Z dziejów muzyki - muzyka XX w. Reprezentanci muzyki awangardowej

Z dziejów muzyki - muzyka XX w.

* * *

Reprezentanci muzyki awangardowej

Na tej lekcji poznasz

1. czym jest awangarda 2. cechy muzyki XX w. 3. najważniejszych przedstawicieli muzyki awangardowej

oraz posłuchasz

ciekawych przykładów muzycznych polskich i zagranicznych kompozytorów XX w.

AWANGARDA

to zespół tendencji i kierunków w sztuce XX wieku odrzucający dotychczasowe style, tworzący własny świat, nienaśladujący rzeczywistości, szukający odrębnego języka wyrazu ze skłonnością do eksperymentu.

XX wiek charakteryzował się jednoczesnym sprzeciwem wobec tradycji, jak i jej kontynuacją. Był poszukiwaniem nowości, łamaniem zasad, tworzeniem wbrew obowiązującym dotąd klasycznym zasadom harmonii. Nie porzucono jednak wszystkiego – wciąż tworzono znane z poprzednich epok gatunki. Wiek XX obfitował w rozmaite style, negujące założenia poprzednich epok lub przepracowujące je.

Inspiracje pochodziły z rozmaitych źródeł. Początek tej epoki czerpał z tradycji romantycznej, której wpływy znajdziemy na przykład u R. Straussa, czy G. Mahlera. Często wykorzystywanym podłożem był folklor, co widać w twórczości Karola Szymanowskiego, wczesnego Béli Bartóka i Igora Strawińskiego.

Muzyka XX w. przyniosła także wykorzystanie dźwięków pozamuzycznych (np. maszyny, odgłosy miasta, natury) oraz środków rejestrujących, np. magnetofonów, które traktowane były na równi z innymi instrumentami. Zaczęto z czasem także polegać na przypadku - braku ścisłego przewidywania przez kompozytora tego, co ma po sobie następować. Do najbardziej awangardowych pomysłów należało także wysunięcie na pierwszy plan faktury dzieła i barwy poprzez rezygnację z melodii i harmonii w tradycyjnym znaczeniu. Takie środki zastosowane są na przykład w twórczości K. Pendereckiego, który sprawił, że słuchacz przestaje odbierać harmonię, a zaczyna zwracać uwagę na barwę. Lata 60. przyniosły z kolei minimalizm, który opiera się na zredukowanym do minimum materiałowi – może to być nawet jeden akord, lub pojedynczy dźwięk.

Najważniejsi kompozytorzy

Krzysztof Penderecki (1933-2020)- słynny polski kompozytor, dyrygent i pedagog. Uznawany jest za mistrza muzyki sakralnej (kościelnej), ale również awangardowej XX w. Jego twórczość była wielokrotnie doceniana i znana jest na całym świecie..

Wysłuchaj: Tren - Ofiarom Hiroszimy (1960) Jest to kompozycja muzyczna na 52 instrumenty smyczkowe. Utwór poświęcony jest mieszkańcom Hiroszimy zabitym i rannym podczas pierwszego użycia broni atomowej w czasie wojny. Nie ilustruje on tragedii Hiroszimy, lecz jest dedykowany tym ofiarom.

John Cage (1912-1992) – amerykański kompozytor muzyki współczesnej. Badał granice muzyki i stworzył pierwszą kompozycję, w której wykorzystane zostały nagrane dźwięki niemuzyczne.

Wysłuchaj (hehe) : 4'33 (1952) Jest to utwór muzyczny na dowolny instrument, skomponowany wyłącznie z samych pauz. Przez cały czas trwania utworu nie zostaje zagrany ani jeden dźwięk ze strony wykonawcy. Utwór ten często opisywany jest jako cztery i pół minuty ciszy, co odpowiada przybliżonemu czasowi trwania kompozycji. Cage w 4'33 odkrył ciszę dla świata muzyki, co zostało ocenione jako rewolucja estetyczna o epokowym znaczeniu.

ARNOLD SCHOENBERG (1874-1951) - austriacki kompozytor, który zasłynął głównie jako twórca rewolucyjnej techniki kompozytorskiej nazywanej dodekafonią. eksperymentował z odchodzeniem od tonalności dur-moll -zastąpił tradycyjną tonalność. Zamiast 7-dźwiękowych skal durowych i molowych zaproponował zastosowanie 12-dźwiękowej serii.

CLOUDE DEBUSSY (1862-1918) - francuski kompozytor. "ojciec muzyki XX w .", który dążył do swobody ekspresji muzycznej (impresjonizm), uchwycenia wrażeń, jakie w muzyku budzą dźwięki i szepty przyrody oraz inne brzmienia otaczającego go świata, jak plusk kropel deszczu czy atmosfera zabawy.

Clair de lune - Światło księżyca (1890)

Verklärte Nacht - Przemieniona noc (1899)

IGOR STRAWIŃSKI

KAROL SZYMANOWSKI

Dokonał pojednania muzyki współczesnej z różnymi tradycjami muzycznymi przeszłości w nurcie stylistycznym nazywanym neoklasycyzmem. Balet- Święto wiosny był uwielbieniem brutalnego, barbarzyńskiego rytmu, pierwotnego i rytualnego. Dziki, energiczny taniec nie miał wiele wspólnego z delikatną formą dotychczasowego kanonu baletowego.

BOGUSŁAW SCHAEFFER

Jego przesycona emocjami muzyka stanowi pomost łączący spuściznę Fryderyka Chopina z polską muzyką współczesną, Balet Harnasie jest jakby mitologicznym uogólnieniem góralszczyzny. To trudna w odbiorze pantomima, którą trudno sklasyfikować.

Symfonia na taśmie to utwór skomponowany na materiale elektronicznym, z minimalnym dodatkiem żywego dźwięku. Był to pierwszy taki krok w dziejach muzyki elektronicznej, dlatego Schaeffer nazywany jest ojcem nowej muzyki polskiej.

Muzyka współczesna jest muzyką naszych czasów, powstaje na naszych oczach, pozwalając nam być świadkiem nowych odkryć, nurtów i rozwiązań.

Czy uważasz, że utwory muzyki awangardowej są powszchenie znane? Gdzie można je wykorzystać? Czy przeznaczone są dla każdego odbiorcy?