Nadczynność i niedoczynność gruczołów dokrewnych. Stres

nadczynnośći niedoczynność gruczołów dokrewnych. stres

Laura Dziergas

Aby hormony mogły we właściwy sposób regulować pracę organizmu, muszą być wydzielane w odpowiedniej ilości. Są jednak przypadki, kiedy gruczoły pracują źle:

Nadczynność gruczołu - stan, w którym gruczoł wydziela zbyt dużo hormonów

Niedoczynność gruczołu - stan, w którym gruczoł wydziela za mało hormonów

Nadczynność i niedoczynność przysadki

Przysadka wydziela m.in. hormony tropowe i hormony wzrostu.

Zaburzenia wydzielania hormonów wzrostu:

1. Nieoczynność przysadki

2. Nadczynność przysadki

- gigantyzm - w okresie wzrostu organizmu przysadka wydziela za dużo hormonów wzrostu. - akromegalia - przysadka wydziela za dużp hormonów wzrostu po okresie wzrostu organizmu. U takich osób występuje wzrost niektórych części ciała (np.: nosa, warg)

- karłowatość - wydzielanie za mało hormonów wzrostu w okresie wzrostu

gigantyzm

akromegalia

karłowatość

TARCZYCA

NADCZYNNOŚĆ

NIEDOCZYNNOŚĆ

• u dzieci prowadzi do kretynizmu, czyli opóźnienia rozwoju psycho-ruchowego,
• u osoby dorosłej powoduje powiększenie tarczycy, suchą i szorstką skórę, obwisłe powieki, zwiększenie masy ciała i zmęczenie
• niedobór kalcytoniny może prowadzić do zwiększenia ilości wapnia we krwi.

• może być związana z chorobą Gravesa-Basedowa. Jej objawy: przyśpieszone tempo przemiany materii, utrata masy ciała, powiększenie tarczycy, wytrzeszcz gałek ocznych, drżenie rąk, ogólne osłabienie, senność

PRZYTARCZYCE

NIEDOCZYNNOŚĆ

NADCZYNNOŚĆ

• zmiejszenie ilości wapnia we krwi, uczucie mrowienia, tężyczka (nadmierne skurcze mięśni szkieletowycz, a czasem oddechowych)

• Odwapnienie kości prowadzące do zmiany ich struktury. Jest to przyczyna bólów kości i problemów z chodzeniem.

GRASICA

NIEDOCZYNNOŚĆ

NADCZYNNOŚĆ

• Jej obecność u dorosłych* może prowadzić do miastenii, czyli choroby, w której występuje nadmierna męczliwość mięśni.

• zaburzenie odporności
• zbyt mała liczba limfocytów we krwi

*grasica powinna zanikać po okresie dojrzewania.

NADNERCZA

NIEDOCZYNNOŚĆ

NADCZYNNOŚĆ

• nadmiar kortyzolu - zaburzenia gospodarki tłuszczowej i węglowodanowej, odkładanie się tkanki tłuszczowej
• nadmiar adrenaliny - nagłe, krótkotrwałe podwyższenie ciśnienia tętniczego, zbyt wysoki poziom glukozy we krwi
• charakterystyczne objawy nadczynności kory nadnerczy:- nadciśnienie tętnicze- otyłość- osłabienie siły mięśni

• niedobór kortyzolu - zaburzenia metabolizmu (głównie węglowodanów i tłuszczów)
• przebiega bezobjawowo
• charakterystyczne objawy niedoczynności kory nadnerczy:- zmniejszenie masy ciała,- przebarwienia skóry,- bóle brzucha,- brak łaknienia,

TRZUSTKA

NIEDOCZYNNOŚĆ

• niedobór insuliny - cukrzyca typu I*

*choroba metaboliczna, w której obserwuje się podwyższony poziom glukozy we krwi.

JĄDRA

NIEDOCZYNNOŚĆ

• w okresie dojrzewania obniżony poziom testosteronu może powodować słaby rozwój typowo męskich cech budowy ciała
• niedobór testosteronu w okresie dorosłości może doprowadzić do obniżenia popędu płciowego i zaburzeń płodności

JAJNIKI

NADCZYNNOŚĆ

NIEDOCZYNNOŚĆ

• w okresie dojrzewania może powodować brak wykształcenia typowo kobiecych cech budowy ciała
• w dorosłości może powodować m.in. zaburzenia miesiączkowania i płodności

• powoduje zaburzenia miesiączkowania i płodności, bóle brzucha i nadmierny rozrost narządów rozrodczych

CUKRZYCA TYPU I I II

CUKRZYCA TYPU I

CUKRZYCA TYPU II

Jest spowodowana niedoborem insuliny we krwi, najczęściej wynikającym z uszkodzenia komórek trzustki, które są odpowiedzialne za wydzielanie tego hormonu. Choroba ujawnia się w dzieciństwie.

Jest spowodowana nieprawidłowym działaniem insuliny, zwykle wynika z oporności komórek na ten hormon. Choroba rozwija się wolno i ujawnia się u osób starszych (zazwyczaj). Na jej wpływ ma styl życia (często obserwuje się ją u ludzi otyłych).

OBJAWY

OBJAWY

• senność
• uczucie zmęczenia
• problemy z widzeniem
• częste pragnienie i głód przy utracie wagi
• częste oddawanie moczu
• nudności

• uczucie zmęczenia
• senność
• może wystąpić utrata przytomności (przy dużym stężeniu glukozy we krwi)
• problemy z widzeniem
• wzmożone pragnienie i odczuwanie głodu
• częste oddawanie moczu
• nudności i bóle brzucha

HASHIMOTO

Choroba ta jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy. Jest to choroba immunologiczna (w jej przebiegu układ odpornościowy atakuje własne tkanki tarczycy) Objawy są specyficzne, przez co łatwo je lekceważyć lub pomylić z innymi chorobami.

OBJAWY

• powiększona tarczyca
• zwolniona praca serca
• bezpłodność
• problemy menstruacyjne
• bóle mięśni lub stawów
• łamliwość paznokci
• sucha skóra
• zaparcia
• zmęczenie
• spadek nastroju
• tycie
• problemy z pamięcią

FAKTY O HASHIMOTO

• występuje najczęściej pomiędzy 30. a 50. rokiem życia
• 80% chorujących to kobiety
• najczęstsza choroba układu hormonalnego
• choroba ta występuje u ok. 5% populacji świata
• czynniki ryzyka zachorowania na hashimoto to: predyspozycje genetyczne, nadmiar jodu, niedobór selenu w diecie i infekcje

STRES

Jest to fizjologiczna i psychologiczna reakcja organizmu na działanie stresorów, czyli zewnętrznych lub wewnętrznych czynników, powodujących zmianę funkcjonowania organizmu.

JAK DZIAŁA STRES?

W wyniku działania stresorów dochodzi do zaburzenia homeostazy. Wymusza to mobilizację organizmu w celu dostosowania się do nowej sytuacji.

STRESORY

PSYCHICZNE

FIZYCZNE

• uraz
• choroba
• hałas
• silne bodźce wzrokowe lub dotykowe
• ból
• zanieczyszczenia środowiska

• śmierć bliskiej osoby
• konflikty rodzinne
• sprawdzian
• wystąpienia publiczne

A także:

• święta
• urodziny
• spotkania rodzinne

STRES

STRES KRÓTKOTRWAŁY

STRES DŁUGOTRWAŁY

Działa na nas mobilizująco (motywacja do nauki na sprawdzian), po ustąpieniu stresora nasz organizm wraca do wcześniejszego sposobu funkcjonowania.

Upośledza działanie - zaburza koncentrację, zapamiętywanie i zdolność do podejmowania decyzji. Trudniej jest nam poradzić sobie z trudną sytuacją. Ten rodzaj stresu działa na nas szkodliwie: może prowadzić do przewlekłego zmęczenia, depresji, nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, choroby wrzodowej żołądka. Spada też odporność, a w skrajnych przypadkach może doprowadzić do śmierci.

ROLA PODWZGÓRZA W REAKCJI STRESOWEJ

Podwzgórze kontroluje reakcje organizmu na stresor na dwa sposoby:1. drogą neurolną --> działanie na współczulny układ nerwowy 2. drogą hormonalną --> działanie na przysadkę

stresor

podwzgórze

FUNKCJE PODWZGÓRZA

impulsy nerwowe

hormony

• za pomocą impulsów nerwowych aktywuje współczulny układ nerwowy, który pobudza rdzeń miażdżycy do wydzielenia adrenaliny,
• za pomocą hormonów pobudza przysadkę do wydzielania hormonu tropowego, który stymuluje korę nadnerczy do wydzielania kortyzolu.

rdzeń nadnerczy

przysadka

kortykotropina

adrenalina (ujawnia się w pierwszej minucie)

kora nadnerczy

kortyzol (ujawnia się po ok. 30 miin.)

zwiększeniie tempa pracy serca, podwyższenie ciśnienia krwi, wzrost stężonego glukozy we krwi, rozszerzenie źrenic i oskrzeli, zwiększenie częstotliwości oddechów, zwiększenie ukrwienia mózgu i mięśni szkieletowych

wzrost stężenia glukozy we krwi, zwiększenie ciśnienia krwi, obniżenie aktywności układu odpornościowego (hamowanie reakcji alergicznych i stanów zapalnych, zwrotne hamowanie aktywności podwzgórza i przysadki)

KORTYZOL A DŁUGOTRWAŁY STRES

JAK RADZIĆ SOBIE ZE STRESEM?

W początkowej fazie kortyzol mobilizuje do działania, odpowiada za regulację i wyciszenie reakcji stresowej, jednak w przypadku długotrwałego stresu nie następuje zahamowanie reakcji stresowej, a wysoki poziom kortyzolu utrzymuje się we krwi przez długi czas, co prowadzi do bezsenności, zaburzeń metabolizmu glukozy, nadciśnienia tętniczego i osłabienia siły mięśni.

1. Odpoczynek - umożliwia regenerację organizmu (np.: spacer, sen, relaksująca muzyka)
2. Sport - podczas uprawiania go wydziela się endorfina, czyli hormony wywołujące dobre samopoczucie.
3. Zdrowe odżywianie
4. Pomoc

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ