czy cokolwiek innego czynisz, staraj się tak postępować, by pragnąć Boga i kierować do Niego uczucia swego serca. By jednak było to możliwe, potrzebne jest spędzanie czasu z Bogiem sam na sam. Papież pyta: "Czy są chwile, kiedy stajesz w Jego obecności w milczeniu, pozostajesz z Nim bez pośpiechu i pozwalasz, by na ciebie patrzył? Czy pozwalasz, by Jego ogień rozpalał twoje serce?

Rozdział 5:WALKA DUCHOWA, CZUJNOŚĆ I ROZEZNAWANIE

ZŁY NIE JEST MITEM!

Diabeł jest obecny od pierwszych stron Pisma Świętego. Nie powinniśmy go uważać za mit, figurę retoryczną czy jakiś wymysł, bo staniemy się mniej czujni i w konsekwencji bardziej podatni na zranienie. Nasza droga do świętości jest stałą walką, na którą Pan wyposaża nas poprzez modlitwę, słowo Boże, sprawowanie Mszy, adorację Najświętszego Sakramentu, sakramentalne pojednanie, uczynki miłosierdzia itd.

BYĆ BADACZEM

Droga do świętości jest źródłem pokoju i radości, danej nam przez Ducha. Skąd możemy wiedzieć, że coś przychodzi do nas od Ducha Święto a nie od ducha świata czy diabła? Dzięki rozeznawaniu, które jest czymś innym niż inteligencją czy zdrowym rozsądkiem. Dar rozeznawania jest szczególnie niezbędny dzisiaj, ponieważ współczesne życie rozprasza się na tak wiele różnych spraw, które uchodzą za równie ważne i dobre.

SŁUCHAJ!

Rozeznawanie jest łaską. Nie jest ono przeznaczone jedynie dla ludzi bardziej inteligentnych czy lepiej wykształconych. Nie wymaga ono specjalnych umiejętności, lecz słuchania: Pana i innych, a także samej rzeczywistości, która zawsze stanowi dla nas wyzwanie do podjęcia nowych dróg. Słuchanie wyzwala nas, abyśmy mogli odstawić na bok nasze stronnicze i ułomne poglądy, nasz wyrobiony sposób postrzegania rzeczy. Musimy rozeznać Boży harmonogram, abyśmy nie odrzucili Jego wezwania do rozwoju. Dlatego też papież prosi wszystkich chrześcijan, aby codziennie robili rachunek sumienia w szczerym dialogu z Panem.

NAJWYŻSZY STANDARD BEZ SZTYWNOŚCI

Potrzebujemy ciszy przedłużonej modlitwy, by lepiej zrozumieć Boży język, interpretować prawdziwe znaczenie inspiracji, które jak wierzymy zostały nam dane, uspokoić nasze troski i na nowo zobaczyć całe nasze życie w Bożym świetle. Nasze uważne rozeznawanie zakłada posłuszeństwo Ewangelii stanowiącej najwyższy standard, ale także nauczaniu Kościoła, które jej strzeże, abyśmy szukali w skarbcu Kościoła tego, co jest najbardziej owocne dla zbawienia “dzisiaj”; w obliczu wiecznego “dziś” zmartwychwstałego Pana nie ma bowiem miejsca na sztywność!

Aktualizacja

Trudno tutaj mówić o aktualizacji dokumentu, który ma zaledwie 3 lata. Jesteśmy przekonane, że po tę adhortację powinnien sięgnąć każdy chrześcijanin, ponieważ stanowi ona swoisty przewodnik wskazujący jak żyć Ewangelią w XXI wieku, niezależnie od stanu, narodowości, wykonywanego zawodu. Z całą pewnością mamy tu do czynienia z treściami uniwersalnymi, które będą nas prowadzić przez wiele lat.