ROMANTYZM

ROMANTYZM

Natalia Kupis 2c

MESJANIZM -wiara w powszechne zbawienie, które po okresie katastrof i nieszczęść dokona się za sprawą wybranej przez Boga jednostki lub zbiorowości.

PANTEIZM -to pogląd utożsamiający wszystko z bogiem – absolutem, neguje istnienie boga osobowego; głosi przenikanie absolutu we wszystkie substancje jakie istnieją.

IDEALIZM -przekonanie, ze idea, myśl na charakter pierwotny, rzeczywistość materialna -wtórny.

FILOZOFIA

IRRACJONALIZM -to przekonanie, że świat można i trzeba poznawać za pomocą wiary, intuicji, przeczucia czy wizji.

MISTYCYZM – to wiara w kontakt z siłami pozaziemskimi.

METAFIZYKA - zajmuje się poznaniem natury bytu, przyczyny jego istnienia i celu do jakiego zdąża; rozważaniem o tym, co niepoznawalne, tajemnicze, niedostępne, zmysłom idoświadczeniu.

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Johann Gottlieb Fichte

FILOZOFOWIE ROMANTYCZNI

Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling

Friedrich Schlegel

Sztuka romantyzmu

Caspar David Friedrich Ruiny w Eldenie

Aby uwydatnić niezwykłość natury, malarze zaczęli używać szerszej palety barw. Na swoich obrazach przedstawiali również zjawiska i stworzenia fantastyczne, posługiwali się też symbolami.

Caspar David Friedrich Samotne drzewo

Malarstwo

Za ojczyznę sztuki romantycznej uważa się Anglię i Niemcy. Największą inspiracją dla twórców tego okresu była natura. Jej potęga, żywiołowość i tajemniczość zadziwiały i zachwycały artystów.

+ info

Caspar David Friedrich

Francisco Goya y Lucientes

William Turner

Malarze romantyczni

Henryk Rodakowski

Aleksander Orłowski

Piotr Michałowski

Eugène Delacroix

Najważniejszymi rzeżbiarzami epoki romantyzmu byli Francuzi- Francois Rude i Antoine Louis Barye.

Antoine Louis Barye Napoleon Awakening to Immortality

Rzeźba

Rzeźby w epoce romantyzmu najczęściej stanowiły ozdobę parków, placów i budynków. Rzeźby były niezwykle dynamiczne, artyści wykorzystywali alegorie i symbole. Popularna była tematyka wolnościowa i rewolucyjna.

Antoine Louis Barye.

Francois Rude Marsylianka (rzeźba na Łuku Triumfalnym)

Antoine Louis Barye Walka Tezeusza z Minotaurem

Architektura

Architektura romantyzmu nawiązywała do gotyku. Popularnymi budowlami były zamki i wille. Wnętrza swoim wystrojem nawiązywały do historii- na ścianach wieszano portrety przodków, wielkich wodzów, rolę dekoracji pełniły zbroje rycerskie.

Pałac Westminsterski w Londynie- przykład neogotyku

Zamek Neuschwanstein w Bawarii

Neogotycki pałac Strawberry Hill w Londynie

Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim

Ogrody i parki w romantyzmie zakładano w stylu angielskim. Miały tajemniczy, dziki charakter, kręte ścieżki, sztuczne wzgórza, wodospady, stawy, a na nich wysepki, oraz ruiny.

Łazienki Królewskie w Warszawie- przykład parku w stylu angielskim.

Pałac w Kórniku niedaleko Poznania

Bazylika świętej Klotyldy w Paryżu- pierwszy neogotycki kościół w mieście

Niccolo Paganini

Franz Peter Schubert

MUZYKA ROMANTYCZNA

Ferenc Liszt

Hektor Berlioz

Fryderyk Chopin

Literatura epoki romantyzmu

Urodził się w Krzemieńcu na Ukrainie. Jego matka prowadziła salon literacki. Dzięki temu poznał między innymi Adama Mickiewicza. W czasie powstania listopadowego działał w powstańczym Biurze Dyplomatycznym.

Juliusz Słowacki

1809 - 1849

Dużo podróżował. Szczególnie na jego twórczość wpłynęła wizyta w Szwajcarii, gdzie nie tylko oczarowała go piękna przyroda, ale również zakochał się.

Kordian

Po powrocie do kraju, Kordian próbuje organizować zamach na cara, jednak nie znajduje poparcia wśród spiskowców.

Kordian jest krytycznym komentarzem Słowackiego na temat powstania listopadowego. Obala również mit poety- proroka narodu.

Główny bohater w pierwszym akcie, wzorem Wertera, próbuje popełnić samobójstwo z powodu nieszczęśliwej miłości. Dalej opisywane są jego podróże po Europie. Podczas nich przekonuje się o ludzkiej chciwości i braku współczucia. Stojąc na szczycie Mont Blanc, wypowiada słowa: ,,Polska Winkelriedem narodów" . Uważa, że jego ojczyzna ma cierpieć za cały świat. (WINKELRIEDYZM)

Sam jednak decyduje się zabić cara, ale nie pozwala mu na to własny lęk. Trafia do szpitala dla wariatów i tam odwiedza go Doktor (Szatan). Mówi mu, że cierpienie za ludzi jest bez sensu. W ostatniej scenie ma odbyć się egzekucja Kordiana, jednak w ostatniej chwili przychodzi ułaskawienie.

Kordian jest bohaterem romantycznym: cechuje go wrażliwość, delikatność i literackie fascynacje.

W utworze występuje motyw Szatana (w Przygotowaniu oraz w scenie w szpitalu), motyw Boga, motyw samotności i motyw spisku.

Kordian to dramat romantyczny.

Podmiot liryczny już w pierwszych wersach dowodzi, że bardzo dobrze zna adresatkę wiersza. Opisuje uczucia, których doznaje będąc daleko od ukochanej osoby.

W drugiej części wiersza, podmiot liryczny opisuje piękną naturę, która go otacza. Żałuje jednak, że podziwia te niezwykłości sam.

Jezioro Genewskie

Rozłączenie

Słowacki napisał ten wiersz podczas swojego pobytu w Szwajcarii. Adresatką mogła być Maria Wodzińska albo matka poety, ale nie musiał też być adresowany do konkretnej osoby. Jego tematem jest bowiem uniwersalny stan samotności, tęsknoty.

Utwór ma formę listu poetyckiego.

W wierszu, Słowacki przedstawił losy narodu polskiego w kontraście do dziejów starożytnej Grecji. Nawoływał, żeby nie zatrzymywać się na klęskach, lecz zacięcie walczyć o wolność.

Podmiot liryczny wyrzuca szlachcie polskiej zbytnią chciwość i troskę o dobra materialne.

Grób Agamemnona

Słowacki napisał ten utwór w Paryżu, po powrocie z Grecji. Poeta zwiedzał tam skarbiec Atreusza, którego inna nazwa to właśnie ,,grób Agamemnona".

Na końcu, podmiot liryczny krytykuje snobizm poskiej szlachty. Uważa, że tylko dzięki gruntownej zmianie myślenia i postępowania możliwe będzie odrodzenie narodu polskiego i odzyskanie wolności.

Na początku wiersza podmiot liryczny dochodzi do wniosku, że nigdy nie dorówna wielkim twórcom jak Homer. Jego poezja nie przyczyni się do bohaterstwa Polaków.

Utwór jest testamentem poetyckim.

Podmiot liryczny można utożsamiać z autorem. Osoba mówiąca w wierszu to poeta, którego twórczość nie jest rozumiana i doceniana przez ludzi. Nie pozostawi po sobie potomka. Najlepsze lata życia poświęcił na służbę ojczyźnie. W swoim życiu wiele cierpiał, ale żal mu odchodzić. Ojczyznę przedstawił alegorycznie jako tonący okręt, z którym on sam idzie na dno. Swoich przyjaciół prosi, aby po jego śmierci wyprawili ucztę, a żyjących- o nietracenie nadziei i walkę o wolność ojczyzny.

Lecz za­kli­nam - niech żywi nie tra­cą na­dzieiI przed na­ro­dem nio­są oświa­ty ka­ga­niec;A kie­dy trze­ba - na śmierć idą po ko­lei,Jak ka­mie­nie przez Boga rzu­ca­ne na sza­niec!...

Testament mój

Słowacki napisał ten utwór będąc rozgoryczonym klęską powstania listopadowego i krytyką swojej poezji.

Adam Mickiewicz

Polski wieszcz narodowy. Za swoją ojczyznę uważał Litwę. Był jednym z założycieli Towarzystwa Filomatów i Filaretów- polskich organizacji patriotycznych. Za swoją działalność w nich został aresztowany i uwięziony w Wilnie. Później przebywał na emigracji. W 1855 roku w Stambule próbował formować Legiony Polskie do walki z Rosją, jednak niespodziewanie zmarł.

1798 - 1855

Utwór Romantyczność pochodzi ze zbioru Ballady i romanse, wydanego w 1822 roku. To wydarzenie uznaje się za początek romantyzmu w Polsce.

Ta ballada romantyczna stanowiła manifest światopoglądu romantycznego- traktowanie rzeczywistości metafizycznej jako tak samo istotnej i mającej wpływ na ludzkie życie, jak rzeczywistość materialna.

Romantyczność

Ukochany Karusi nie żyje od dwóch lat. Dziewczyna jednak nadal doświadcza jego obecności- czuje, jakby był cały czas obok niej.Prosty lud nie widzi w tym nic dziwnego, wierzy, że dusza chłopaka musi być przy ukochanej. Jednak Starzec, przedstawiciel starszego pokolenia, twierdzi, że zgodnie z rozumem, nikogo przy dziewczynie nie ma. Tu odzywa się narrator, który twierdzi, że ,,czucie i wiara" są dla niego bardziej przekonywające niż ,,mędrca szkiełko i oko".

Gustaw spędza w domu Księdza trzy godziny: godzinę miłości, godzinę rozpaczy i godzinę przestrogi. Opowiada o swojej nieszczęśliwej miłości. Mówi, że książki, kóre czytał zniekształciły jego obraz miłości. Jego ukochana natomiast wyszła za człowieka bogatszego od niego.

Dziady część IV

W domu Księdza zjawia się niespodziewany gość- Gustaw, który niegdyś był uczniem duchownego.

Ksiądz twierdzi, że przybysz nie żyje już życiem ziemskim. Jego zachowanie i wygląd wskazują na obłąkanie.

Głównym motywem w IV części ,,Dziadów" jest miłość. Pojawia się tam również motyw cierpienia (nieszczęśliwa miłość), wspomnień (opowiadanie Gustawa).

Dziady część III

Mickiewicz w tym utworze przedstawia Polskę jako mesjasza narodów.Według niego, ojczyzna odzyska wolność i pokój przez cierpienia obywateli.

Ksiądz Piotr, w swoim widzeniu widzi mesjanistyczne przeznaczenie ojczyzny- ma ona cierpieć za inne narody.

Gustaw jest jednym z więźniów w wileńskim więzieniu. Zachowuje się on inaczej niż wszyscy więźniowie- jest on wrażliwym poetą.

W ostatniej scenie, kobietaz Guślarzem widzą Gustawa/ Konrada nadjeżdżającego od strony Wilna. Ma na ciele wiele ran, które zadali mu wrogowie narodu.

W utworze wytępuje motyw wolności (o którą walczy naród polski), cierpienia (więźniów, młodzieży i wszystkich Polaków), poświęcenia dla wolności ojczyzny, snu (widzenie Ewy, widzenie Księdza Piotra), motyw władzy (Konrad prosi Boga o ,,rząd dusz").

Konrad wobec współosadzonych wygłasza improwizację, w której mówi, że uważa się za bohatera, który gotowy jest walczyć z Bogiem o szczęście ludzi. (PROMETEIZM)

Po ślubie z Aldoną, córką Kiejstuta, postanowił żyć jak brat zakonny, aby podstępnie zemścić się na Krzyżakach za zamordowanie rodziny. Odtąd bracia znali Waltera jako Konrada Wallenroda. Żona podążyła za nim i zaczęła żyć jak pustelnica w wieży. Po kilku latach, zakonnicy obrali go wielkim mistrzem zakonu.Podczas następnej wojny z Litwą, Konrad tak przeciągnął walkę, że bracia zakonni poginęli, a Litwa zwyciężyła. W wyniku zdrady i podstępu, Konrad pozbawiony został jakiegokolwiek honoru. Popełnił więc samobójstwo. Aldona zrobiła to samo.

Konrad Wallenrod

WALENRODYZM

Utwór jest POWIEŚCIĄ POETYCKĄ.

Główny bohater- Litwin Walter Alf, wychowywał się na zamku krzyżackim. Opowieści o ojczyźnie prawił mu, również pochodzący z Litwy, wajdelota. W czasie bitwy (Krzyżaków z Litwinami) Walter zdradził zakonników i wyjawił to, co wiedział o zakonie, jego armii, uzbrojeniui sposobach walki księciu litewskiemu- Kiejstutowi.

Motywy w Konradzie Wallenrodzie:- motyw zdrady, - motyw domu- dla Waltera była nim Litwa, - motyw rycerza- Krzyżacy - motyw samobójstwa- Walter i Aldona, - motyw poezji- opowiadania wajdeloty.

Mickiewicz zaczerpnął opisywaną historię z pieśni ludowej. Czytając Lilije, na myśl nasuwa się wniosek- ,,Nie masz zbrodni bez kary".

Motywy występujące w tej balladzie to: - zabójstwo (,,Pani zabija pana"), - kara (śmierć winnej), - małżeństwo .

Lilije

Jest to ballada romantyczna. Jej główna bohaterka zabija męża, aby nie dowiedział się, że pod jego nieobeność (gdy był na wojnie) zdradziła go. Na końcu zapłaciła za swój czyn najwyższą cenę- zginęła ona, jej bliscy i znajomi.

SYNKRETYZM

W następnych strofach, podmiot liryczny wysnuwa refleksję o przemijalności. Rzeczy stworzone przez człowieka muszą ulec zniszczeniu, natomiast natura będzie trwała nieprzerwanie.

W utworze widać silnie ORIENTALIZM , który cechuje cały zbiór Sonety Krymskie.

Bakczysaraj

Podmiot liryczny opisuje pałac, który kiedyś był symbolem potęgi człowieka, a teraz jest zniszczony, nie ma w nim nic z dawnej wspaniałości. W komnatach rosną rośliny, mieszkają tam dzikie zwierzęta.

Z cyklu Sonety krymskie

Mickiewcz napisał ten utwór zainspirowany zwiedzaniem pałacu Chanów Krymskich w tym mieście.

Często jest określany mianem ostatniego wielkiego polskiego romantyka. Był samoukiem, zgłębiał wiedzę z rozmaitych dziedzin.

Cyprian Kamil Norwid

1821-1883

Przebywał na emigracji w Europie i Ameryce. Pisał przekłady utworów Shakespeare'a, Byronai Dantego. Jego twórczość nie została doceniona za życia. Zmarł w biedzie.

[Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie...]

Dla twórczości Norwida charakterystyczne są pominięcia, ELIPSY i przemilczenia, występujące wyraźnie w tym wierszu.

W utworze, wspominianych jest kilku wielkich ludzi, którzy, z powodu swej wielkości, nie mieli łatwego życia w społeczeństwie. Zostali potępieni oni przez ludzi.

Podmiot liryczny sądzi, że świat nigdy nie był, nie jest i nigdy nie będzie gotowy na przyjęcie jednostek ponadprzeciętnych.

Pochodził z polskiej rodziny arystokratycznej. Jego ojciec był lojalny wobec cara. Poeta buntował się, lecz nie zawsze skutecznie. Aby uwolnić się od wpływu ojca, uciekł za granicę. Uważał, że arystokracja pełni uprzywilejowaną rolę w społeczeństwie. Był wrogiem walki zbrojnej przeciwko zaborcom.

Zygmunt Krasiński

1812- 1859

Nie-boska komedia

Utwór jest dramatem romantycznym. Pojawia się tam wątek rodziny. (W pierwszej i drugiej częsci utworu.) Widać tam dramat rodziny Hrabiego, rozbitej i nieszczęśliwej. W utworze jest również wątek rewolucji- przeprowadzanej przez lud przeciw szlachcie. Motyw szaleństwa widać w scenie w szpitalu, gdzie była Maria, żona Hrabiego. Syn państwa też wykazywał objawy obłędu- zapewne przez swoją poetycką naturę.

W trzeciej i czwartej części dramatu, Hrabia znajduje się w okopach Świętej Trójcy, gdzie zgromadziła się szlachta polska. Próbowała odpierać ataki chłopów i biedniejszych obywateli którzy wywołali rewolucję społeczną. Lud chciał całkowicie odciąć się od przeszłości, tradycji i dziedzictwa.

W pierwszej i drugiej części Nie-boskiej komedii, Hrabia Henryk jest Mężem, ale też romantycznym poetą, który przedkłada twórczość nad obowiązki względem żony i syna.Porzuca najbliższych, przez co jego żona trafia do szpitala dla chorych umysłowo. Jego syn odziedzicza po nim wrażliwość poetycką.

Johann Wolfgang von Goethe

Był prekursorem romantyzmu i jednym z najwybitniejszych niemieckich poetów.

1749- 1832

Jego dzieła zaliczają się do epoki Burzy i Naporu (niem. Sturm und Drang) i preromantyzmu.

W utworze, który jest balladą romantyczną, przenikają się dwa światy- realistyczny i fantastyczny.

Król Olch (król elfów) to postać zaczerpnięta z mitologii skandynawskiej . Wśród twórców preromantycznych popularna była opinia, że dzieci są bardziej wrażliwe niż dorośli, i dlatego są w stanie widzień i słyszeć postaci oraz zjawiska, których oni nie mogą.

Król olch

Ojciec jedzie z synem na koniu przez las. Chłopiec słyszy wołanie. Mówi o tym ojcu, ale on uspokaja syna, że to tylko dźwięki lasu. Król olch, grozi, że porwie chłopca, jeśli ten nie przyjdzie do niego po dobroci. W końcu, gdy ojciec z synem są już prawie w domu- dziecko umiera.

* MODA EPOKI ROMANTYZMU

Okres romantyzmu trwał kilkadziesiąt lat. Moda w tym czasie oczywiście bardzo się zmieniała. Postaram się opowiedzieć krótko o tym, czym charakteryzował się ubiór do połowy XIX wieku.

Moda damska

W latach 20. i 30. stroje miały w sobie bardzo cech charakterystycznych dla ubiorów z epoki regencyjnej (początek XIX wieku)- podwyższona talia w sukniach, niezbyt szerokie krynoliny. Pojawiły się suknie odłaniające ramiona. Modne były bufiaste, bardzo szerokie rękawy.

LATA 40. XIX WIEKU

W latach 40. linia talii wróciła na swoje naturalne miejsce. Sukniom zaczęto nadawać bardziej kloszowy kształt.

Franz-Xavier Winterhalter, Księżna d'Aumale

Mężczyźni nosili obcisłe spodnie, taliowane płaszcze i fraki oraz cylindry.

Źródła:

• Muzeum Śląskie
• Dziennik Polski
• pl.wikiquote.org
• culture.pl
• Zszywka
• Wikipedia
• klp.pl
• poezja.org
• bryk.pl
• Historia Mody