manipulacja

Manipulacja

Weronika KubiesaJulia Juraszek Wiktoria Matusik Agnieszka Prochownik

START

sznurek, czyli ukryta manipulacja

spis treści

definicja

reguła wzajemności

technika „drzwiami w twarz”

reguła zaangażowania i konsekwencji

technika manipulacji politycznej

społeczny dowód słuszności

czynniki zwiększające podatność na manipulacje

reguła lubienia i sympatii

reguła autorytetu

jak nie dać sobą manipulować

gaslighting

MANIPULACJA

jest sposobem oddziaływania na inne osoby lub grupy, w efekcie którego zachodzą zmiany w ich zachowaniu i postępowaniu. Z założenia mechanizm ten ma oddziaływać na podświadomość osoby lub grupy manipulowanej oraz być przed nią ukryty.

Trzy najważniejsze elementy manipulacji;

• manipulator ukrywa swoje intencje, osoba manipulowana nie wie, że ktoś chce wpłynąć na jej decyzje lub zachowanie;
• manipulator zna słabe strony osoby, na którą wpływa i świetnie je wykorzystuje;
• manipulator nie przejmuje się skutkami swoich działań, nie ma dla niego znaczenia, czy może wyrządzić krzywdę drugiej osobie.

REGUŁA WZAJEMNOŚCI

SECTION 1

CO TO? Reguła wzajemności – w psychologii społecznej zasada, którą kierują się ludzie. Reguła ta jest bardzo silna i powszechna, nabywamy ją bardzo wcześnie w procesie socjalizacji. Niekiedy twierdzi się też, że jest skutkiem setek tysięcy lat rozwoju człowieka w małych grupach społecznych. Jedna z teorii mówi, że reguła wzajemności wykształciła się w społeczeństwach m.in po to, by zachęcić jednostkę do inicjowania kontaktów opartych na wzajemnej wymianie usług - bez ryzyka bycia eksploatowanym przez innych członków grupy.

Reguła wzajemności to także mechanizm adaptacyjny, umożliwiający podział pracy, wymianę różnych dóbr i usług oraz stworzenie takiej sieci współzależności, która wiąże poszczególne jednostki w wysoce skuteczne zespoły. Odwzajemnianie przysługi często prowadzi do obopólnego zysku, natomiast nieodwzajemnienie przysługi powoduje nieprzyjemne napięcie (podobnie jak nieprzyjęcie i niewyświadczenie).

jak działa?

• mówi, że każdej osobie, która wyświadczyła nam jakieś dobro, trzeba się odwdzięczyć.

• sprawia, że czujemy się zobligowani do odwzajemniania wyświadczonych nam przysług.

• mówi, że ludzie są skłonni do odwzajemniania zachowań, z jakimi się spotykają.

• mówi, że osoby, które się nam jakoś przysłużyły, mogą w zamian liczyć na przysługę z naszej strony.
• to jeden z podstawowych mechanizmów wywierania wpływu; budzi silne poczucie zobowiązania, potrzebę odwzajemnienia się tym samym dobrem.

PRZYKŁADY

• darmowe próbki (kosmetyków, książek, żywności – degustacje)

• darmowe materiały promocyjne (długopisy, smycze do kluczy, kubki, koszulki, notesy)

• wysyłanie do klientów kartek z życzeniami

• kupowanie drobnych rzeczy (np. drinków na imprezie, wody podczas targów/konferencji)

KILKA SYTUACJI

LOREM IPSUM

• Do drzwi dzwoni kominiarz i wręcza Ci mały papierowy kalendarz, po czym prosi o drobny datek.

• Na ulicy podchodzi do Ciebie starsza osoba wręczając Ci kwiatek i mówiąc, że to prezent, po czym kilka kroków dalej inna osoba prosi Cię o finansowe wsparcie dla jakieś organizacji dobroczynnej.

• Jeśli więc otrzymamy od kogoś prezent urodzinowy, czujemy się zobowiązani również obdarować go prezentem w dniu jego urodzin

• Jeśli znajomi zaproszą nas na wizytę, my także zapraszamy ich do siebie

• Jeśli zaś ktoś wyświadcza nam przysługę, chcemy również odwdzięczyć się przysługą.

REGUŁA ZAANGAŻOWANIA I KONSEKWENCJI

To metoda wywierania wpływu polegająca na zaangażowaniu odbiorcy w określoną czynność, która ma sprawić, aby w późniejszym czasie wykonał on odpowiednie działanie.

Metodę tę praktykuje wielu sprzedawców nakłaniając początkowo do zakupu czegoś niewielkiego, co stanowi dla klienta prawdziwą okazję cenową (nawet, jeśli miałoby to oznaczać stratę marketingową), aby wzbudzić zaangażowanie i zaufanie do marki, a następnie oferując zakup droższych produktów/usług, jako naturalne następstwo pierwszego zakupu.

Dlaczego reguła zaangażowania i konsekwencji działa?

Ponieważ rozbieżność pomiędzy wcześniejszą deklaracją, sprawiającą że myślimy o sobie w określony sposób, a naszym działaniem, powoduje dysonans, co stanowi obciążenie dla umysłu. To chęć spójności pomiędzy deklaracją (obrazem samego siebie) a podejmowanymi czynami sprawia, że pomimo braku nacisku konsekwentnie dążymy do wypełnienia wcześniejszych deklaracji. Spójność świata wewnętrznego ze światem zewnętrznym jest silnie działającym mechanizmem utrzymującym “porządek” w naszej psychice.

SPOŁECZNY DOWÓD SŁUSZNOŚCI

Społeczny dowód słuszności – zasada, według której człowiek, nie wiedząc, jaka decyzja lub jaki pogląd jest słuszny podejmuje decyzje lub przyjmuje poglądy takie same, jak większość grupy. Innymi słowy uważamy, że jakieś zachowanie jest poprawne wtedy, gdy widzimy innych ludzi, którzy tak właśnie się zachowują.

"Im więcej osób postępuje w jakiś sposób, tym bardziej prawdopodobne, że zrobisz to samo."

Chcesz sprzedać produkt. W jaki sposób przekonasz klienta, że twój produkt przyniesie mu korzyści? Istnieją 3 zasady:

1. Im więcej rekomendacji, tym lepiej. 2. Osoby rekomendujące muszą się od siebie różnić. 3. Relacje "podobny, ale jednak różny" Mają być to osoby, które są od siebie różne, ale jednak podobne do klienta:

a) tacy jak ja; b) tacy jakich podziwiam; c) tacy z jakimi chciałbym być.

REGUŁA LUBIENIA I SYMPATII

To jedna z reguł wpływu społecznego, które wyodrębnił Robert Cialdini. Polega ona na przeniesieniu uczuć dotyczących osoby na przekazywaną przez nią propozycję. Mówiąc prościej, człowiek wykazuje większą skłonność do wypełniania próśb ludzi, których zna i lubi. Często reguły wpływu społecznego wykorzystuje się w marketingu i sprzedaży. Czasem jednak służą one psychomanipulacji.

Jakie czynniki mogą w sposób nieświadomy potęgować stopień poczucia bliskości z kimś i decydować o większej uległości wobec jego próśb?

LOREM IPSUM

• Podobieństwo

• Komplementy

• Zasada kojarzenia

• Fizyczna atrakcyjność

• Wspólny cel

Jak ta metoda przejawia się w mediach?

• Pierwszym sposobem jest zaproszenie do reklamy osoby, która jest dobrze znana i lubiana. Ważne, żeby nie był to ktoś kontrowersyjny – akurat w tym przypadku celem jest wzbudzenie emocji pozytywnych, a nie jakichkolwiek.

• Kolejnym jest rozczulanie widzów. Ludzie lubią reklamy, w których udział biorą dzieci, zwierzęta, szczególnie jeśli dodatkowo posiadają jakieś ludzkie cechy, nieożywione przedmioty .

REGUŁA AUTORYTETU

Reguła autorytetu to jedna z zasad wpływu społecznego, które wyróżnił Robert Cialdini, profesor psychologii Uniwersytetu Stanowego w Arizonie. Polega ona na większej skłonności do posłuszeństwa osobom, które uważa się za autorytety. Istotą tej reguły, podobnie jak w przypadku wcześniejszych reguł, jest tak zwane pójście na skróty i wyłączanie myślenia, co z kolei powoduje to, że człowiek zachowuje się mechanicznie. Ulegamy osobom uznawanym za autorytety w danej dziedzinie, bo skoro znawca tematu coś twierdzi, to pewnie tak jest. Budowaniu autorytetu sprzyjają np. tytuły naukowe, pozycja społeczna czy też posiadanie dużej wiedzy.

JAK DZIAŁA?

LOREM IPSUM

Autorytet, czyli kto?Takimi wyznacznikami mogą być na przykład konkretny strój lub mundur (jak w przypadku lekarzy), status zawodowy lub społeczny (np. profesor), a także stan majątkowy podkreślany przez różnego rodzaju gadżety (drogie zegarki, telefon, samochód itp.) Autorytety zwykle cechują się wiedzą, mądrością i władzą - z tych powodów możemy miewać duże skłonności do automatycznego ulegania ich sugestiom

LOREM IPSUM

Jeśli dana osoba może pochwalić się np. tytułem naukowym, zawodowym lub wysoką pozycją w gronie ekspertów z danej dziedziny - czyli posiada autorytet - to mamy automatyczne tendencję do przyjmowania tez głoszonych przez taką osobę za prawdziwe. W rzeczywistości fakty wcale nie muszą się zgadzać ( jak w przypadku Edyty Górniak lub Premiera Morawieckiego przed wyborami w 2020r.), ufamy jednak, że skoro informacja pochodzi od kogoś o ugruntowanej wysokiej pozycji, to jest prawdziwa.

OSOBY O WYŻSZEJ POZYCJI ODBIERAMY INACZEJ:

• Jesteśmy bardziej skłonni spełniać ich prośby (42%-92%)

• Jesteśmy bardziej skłonni je naśladować (3,5 razy częściej na czerwonym świetle)

• Wydają nam się wyższe

PRZYKŁADY

• Idziesz ulicą. Nagle widzisz strażaka, który poleca Ci udać się na drugą stronę ulicy, tłumacząc, że tutaj nie ma przejścia, mimo tego, że nie widać, aby chodnik był zastawiony. Przechodzisz, czy ignorujesz go nadal idąc prosto?

• Jedziesz autem. Nagle widzisz policjanta, który nakazuje Ci zjechać na bok. Posłusznie zatrzymujesz samochód na poboczu czy odjeżdżasz, nie zważając na to, co polecił Ci zrobić?

• Nie bez powodu w reklamach leków najczęściej występują sami lekarze. Osoby w lekarskim kitlu wzbudzają nasze zaufanie, więc prawdopodobnie postąpimy zgodnie z ich rekomendacją.
• W dziedzinie mody z kolei nierzadko autorytetami są dla nas gwiazdy i celebryci.

GASLIGHTING

Gaslighting - ten mało znany termin nazywa rodzaj przemocy psychicznej, polegającej na takim manipulowaniu drugą osobą, by stopniowo przejmować kontrolę nad jej sposobem postrzegania rzeczywistości. Manipulant może udawać, że nie rozumie drugiej osoby („o co ci chodzi, coś sobie wymyśliłeś/aś”), podawać w wątpliwość jej wersję zdarzeń (przecież tak nie było, wymyśliłeś/aś sobie ), odrzucać jej obawy („przesadzasz”, „masz urojenia”, „to szalone”).

Działania są prowadzone celowo i ostrożne, przeplatają się momenty czułości i wściekłości (dla osoby z zewnątrz manipulant może wyglądać na dobrego, troskliwego partnera), tak by ofiara manipulacji poczuła się zdezorientowana, bezradna i niezrozumiana, by przejęła winę na siebie i – w najbardziej zaawansowanym stadium - zakwestionowała własne zdrowie psychiczne.

Kiedy i kto stosuję tą forme manipulacji?

To rodzaj tortury psychicznej, którą wykorzystują oprawcy i terroryści, by utrzymać kontrolę nad więźniami, dezorientują ich szybko zmieniającymi się sytuacjami Używają jej psychopaci i narcyzi - osoby z zaburzeniami osobowości wiązki B (zaburzeniami dramatyczno-niekonsekwentnymi). Jednak gaslighing zdarza się dużo częściej. Uciekają się do niego niewierni partnerzy. Może też być złym nawykiem, z którego manipulator nie zdaje sobie nawet sprawy, a który można zwalczyć.

Jay Carter, badacz zjawiska gaslightingu, twierdzi że tylko 1% ludzi celowo stosuje tę technikę, by zranić swoje ofiary, 20% używa jej nie do końca świadomie jako mechanizmu obronnego, podczas gdy reszta robi to nieświadomie i sporadycznie

Ofiary takiej manipulacji wpadają w spiralę wątpliwości, nie ufają swoim wrażeniom, a ich poczucie własnej wartości leci na łeb na szyję. Zaczynają wierzyć w wersje manipulatora, coraz częściej przepraszają i usprawiedliwiają zachowanie swoich prześladowców. Takie stopniowe kruszenie własnej odporności psychicznej może w konsekwencji prowadzić do depresji i stanów lękowych.

SZNUREK, CZYLI UKRYTA MANIPULACJA

+ przykład

Zadaniem sznurka zaś jest związanie ofiary jakąś potrzebą skonstruowaną w jej głowie właśnie za pomocą mikromanipulacji mającej wywołać jakąś wątpliwość, niepokój czy poczucie winy. Co więcej ten rodzaj manipulacji nazywany jest mikromanipulacją lub ukrytą manipulacją właśnie dlatego, że najczęściej stosowaną w takich przypadkach zasłoną jest kreacja komunikatu: „to nie było do ciebie” lub „nie powinnaś, czy nie powinieneś tego widzieć” albo stworzenie sytuacji, w której ofiara odkrywa coś – w jej rozumieniu – przypadkiem, co powoduje, że ofiara usypia swoją czujność.

Jak się obronić przed taką sytuacją, czy jak z niej wybrnąć?

LOREM IPSUM

Wykorzystaj ten sam sznurek. Tutaj jedyną strategią jest wykorzystanie tego samego sznurka. Bo tylko ta osoba, która go tak naprawdę zainstalowała ma moc jego zerwania, a w tym przypadku jest to właśnie ofiara takiej manipulacji.

Jak to zrobić?

LOREM IPSUM

"Połącz kropki"

1. Odkrycie, czy druga strona relacji przejawia tendencje do zachowań narcystycznych. 2. Odkrycie, czy po drugiej stronie relacji powstało podejrzenie, że możesz zamierzać tę relację opuścić. 3. Odhaczasz ją w sytuacji, w której rzeczywiście chcesz tę relację wygasić ale nagle pojawił się jakiś rodzaj napięcia, który każe ci w tej relacji póki co pozostać 4. Przypadek czy też efekt zbiegu okoliczności

Jak to zrobić?

LOREM IPSUM

"Połącz kropki"

1. Odkrycie, czy druga strona relacji przejawia tendencje do zachowań narcystycznych. 2. Odkrycie, czy po drugiej stronie relacji powstało podejrzenie, że możesz zamierzać tę relację opuścić. 3. Odhaczasz ją w sytuacji, w której rzeczywiście chcesz tę relację wygasić ale nagle pojawił się jakiś rodzaj napięcia, który każe ci w tej relacji póki co pozostać 4. Przypadek czy też efekt zbiegu okoliczności

LOREM IPSUM

Pojawienie się świadomości, że oto ktoś tobą mikromanipuluje, sam akt połączenia kropek i pojawienie się w konsekwencji tego aktu świadomości spowodował zerwanie sznurka.

TECHNIKA "DRZWIAMI W TWARZ"

SECTION 1

Technika wywoływania uległości polegająca na wysuwaniu bardzo znaczącego wstępnego żądania, które na pewno zostanie odrzucone, a potem mniej znaczącego żądania. Za twórcę techniki drzwiami w twarz uważa się amerykańskiego psychologa i wykładowcę akademickiego Roberta Cialdiniego.

Badacz w 1975 roku przeprowadził eksperyment, proponując studentom, aby przez dwa lata dwie godziny w tygodniu pracowali jako wolontariusze w domu poprawczym. Nikt z jego podopiecznych nie zaakceptował tej prośby. Później profesor poprosił studentów, aby tylko raz wyszli z osadzonymi w zakładzie uczniami do ZOO. Propozycję zaakceptowało 50% osób. Z kolei po złożeniu jej osobom, które nie słyszały wcześniejszej prośby, okazało się, że zgodę wyraża tylko 17%.

SECTION 1

Technika ta oparta jest na kilku ważnych regułach życia społecznego i mechanizmach psychicznych:

SECTION 1

• Wzbudzenie dysonansu poznawczego. - Większość ludzi pragnie uchodzić we własnych oczach za uczynnych i uspołecznionych. Dlatego nie lubimy odmawiać prośbom – czujemy się wtedy niedobrze. Po odrzuceniu prośby drugiej osoby czujemy się źle, co powoduje, że chętniej spełniamy kolejną mniejszą prośbę.

SECTION 1

• Wykorzystanie efektu kontrastu. - Pierwsza bardzo duża prośba powoduje, że właściwa prośba wydaje się o wiele mniejsza. Na przykład chcesz pożyczyć od kogoś 50 złotych, pytasz więc wcześniej czy pożyczy ci 200 złoty i gdy ci odmówi, prosisz go żeby pożyczył ci chociaż 50 złotych. Dlatego że 50 w porównaniu do 200 jest mniejsze i bardziej, można powiedzieć, chętne do spełnienia.

• Wykorzystanie reguły znajomości. - klient uznaje odstąpienie od pierwszej oferty na rzecz drugiej za ustępstwo. Myśląc tak wierzy, że sprzedawca chce zrobić dla niego coś dobrego i pójść na rękę. To wywołuje potrzebę odwdzięczenia się i skłania do zaakceptowania drugiej propozycji.

Gdzie możemy spotkać się z tą techniką?

SECTION 1

Na przykład, technikę często stosują policjanci z drogówki przy wypisywaniu mandatów. Oni na co dzień wysłuchują multum tłumaczeń kierowców uzasadniających przekroczenie prędkości przez jazdę do chorej cioci albo spóźnieniem na randkę. W takich sytuacjach policjanci zamiast wysłuchiwać setek wyjaśnień od razu straszą wysoką karą np. 1000 zł mandatu i 10 pkt karnych, kierowca przestraszony przestaje się tłumaczyć i zaczyna prosić o niższą karę. W takiej sytuacji policjant okazuje łaskę i daje niższy mandat np. 300 zł i 6 pkt karnych. Kierowca odczuwa ulgę i w dodatku cieszy się ze swoich umiejętności negocjacji, które uchroniły go od wyższej kary i nawet nie przyjdzie mu do głowy że policja od samego początki chciała mu dać 300 zł mandatu i 6 pkt karnych.

SECTION 1

Technikę drzwiami w twarz oczywiście stosuje wielu ludzi, często robimy to podświadomie. Np. żona chcąc przekonać męża do kupna butów, dołoży jeszcze sukienkę i torebkę, kiedy spotka się z jego odmową, mówi mu: "to kup mi chociaż te buty". Jest to też ulubiona technika dzieci: "mamo kup mi czekoladę, batona i lizaka", mama się nie zgadza, "no dobra to chociaż tego batona", itd. itd.

SECTION 1

TECHNIKI WYKORZYSTYWANE W MANIPULACJI POLITYCZNEJ

Z regułą wzajemności mamy do czynienia – np. gdy wyborca głosuje na kandydata, który wie o tym; kiedy kandydat zostaje np. posłem, wyborca przypomina mu, że na niego głosował i prosi posła o poparcie konkretnego projektu ustawy. Poseł czuje się wówczas zobowiązany i głosuje niezgodnie ze swoim sumieniem

Reguła autorytetu – np. znany i lubiany aktor popiera danego kandydata w wyborach prezydenckich i fani tego aktora głosują na popieranego kandydata, mimo, iż nie popierają jego programu – nawet mogą się nim nie interesować

Technika „drzwiami w twarz” - Np. znajomy polityk prosi o zebranie 40 podpisów pod jego kandydaturą, a dana osoba nie ma ochoty tego robić. W tej sytuacji polityk prosi, by zebrać ich 10 (dał „prezent” w postaci 30 podpisów mniej do zebrania) i otrzymuje on zgodę na zebranie tej mniejszej liczby podpisów.

Stosowanie cytatów - polega ona na przytaczaniu słów np. osób które nie istnieją, po to, aby kogoś przekonać, np. do podpisania danego projektu obywatelskiego

Przemilczanie, blokowanie, opóźnianie informacji niewygodnych - Przemilczanie wiadomości dokonywane jest w interesie samego środka przekazu, jego dysponentów politycznych czy poszczególnych grup interesu, którym rozpowszechnianie danych informacji może zaszkodzić.

Nagłaśnianie informacji niesprawdzonych - celem takich zabiegów może być odwracanie uwagi odbiorców od innego tematu. Nagłaśnianie niesprawdzonej informacji może też służyć rzuceniu podejrzeń na konkretnego polityka czy środowisko. Choć w Polsce istnieje obowiązek publikowania sprostowań, gdy wcześniej podane informacje okazują się nieprawdziwe, to media nie czynią tego rzetelnie.

Manipulacja tytułami i leadami - przyciągniecie uwagi nagłówkiem, który może odbiorca zobaczyć i nie zagłębić się w temat przez co kształtuje myślenie odbiorcy. Można też to określić chyba tzw. clickbate'm

Schlebianie - technika zwana ingracjacją. Polega na wywoływaniu u odbiorców pozytywnych uczuć, które następnie przenoszą oni na wspierane przez dany ośrodek medialny środowisko polityczne.

Priming - oznacza torowanie pewnych kwestii w świadomości wyborców, co wpływa na zmianę standardów ocen wystawianych przez nich osobom publicznym. Dokonują tego przez powtarzanie tematu, odpowiednie umiejscawianie w programie oraz użycie autorytetu komentatorów analizujących torowany problem.

Wzmacnianie proaktywne i interferencja retroaktywna - ludzki umysł zapamiętuje lepiej informacje, które wywołały emocje negatywne niż pozytywne. Przy wykorzystaniu opisanych mechanizmów, skuteczną metodą manipulacji może być układanie kolejności materiałów tak, aby widz czy słuchacz lepiej zapamiętał konkretne informacje. Używane podczas wypowiedzi polityków podczas spotkań wyborczych, w mediach przywołując emocjonalne przykłady.

Manipulacja sondażami przedwyborczymi - są to badania zniekształcające obraz poglądów społecznych i ich prezentacja może wprowadzać wyborców w błąd. Media mają możliwość różnego wykorzystania sondaży. Mogą wybierać badania, których wyniki są najkorzystniejsze dla danego środowiska politycznego, mogą cytować tylko wybrane wyniki, tendencyjnie zestawiać wyniki sondaży przeprowadzonych w różnym czasie i opatrywać je komentarzami, które wpływają na ich interpretację, rzadko podają tak zwaną metryczkę badań. Manipulacja sondażami daje możliwość wpływania zwłaszcza na wyborców niezdecydowanych, którym media sugerują, na kogo należy głosować.

CZYNNIKI ZWIĘKSZAJĄCE PODATNOŚĆ NA MANIPULACJE

SECTION 1

• Niedojrzałość i naiwność
• Uprzedzenie
• Impulsywność
• Altruizm
• Mała pewność siebie
• Nadmierna sumienność
• Samotność
• Zmęczenie

Jak nie dać się zmanipulować?

SECTION 1

1) Nie wierz w jego dobre oblicze. 2) Uświadom sobie, że manipulator nigdy sie nie zmieni 3) Nie walcz z manipulatorem jego własną bronią 4) Chroń swoją prywatność 5) Nie wchodź z manipulatorem w żadne relacje. 6) Możesz zmienić zdanie. Możesz być nieuprzejmy.

PODSUMOWANIE

LOREM IPSUM

1. Manipulacja – forma wywierania wpływu na osobę lub grupę w taki sposób, by nieświadomie i z własnej woli realizowała cele manipulatora. 2.Reguła wzajemności – mówi , że należy odwzajemniać się osobie, która coś dla nas zrobiła. 3.Reguła zaangażowania i konsekwencji - to metoda wywierania wpływu polegająca na zaangażowaniu odbiorcy w określoną czynność, która ma sprawić, aby w późniejszym czasie wykonał on odpowiednie działanie.

LOREM IPSUM

4. Społeczny dowód słuszności – zasada, według której człowiek, nie wiedząc jaka decyzja lub jaki pogląd jest słuszny, podejmuje decyzje lub przyjmuje poglądy takie same, jak większość grupy 5.Reguła lubienia i sympatii - ludzie wolą mówić „tak” osobom, do których czują sympatię i które znają. 6. Reguła autorytetu - polega ona na większej skłonności do posłuszeństwa osobom, które uważa się za autorytety.

7. Gaslighting – forma psychologicznej manipulacji, w której osoba lub grupa osób umyślnie tworzy w osądzie ofiary wątpliwości wobec własnej pamięci czy percepcji, często wywołując u niej dysonans poznawczy i inne stany, takie jak niskie poczucie własnej wartości. 8. Sznurek, czyli ukryta manipulacja -jego zadaniem jest związanie ofiary jakąś potrzebą skonstruowaną w jej głowie właśnie za pomocą mikromanipulacji mającej wywołać jakąś wątpliwość, niepokój czy poczucie winy 9. Technika "drzwiami w twarz" - polega na poprzedzeniu prośby zasadniczej, większą, bardzo trudną do spełnienia.

LOREM IPSUM

10. Techniki manipulacji stosowane w polityce to m.in.:-reguła wzajemności -reguła autorytetu -reguła "drzwiami w twarz" -reguła cytatów -przemilczanie, blokowanie, opóźnianie informacji niewygodnych -Nagłaśnianie informacji niesprawdzonych -Manipulacji tytułami i leadami -Schlebianie -Priming -Wzmacnianie proaktywne i interferencja retroaktywna -Manipulacja sondażami przedwyborczymi

LOREM IPSUM

11. Czynniki zwiększające podatność na manipulacjie: -Niedojrzałość i naiwność; -Uprzedzenie; -Impulsywność; -Altruizm; -Mała pewność siebie; -Nadmierna sumienność; -Samotność; -Zmęczenie.

LOREM IPSUM

LOREM IPSUM

12. Jak nie dać się zmanipulować: - Nie wierz w dobre oblicze manipulatora; - Uświadom sobie, że manipulator nigdy sie nie zmieni; - Nie walcz z manipulatorem jego własną bronią; - Chroń swoją prywatność; - Nie wchodź z manipulatorem w żadne relacje; - Możesz zmienić zdanie; możesz być nieuprzejmy/a.

DZIĘKUJEMY ZA UWAGĘ!