Władza sądownicza RP

Władza sądownicza

w Polsce

Natalia Bogdan 2a

Podstawowe zasady polskiego wymiaru sprawiedliwości – niezależność sądów; niezawisłość sędziów.

Gwarancja niezawisłości sędziów

Zasady określające działalność władzy sądowniczej

zasada niezawisłości - sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom, sędziowie TK podlegają tylko Konstytucji. Posiadają immunitet (zakaz zatrzymywania lub aresztowania bez zgody sądu). Są powoływani na stałe - do emerytury.

zasada jednolitości - wykonywanie przez sądy tego samego rodzaju zadań - tzn. orzekania w imieniu państwa, na podstawie tego samego prawa.

zasada udziału obywateli w wymiarze sprawiedliwości oraz kolegialności w podejmowaniu decyzji- mówi ona o zespołowym podejmowaniu decyzji z udziałem samych sędziów zawodowych w sądach wyższej instancji i udziale ławników(sędziów społecznych,wybieranych przez rady gminne na czteroletnią kadencję), którzy obok sędziego zawodowego biorą udział w pracach sądu pierwszej instancji.

zasada jawności postępowania - rozprawy są otwarte dla publiczności.Dopuszcza się możliwość ograniczenia tej zasady ze względu na interes państwa,dobre obyczaje lub dobro stron biorących udział w procesie

zasada instancyjności - w Polsce jest to dwuinsancyjność - możliwość odwołania się (apelacji) od wyroku sądu I instancji do sądu II insancji.

zasada prawa oskarżonego do obrony- gwarantuje oskarżonemu prawo do wykazania jego niewinności oraz do korzystania z pomocy zawodowego obrońcy,który będzie go wspomagał w trakcie procesu.

Organizacja polskiego systemu sądownictwa

Wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sąd wyjątkowy lub tryb doraźny może być ustanowiony tylko na czas wojny. (Art. 175 Konstytucji) Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę nad funkcjonowaniem działalności administracji publicznej.

Czym zajmuje się Sąd Najwyższy?

-rozpoznaje kasacje wnoszone od prawomocnych orzeczeń sądów odwoławczych kończących postępowanie sądowe, -podejmuje uchwały, które mają wyjaśniać wątpliwe przepisy prawne, -stwierdza ważność wyborów: do Sejmu i Senatu, na prezydenta oraz ważność referendów. -Kasacja - możliwość kontroli zaskarżonego wyroku z powodu naruszeń procedury sądowej w trakcie postępowania.

Sądy rejonowe - najniższa instancja - rozaptrują wszystkie sprawy, które nie są zastrzeżone dla sądów okręgowych (np. rozwody, zbrodnie). Sądy grodzkie - funkcjonują przy sądach rejonowych, rozpatrują wykroczenia, czyli czyny społecznie szkodliwe, które nie są przestępstwami (od 2001 roku). Sądy okręgowe - rozpatrują odwołania od orzeczeń sądów rejonowych. Sądy apelacyjne - rozpatrują odwołania od sądów okręgowych

Trybunał Konstytucyjny orzeka o: => o zgodności ustaw i umów międzynarodowych z konstytucją, => o zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, => o zgodności przepisów wydawanych przez centralne organy władzy z konstytucją, umowami międzynarodowymi i ustawami, => w sprawach skarg konstytucyjnych, => w sprawach sporów kompetencyjnych między organami państwa, => o zgodności z konstytucją celów i działalności partii politycznych.

.Funkcjonowanie sądów i trybunałów w Polsce- infografika

(informacje pojawiają się po kliknięciu na znak "+")

Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Może ona wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych w zakresie, w jakim dotyczą one niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Art. 187. Krajowa Rada Sądownictwa składa się z: 1) Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i osoby powołanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej, 2) piętnastu członków wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych, 3) czterech członków wybranych przez Sejm spośród posłów oraz dwóch członków wybranych przez Senat spośród senatorów. Krajowa Rada Sądownictwa wybiera spośród swoich członków przewodniczącego i dwóch wiceprzewodniczących. Kadencja wybranych członkówtrwa cztery lata.Ustrój, zakres działania i tryb pracy Krajowej Rady Sądownictwa oraz sposób wyboru jej członków określa ustawa.

Kompetencje sędziego

Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony. 1. Sędziowie są nieusuwalni. 2. Złożenie sędziego z urzędu, zawieszenie w urzędowaniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie. 3. Sędzia może być przeniesiony w stan spoczynku na skutek uniemożliwiających mu sprawowanie jego urzędu choroby lub utraty sił. Tryb postępowania oraz sposób odwołania się do sądu określa ustawa. 4. Ustawa określa granicę wieku, po osiągnięciu której sędziowie przechodzą w stan spoczynku. 5. W razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych wolno sędziego przenosić do innego sądu lub w stan spoczynku z pozostawieniem mu pełnego uposażenia. Art. 181 Sędzia nie może być, bez uprzedniej zgody sądu określonego w ustawie, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Sędzia nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa, jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się prezesa właściwego miejscowo sądu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.

Dziękuję za uwage