Kultura polskiego oświecenia
Nazwa ,,oświecenie'' , do której rozpowszechenienia przyczynił się między innymi Imanuel Kant, wywodzi się z przekonania ówczesnych uczonych i twórców o przełomowym charakterze nowej epoki. Światło rozumu miało w niej pokonać ciemności zabobonów, nieuctwa i złego gustu, które wiązano z epoką baroku. Oświecenie bywa także nazywane wiekiem filozofów lub wiekiem rozumu.
Podczas oświecenia, epoki kultu rozumu, przywiązywano ogromną wagę do wykształcenia. W Polsce za czasów stanisławowskich (choć nawet wcześniej) zaczęły powstawać instytucje oświatowe i kulturalne, których głównym zadaniem stało się kształtowanie człowieka światłego, potrafiącego myśleć kategoriami dobra ogółu, znającego wartości niepodległości i wolności w pełnym tego słowa znaczeniu.
RAMY CZASOWE
początek oświecenia w Polsce
lata 30./40. XVIII w.
oświecenie dojrzałe - czasy stanisławowskie
do III rozbioru Polski 1795 r.
koniec oświecenia w Polsce
lata 20. XIX w.
1822 – wydanie zbioru Ballady i romanse Adama Mickiewicza
Charakterystyczne cechy polskiego oświecenia
– liczny udział duchownych (m.in. ks. Stanisław Konarski, ks. Hugo Kołłątaj, bp Ignacy Krasicki, ks. Adam Naruszewicz, ks. Stanisław Staszic) – łączenie idei oświecenia (wątki patriotyczne i obywatelskie) z XVII-wiecznym sarmatyzmem
– mecenat magnacki
– oparcie na szlachcie (wobec słabości mieszczaństwa), m.in. skierowane do szlachty pismo oświeceniowe “Monitor” (ks. Franciszek Bohomolec)
Architektura
Klasycyzm
(z łac. classicus „doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony”)
Podstawowe cechy klasycyzmu to:- harmonia - symetria - umiar - równowaga Budowle klasycystyczne wznoszono najczęściej na planie koła lub prostokąta. Zwolennikiem architektury klasycystycznej okazała się warstwa mieszczańska. W tym okresie powstawało wiele budynków użyteczności publicznej; teatrów, ratuszów, rynków, urzędów, szkół, szpitali, muzeów i sukiennic. Rozwiązania klasycystyczne były funkcjonalne i eleganckie.
Styl stanisławowski - odmiana klasycyzmu
Polską odmianę sztuki wczesnego klasycyzmu określa się mianem stylu stanisławowskiego lub stylu Stanisława Augusta. Podkreśla się tym samym rolę mecenatu króla w rozwoju tego kierunku. Jego cechy ujawniły się w architekturze, wystroju wnętrz, malarstwie i rzeźbie. Odrębność stylu stanisławowskiego polega na synkretyzmie elementów klasycznych i nieklasycznych - barokowych, co przejawiało się w bogactwie zdobień, złoceniach, stiukach, intensywnych kolorach.
Rokoko
Główne cechy rokoka to: - lekkość proporcji -asymetria - dekoracyjność - wyrafinowanie - egzotyzm Architektura rokoka była stosowana przede wszystkim w pałacach i kościołach. Dominujące ośrodki tej architektury znajdowały się w Wilnie i we Lwowie.
Kultura czasów stanisławowskich
Życie kulturalne wcześniej miało charakter zamknięty, natomiast z chwilą najdejscia czasów stanisławowskich przyjęło charakter publiczny. Stało się dostępne dla szerokiego grona ludzi o aspiracjach kulturalnych i intelektualnych. W 1795 roku został otworzony Teatr Nardowowy w Warszawie, wystawiani tam komedie które przez zabawę uczyły, popularyzowały idee oświeceniowe a tak że źle obyczaje i wady narodowe
Malarstwo
Klasycyzm
Malarstwo klasycystyczne skupiło się na tematyce mitologicznej i historycznej, popularne były również portrety i pejzaże. Powstawały także miniatury dekoracyjne. W Polsce upamiętnili się najbardziej malarze włoscy z otoczenia króla Stanisława Augusta: słynny portrecista M. Bacciarelli i malarz Warszawy B. Canaletto, a także J.P. Norblin.
Sentymentalizm
Prąd artystyczny konkurencyjny wobec oświeceniowego klasycyzmu, który został stworzony przez filozofa francuskiego J.J. Rousseau. W sztukach pięknych nurt ten przejawia się głównie w malarstwie pejzażowym, przesyconym poetyckim widzeniem przyrody. Sentymentalizm zbliża się do idei sztuki romantycznej.
Rokoko
Styl ten miał wpływ głównie na architekturę, zdobnictwo i rzemiosło artystyczne epoki oświecenia. Istotą tego stylu było rozumienie piękna jako wartości podstawowej, dającej przyjemność obcowania z wytworami sztuki. Wytworne i subtelne, rokoko najpełniej zostało zrealizowane w małych formach architektonicznych oraz w architekturze pałacowych i salonowych wnętrz: w eleganckiej ornamentyce, w lekkości i dekoracyjności wystroju W kulturze polskiej przykładem ogrodu urządzonego w stylu rokoko są Powązki Izabeli Czartoryskie
Wybitni malarze, którzy pracowali na dworze Stanisława Augusta Poniatwskiego
Marcello Bacciarelli - czynny w Polsce od 1767, portrecista i autor scen alegorycznych i historycznych, malarz dworu króla Stanisława Augusta w Warszawie, członek honorowy akademii sztuk w Dreźnie, Wiedniu i Berlinie, profesor i honorowy dziekan Oddziału Sztuk Pięknych Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Został zaangażowany do dekoracji Zamku Ujazdowskiego w Warszawie, który król przebudowywał w latach 1766-69 na swą siedzibę. Bacciarell namalował 22 portrety królów polskich, a także Portret króla Stanisława Augusta w stroju koronacyjnym (replika wizerunku wykonanego w 1768, obecnie tamże), wykonał też owalny plafon przedstawiący Wieczność albo sława głosząca pamiętne czyny monarchów polskich (niezachowany).
Bernardo Bellotto - zwany Canaletto, włoski malarz, autor wedut i fantazji architektonicznych, działający we Włoszech, w Dreźnie na dworze Augusta III Wettina oraz w Warszawie na dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (1767–80), znacząco wpłynął na rozwój malarstwa polskiego. W 1769 malarz (wespół z synem) wykonał dla króla czternaście widoków Rzymu, antycznego i papieskiego, wzorowanych na akwafortach Piranesiego "Vedute di Roma". Głównym warszawskim dziełem Bellotta jest, wykonany na zamówienie królewskie, cykl 26 wedut z widokami miasta powstałych w latach 1770-80, do Zamku Królewskiego w Warszawie, do specjalnie nań przeznaczonej sali zwanej salą Prospektową. Wykonał między innymi - "Krakowskie Przedmieście od strony Bramy Krakowskiej" (1767–1768), "Kolumna Zygmunta III od strony zejścia do Wisły" (1767–1770), "Widok Warszawy od strony Pragi" (1770), "Widok Warszawy z Pałacem Ordynackim" (1772), "Krakowskie Przedmieście w stronę Placu Zamkowego" (1774).
Literatura oświecenia
Literatura oświecenia w Polsce to w dużej mierze literatura zaangażowana politycznie i społecznie, a więc literatura dydaktyczna i polemiczna. Za cel stawiano sobie zmiany w świadomości odbiorców, stąd właśnie pedagogiczny i parenetyczny charakter twórczości literackiej. Do gatunków, które dominowały w epoce, zaliczamy: satyrę, bajkę, list poetycki, poemat heroikomiczny.
Teatr Narodowy
Poza teatrem oddziaływanie miało czasopiśmiennictwo. Od 1765 roku z inicjatywy króla wychodziło czasopismo "Monitor" założone przez Ignacego Krasickiego i Franciszka Bohomolca. Obejmowało ono wzór oświeconego ziemianina, który korzysta z dostępnych nauk, dba o gospodarkę, kształci synów na przykładnych obywateli i reprez entuje tolerancyjność religijną. W czasie Sejmu Wielkiego szczególne miejsce zajęła "gazeta narodowa i obca", która umieszczała informacje m.in o obradach sejmowych. W szystko to pomagali się kształcić opinii publicznej. Gazety otworzyły w tej epoce dostęp nie tylko do informacji krajowych a także zagranicznych informacji kulturalnych politycznych i gospodarczych. Księgarze i drukarze organizowali nowoczesne wydawnictwa a także otwierali czytelnie
Edukacja w oświeceniu
sZKOŁA RYCERSKA
Kluczową rolę w realizowanej przez króla Stanisława Augusta modernizacji państwa i społeczeństwa miał odgrywać zreformowany system oświaty i szkolnictwa. W 1756 założył on w Warszawie Szlachecki Korpus Kadetów, czyli Szkołę Rycerską. Była to pierwsza w Rzeczypospolitej szkoła świecka, która nie tylko przygotowywała do służby wojskowej, lecz dawała wszechstronną i gruntowną wiedzę oraz kształtowała postawy patriotyczne i moralne.
Komisja Edukacji Narodowej
W 1773 roku, 14 października, na mocy decyzji sejmu rozbiorowego powstała Komisja Edukacji Narodowej. Była to pierwsza w dziejach Polski instytucja o charakterze ministerstwa oświaty publicznej, która podporządkowała edukację interesom państwa. Przejęła ona fundusze i szkoły rozwiązanego zakonu jezuitów, a także seminaria duchowne i inne szkoły w całej Rzeczpospolitej. Podlegała królowi i była niezależna od Rady Nieustającej. Komisja Edukacji Narodowej miała za zadanie przebudowę systemu szkolnictwa w skali całego kraju.
Reformy Komisji Edukacji Narodowej
Komisja Edukacji Narodowej na czele dwóch prowincji szkolnych ustanowiła zreformowane uniwersytety w Krakowie i w Wilnie, przemianowane na Szkołę Główną Koronną i Szkołę Główną Litewską. Szkoły Główne miały obowiązek kierować nauczaniem w sieci powiatowych szkół średnich, przeznaczonych głównie dla młodzieży szlacheckiej, ale otwartych rownież dla najzdolniejszych plebejuszy. Przeprowadzono reformę programów nauczania. Położono w nich nacisk na umiejątności praktyczne oraz przedmioty służące wychowaniu patriotycznemu i obywatelskiemu. W programach szkolnych znalazły sie nauki przyrodnicze, historia, geografia, elementy prawa, matematyka. Językiem nauczania zamiast łaciny stał się język polski. W 1775 roku Komisja Edukacji Narodowej powołała do życia Towarzystwo Ksiąg Elementarnych złożone z pedagogów i uczonych. Jego zadaniem było opracowanie podręczników dla potrzeb zreformowanych szkół.
Ważne postacie epoki
Hugo Kołłątaj - (1750-1812) duchowny, doktor filozofii, prawa i teologii, zwolennik republiki, w Polsce monarchii konstytucyjnej, domagał się zniesienia wolnej elekcji i liberum veto oraz likwidacji pańszczyzny, opowiadał się za dziedzicznością tronu. Podkreślał znaczenie prawa własności jako podstawy dobrobytu jednostki i narodu, główne dzieło polityczne - ,,Do Stanisława Małachwoskiego... Anonima listów kilka''
Franciszek Karpiński (1741-1825) - główny przedstawiciel sentymentalizmu w poezji polskiej. Pierwszy tom poezji, ,,Zabawki wierszem'' , opublikował w wieku 40 lat. Był uczuciowo związany z trzema kobietami, które w swoich wierszach przedstawiał zawsze jako Justyny. W jego twórczości pojawiały się również motywy patriotyczne.
Stanisław Staszic (1755-1826) duchowny, wybitny organizator życia naukowego, za idealny ustrój uważał monarchię konstytucyjną, domagał się zniesienia wolnej elekcji i liberum veto, opowiadał się za zrównaniem w prawach politycznych mieszczan i szlachty. Główne dzieło polityczne - ,, Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego, Przestrogi dla Polski''
Ignacy Krasicki - przedstawiciel klasycyzmu, biskup warmiński, przyjaciel Stanisława Augusta Poniatowskiego. To z jego inspiracji opracowano plan najważniejszego polskiego czasopisma doby oświecenia ,,Monitora'', a następnie wpółredagował wiele jego numerów. W czasopiśmie ,,Zabawy Przyjemne i Pożyteczne'' wydrukował słynny ,,Hymn do miłości ojczyzny''. Jako autor poematu Myszeida pieśni X zadebiutował w roku 1775. W następnych latach ukazały się Satyry, Bajki i przypowieści, Antymonachomachia oraz Wojna Chocimska.
Franciszek Zabłocki (1752-1821) najznakomitszy dramaturg polskiego oświecenia. komediopisarz , autor ponad 50 sztuk, będących zazwyczaj przeróbkami autorów zagranicznych głównie francuskich. Najciekawszą jego komedią jest ,,Fircyk w zalotach''. Zabłocki był także tłumaczem z języka francuskiego i angielskiego.
Julian Ursyn Niemcewicz (1757 lub 1758 - 1841) tworzył dramaty, powieści i poezję. Jest autorem jednego z najważniejszych polskich dramatów doby oświecenia ,,Powrotu posła''. Spod jego pióra wyszły także ,,Śpiewy historyczne'', jedna z najpopularniejszych polskich książek XIX w.
Wojciech Bogusławski - (1757-1829) był aktorem, reżyserem, dramatopisarzem. Pełnił funkcję dyrektora Teatru Narodowego. Najwięcej sławo przyniosło mu widowisko ,,Cud mniemany, czyli Krakowaicy i Górale'', wystawione po raz pierwszy 1 marca 1794 r., w przededniu wybuchu insurekcji kościuszkowskiej w Warszawie. Po upadku Rzeczypospolitej Bogusławski wystawił ,, Krakowiaków i Górali'' w zaborze austriackim, a potem w Księstwie Warszawskim i Królestwie Kongresowym, niestrudzenie wołając Polaków do walki o niepodległość.
Jóżef Wybicki - (1747-1822) publicysta, pisarz oraz poeta. Uczestnik konfederacji barskiej, działacz królewskiego stronnictwa patriotycznego, członek Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. W 1797 r. napisał ,,Pieśń Legionów Polskich we Włoszech'', znaną jako ,,Mazurek Dąbrowskiego''. Autor między innymi wierszy, librett operowych, tragedii historycznych, komedii obyczajowych, listów patriotycznych.
Ciekawostki
W XVIII wieku na wigilijnym stole bogacza mogło znaleźć się nawet 25 potraw
Czasy saskie dla rozwoju polskiego zwyczaju świątecznego miały ogromne znaczenie. To właśnie wtedy zaczęto uroczyście obchodzić Wigilię. Wyposzczeni po adwentowych dniach Polacy z niecierpliwością oczekiwali, by zasiąśćdo suto zastawionego stołu
Ludwik XV został dziadkiem w wieku 31 lat
Ludwika XV pamięta się głównie przez romans z panią Pompadour i małżeńtwo z Polką. Jednak władca ten był rekordzistą w zupełnie innej dziedzinie. W wieku 31 lat, kiedy wielu mężczyzn dopiero zaczyna myśleć o ewentualnym ożenku, on już był dziadkiem.
POKÓJ 3MARIA HIBENTAL LAURA KOBICKA KINGA KOZUBOWSKA JULIA SZEJNER
KULTURA POLSKIEGO OŚWIECENIA
Julia Szejner
Created on May 11, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Audio tutorial
View
Pechakucha Presentation
View
Desktop Workspace
View
Decades Presentation
View
Psychology Presentation
View
Medical Dna Presentation
View
Geometric Project Presentation
Explore all templates
Transcript
Kultura polskiego oświecenia
Nazwa ,,oświecenie'' , do której rozpowszechenienia przyczynił się między innymi Imanuel Kant, wywodzi się z przekonania ówczesnych uczonych i twórców o przełomowym charakterze nowej epoki. Światło rozumu miało w niej pokonać ciemności zabobonów, nieuctwa i złego gustu, które wiązano z epoką baroku. Oświecenie bywa także nazywane wiekiem filozofów lub wiekiem rozumu.
Podczas oświecenia, epoki kultu rozumu, przywiązywano ogromną wagę do wykształcenia. W Polsce za czasów stanisławowskich (choć nawet wcześniej) zaczęły powstawać instytucje oświatowe i kulturalne, których głównym zadaniem stało się kształtowanie człowieka światłego, potrafiącego myśleć kategoriami dobra ogółu, znającego wartości niepodległości i wolności w pełnym tego słowa znaczeniu.
RAMY CZASOWE
początek oświecenia w Polsce
lata 30./40. XVIII w.
oświecenie dojrzałe - czasy stanisławowskie
do III rozbioru Polski 1795 r.
koniec oświecenia w Polsce
lata 20. XIX w.
1822 – wydanie zbioru Ballady i romanse Adama Mickiewicza
Charakterystyczne cechy polskiego oświecenia
– liczny udział duchownych (m.in. ks. Stanisław Konarski, ks. Hugo Kołłątaj, bp Ignacy Krasicki, ks. Adam Naruszewicz, ks. Stanisław Staszic) – łączenie idei oświecenia (wątki patriotyczne i obywatelskie) z XVII-wiecznym sarmatyzmem – mecenat magnacki – oparcie na szlachcie (wobec słabości mieszczaństwa), m.in. skierowane do szlachty pismo oświeceniowe “Monitor” (ks. Franciszek Bohomolec)
Architektura
Klasycyzm
(z łac. classicus „doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony”)
Podstawowe cechy klasycyzmu to:- harmonia - symetria - umiar - równowaga Budowle klasycystyczne wznoszono najczęściej na planie koła lub prostokąta. Zwolennikiem architektury klasycystycznej okazała się warstwa mieszczańska. W tym okresie powstawało wiele budynków użyteczności publicznej; teatrów, ratuszów, rynków, urzędów, szkół, szpitali, muzeów i sukiennic. Rozwiązania klasycystyczne były funkcjonalne i eleganckie.
Styl stanisławowski - odmiana klasycyzmu
Polską odmianę sztuki wczesnego klasycyzmu określa się mianem stylu stanisławowskiego lub stylu Stanisława Augusta. Podkreśla się tym samym rolę mecenatu króla w rozwoju tego kierunku. Jego cechy ujawniły się w architekturze, wystroju wnętrz, malarstwie i rzeźbie. Odrębność stylu stanisławowskiego polega na synkretyzmie elementów klasycznych i nieklasycznych - barokowych, co przejawiało się w bogactwie zdobień, złoceniach, stiukach, intensywnych kolorach.
Rokoko
Główne cechy rokoka to: - lekkość proporcji -asymetria - dekoracyjność - wyrafinowanie - egzotyzm Architektura rokoka była stosowana przede wszystkim w pałacach i kościołach. Dominujące ośrodki tej architektury znajdowały się w Wilnie i we Lwowie.
Kultura czasów stanisławowskich
Życie kulturalne wcześniej miało charakter zamknięty, natomiast z chwilą najdejscia czasów stanisławowskich przyjęło charakter publiczny. Stało się dostępne dla szerokiego grona ludzi o aspiracjach kulturalnych i intelektualnych. W 1795 roku został otworzony Teatr Nardowowy w Warszawie, wystawiani tam komedie które przez zabawę uczyły, popularyzowały idee oświeceniowe a tak że źle obyczaje i wady narodowe
Malarstwo
Klasycyzm
Malarstwo klasycystyczne skupiło się na tematyce mitologicznej i historycznej, popularne były również portrety i pejzaże. Powstawały także miniatury dekoracyjne. W Polsce upamiętnili się najbardziej malarze włoscy z otoczenia króla Stanisława Augusta: słynny portrecista M. Bacciarelli i malarz Warszawy B. Canaletto, a także J.P. Norblin.
Sentymentalizm
Prąd artystyczny konkurencyjny wobec oświeceniowego klasycyzmu, który został stworzony przez filozofa francuskiego J.J. Rousseau. W sztukach pięknych nurt ten przejawia się głównie w malarstwie pejzażowym, przesyconym poetyckim widzeniem przyrody. Sentymentalizm zbliża się do idei sztuki romantycznej.
Rokoko
Styl ten miał wpływ głównie na architekturę, zdobnictwo i rzemiosło artystyczne epoki oświecenia. Istotą tego stylu było rozumienie piękna jako wartości podstawowej, dającej przyjemność obcowania z wytworami sztuki. Wytworne i subtelne, rokoko najpełniej zostało zrealizowane w małych formach architektonicznych oraz w architekturze pałacowych i salonowych wnętrz: w eleganckiej ornamentyce, w lekkości i dekoracyjności wystroju W kulturze polskiej przykładem ogrodu urządzonego w stylu rokoko są Powązki Izabeli Czartoryskie
Wybitni malarze, którzy pracowali na dworze Stanisława Augusta Poniatwskiego
Marcello Bacciarelli - czynny w Polsce od 1767, portrecista i autor scen alegorycznych i historycznych, malarz dworu króla Stanisława Augusta w Warszawie, członek honorowy akademii sztuk w Dreźnie, Wiedniu i Berlinie, profesor i honorowy dziekan Oddziału Sztuk Pięknych Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Został zaangażowany do dekoracji Zamku Ujazdowskiego w Warszawie, który król przebudowywał w latach 1766-69 na swą siedzibę. Bacciarell namalował 22 portrety królów polskich, a także Portret króla Stanisława Augusta w stroju koronacyjnym (replika wizerunku wykonanego w 1768, obecnie tamże), wykonał też owalny plafon przedstawiący Wieczność albo sława głosząca pamiętne czyny monarchów polskich (niezachowany).
Bernardo Bellotto - zwany Canaletto, włoski malarz, autor wedut i fantazji architektonicznych, działający we Włoszech, w Dreźnie na dworze Augusta III Wettina oraz w Warszawie na dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (1767–80), znacząco wpłynął na rozwój malarstwa polskiego. W 1769 malarz (wespół z synem) wykonał dla króla czternaście widoków Rzymu, antycznego i papieskiego, wzorowanych na akwafortach Piranesiego "Vedute di Roma". Głównym warszawskim dziełem Bellotta jest, wykonany na zamówienie królewskie, cykl 26 wedut z widokami miasta powstałych w latach 1770-80, do Zamku Królewskiego w Warszawie, do specjalnie nań przeznaczonej sali zwanej salą Prospektową. Wykonał między innymi - "Krakowskie Przedmieście od strony Bramy Krakowskiej" (1767–1768), "Kolumna Zygmunta III od strony zejścia do Wisły" (1767–1770), "Widok Warszawy od strony Pragi" (1770), "Widok Warszawy z Pałacem Ordynackim" (1772), "Krakowskie Przedmieście w stronę Placu Zamkowego" (1774).
Literatura oświecenia
Literatura oświecenia w Polsce to w dużej mierze literatura zaangażowana politycznie i społecznie, a więc literatura dydaktyczna i polemiczna. Za cel stawiano sobie zmiany w świadomości odbiorców, stąd właśnie pedagogiczny i parenetyczny charakter twórczości literackiej. Do gatunków, które dominowały w epoce, zaliczamy: satyrę, bajkę, list poetycki, poemat heroikomiczny.
Teatr Narodowy
Poza teatrem oddziaływanie miało czasopiśmiennictwo. Od 1765 roku z inicjatywy króla wychodziło czasopismo "Monitor" założone przez Ignacego Krasickiego i Franciszka Bohomolca. Obejmowało ono wzór oświeconego ziemianina, który korzysta z dostępnych nauk, dba o gospodarkę, kształci synów na przykładnych obywateli i reprez entuje tolerancyjność religijną. W czasie Sejmu Wielkiego szczególne miejsce zajęła "gazeta narodowa i obca", która umieszczała informacje m.in o obradach sejmowych. W szystko to pomagali się kształcić opinii publicznej. Gazety otworzyły w tej epoce dostęp nie tylko do informacji krajowych a także zagranicznych informacji kulturalnych politycznych i gospodarczych. Księgarze i drukarze organizowali nowoczesne wydawnictwa a także otwierali czytelnie
Edukacja w oświeceniu
sZKOŁA RYCERSKA
Kluczową rolę w realizowanej przez króla Stanisława Augusta modernizacji państwa i społeczeństwa miał odgrywać zreformowany system oświaty i szkolnictwa. W 1756 założył on w Warszawie Szlachecki Korpus Kadetów, czyli Szkołę Rycerską. Była to pierwsza w Rzeczypospolitej szkoła świecka, która nie tylko przygotowywała do służby wojskowej, lecz dawała wszechstronną i gruntowną wiedzę oraz kształtowała postawy patriotyczne i moralne.
Komisja Edukacji Narodowej
W 1773 roku, 14 października, na mocy decyzji sejmu rozbiorowego powstała Komisja Edukacji Narodowej. Była to pierwsza w dziejach Polski instytucja o charakterze ministerstwa oświaty publicznej, która podporządkowała edukację interesom państwa. Przejęła ona fundusze i szkoły rozwiązanego zakonu jezuitów, a także seminaria duchowne i inne szkoły w całej Rzeczpospolitej. Podlegała królowi i była niezależna od Rady Nieustającej. Komisja Edukacji Narodowej miała za zadanie przebudowę systemu szkolnictwa w skali całego kraju.
Reformy Komisji Edukacji Narodowej
Komisja Edukacji Narodowej na czele dwóch prowincji szkolnych ustanowiła zreformowane uniwersytety w Krakowie i w Wilnie, przemianowane na Szkołę Główną Koronną i Szkołę Główną Litewską. Szkoły Główne miały obowiązek kierować nauczaniem w sieci powiatowych szkół średnich, przeznaczonych głównie dla młodzieży szlacheckiej, ale otwartych rownież dla najzdolniejszych plebejuszy. Przeprowadzono reformę programów nauczania. Położono w nich nacisk na umiejątności praktyczne oraz przedmioty służące wychowaniu patriotycznemu i obywatelskiemu. W programach szkolnych znalazły sie nauki przyrodnicze, historia, geografia, elementy prawa, matematyka. Językiem nauczania zamiast łaciny stał się język polski. W 1775 roku Komisja Edukacji Narodowej powołała do życia Towarzystwo Ksiąg Elementarnych złożone z pedagogów i uczonych. Jego zadaniem było opracowanie podręczników dla potrzeb zreformowanych szkół.
Ważne postacie epoki
Hugo Kołłątaj - (1750-1812) duchowny, doktor filozofii, prawa i teologii, zwolennik republiki, w Polsce monarchii konstytucyjnej, domagał się zniesienia wolnej elekcji i liberum veto oraz likwidacji pańszczyzny, opowiadał się za dziedzicznością tronu. Podkreślał znaczenie prawa własności jako podstawy dobrobytu jednostki i narodu, główne dzieło polityczne - ,,Do Stanisława Małachwoskiego... Anonima listów kilka''
Franciszek Karpiński (1741-1825) - główny przedstawiciel sentymentalizmu w poezji polskiej. Pierwszy tom poezji, ,,Zabawki wierszem'' , opublikował w wieku 40 lat. Był uczuciowo związany z trzema kobietami, które w swoich wierszach przedstawiał zawsze jako Justyny. W jego twórczości pojawiały się również motywy patriotyczne.
Stanisław Staszic (1755-1826) duchowny, wybitny organizator życia naukowego, za idealny ustrój uważał monarchię konstytucyjną, domagał się zniesienia wolnej elekcji i liberum veto, opowiadał się za zrównaniem w prawach politycznych mieszczan i szlachty. Główne dzieło polityczne - ,, Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego, Przestrogi dla Polski''
Ignacy Krasicki - przedstawiciel klasycyzmu, biskup warmiński, przyjaciel Stanisława Augusta Poniatowskiego. To z jego inspiracji opracowano plan najważniejszego polskiego czasopisma doby oświecenia ,,Monitora'', a następnie wpółredagował wiele jego numerów. W czasopiśmie ,,Zabawy Przyjemne i Pożyteczne'' wydrukował słynny ,,Hymn do miłości ojczyzny''. Jako autor poematu Myszeida pieśni X zadebiutował w roku 1775. W następnych latach ukazały się Satyry, Bajki i przypowieści, Antymonachomachia oraz Wojna Chocimska.
Franciszek Zabłocki (1752-1821) najznakomitszy dramaturg polskiego oświecenia. komediopisarz , autor ponad 50 sztuk, będących zazwyczaj przeróbkami autorów zagranicznych głównie francuskich. Najciekawszą jego komedią jest ,,Fircyk w zalotach''. Zabłocki był także tłumaczem z języka francuskiego i angielskiego.
Julian Ursyn Niemcewicz (1757 lub 1758 - 1841) tworzył dramaty, powieści i poezję. Jest autorem jednego z najważniejszych polskich dramatów doby oświecenia ,,Powrotu posła''. Spod jego pióra wyszły także ,,Śpiewy historyczne'', jedna z najpopularniejszych polskich książek XIX w.
Wojciech Bogusławski - (1757-1829) był aktorem, reżyserem, dramatopisarzem. Pełnił funkcję dyrektora Teatru Narodowego. Najwięcej sławo przyniosło mu widowisko ,,Cud mniemany, czyli Krakowaicy i Górale'', wystawione po raz pierwszy 1 marca 1794 r., w przededniu wybuchu insurekcji kościuszkowskiej w Warszawie. Po upadku Rzeczypospolitej Bogusławski wystawił ,, Krakowiaków i Górali'' w zaborze austriackim, a potem w Księstwie Warszawskim i Królestwie Kongresowym, niestrudzenie wołając Polaków do walki o niepodległość.
Jóżef Wybicki - (1747-1822) publicysta, pisarz oraz poeta. Uczestnik konfederacji barskiej, działacz królewskiego stronnictwa patriotycznego, członek Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. W 1797 r. napisał ,,Pieśń Legionów Polskich we Włoszech'', znaną jako ,,Mazurek Dąbrowskiego''. Autor między innymi wierszy, librett operowych, tragedii historycznych, komedii obyczajowych, listów patriotycznych.
Ciekawostki
W XVIII wieku na wigilijnym stole bogacza mogło znaleźć się nawet 25 potraw
Czasy saskie dla rozwoju polskiego zwyczaju świątecznego miały ogromne znaczenie. To właśnie wtedy zaczęto uroczyście obchodzić Wigilię. Wyposzczeni po adwentowych dniach Polacy z niecierpliwością oczekiwali, by zasiąśćdo suto zastawionego stołu
Ludwik XV został dziadkiem w wieku 31 lat
Ludwika XV pamięta się głównie przez romans z panią Pompadour i małżeńtwo z Polką. Jednak władca ten był rekordzistą w zupełnie innej dziedzinie. W wieku 31 lat, kiedy wielu mężczyzn dopiero zaczyna myśleć o ewentualnym ożenku, on już był dziadkiem.
POKÓJ 3MARIA HIBENTAL LAURA KOBICKA KINGA KOZUBOWSKA JULIA SZEJNER