Władza wykonawcza w Polsce

Władza wykonawcza w Polsce

Zgodnie z zasadą trójpodziału władzy, władza wykonawcza - jak sama nazwa wskazuje - wykonuje prawo uchwalone przez władzę ustawodawczą. Obecnie pojęcie władzy wykonawczej rozumiemy znacznie szerzej - oznacza ona działalność polegającą na realizowaniu zadań państwowych (określanch przez władzę ustawodawczą) przez administrowanie (czyli zarządzanie) oraz inicjowanie polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa. W Polsce istnieje dualizm władzy wykonawczej, czyli jej rozdzielenie między dwa organy - prezydenta i rząd. W takiej sytuacji potrzebne jest wyraźne rozgraniczenie kompetencji, aby uniknąć ewentualnych nieporozumień.

Władza wykonawcza

Prezydent

Rada Ministrów

Prezydent i jego kompetencje

KOMPETENCJE PREZYDENTA RP 1. Akty urzędowe: o Prezydent podpisuje i ogłasza ustawy, co jest formalnym krokiem do ich wejścia w życie. o Może także wydawać rozporządzenia, które są formą prawa wykonawczego i służą do realizacji ustaw. 2. Zwierzchnik Sił Zbrojnych: o Jako najwyższy dowódca, prezydent nadzoruje działania wojska i decyduje o ważnych aspektach obronności kraju. Ma również prawo mianować najwyższych rangą oficerów. 3. Ordery i odznaczenia: o Prezydent nadaje odznaczenia i tytuły honorowe osobom, które wyróżniły się szczególnymi zasługami dla kraju lub społeczeństwa. 4. Uprawnienia kreacyjne i nominacyjne: o Mianuje sędziów, w tym sędziów Trybunału Konstytucyjnego, oraz inne ważne stanowiska państwowe. o Ma prawo do nominowania niektórych urzędników państwowych i członków rad nadzorczych. 5. Rada Gabinetowa: o Prezydent może zwoływać Radę Gabinetową, która jest spotkaniem członków rządu, gdzie omawiane są kluczowe kwestie państwowe.

6. Prawo łaski: o Może udzielać łaski osobom skazanym, co oznacza zmniejszenie lub anulowanie kary. 7. Legislacja: o Ma prawo inicjatywy ustawodawczej, co oznacza, że może proponować nowe ustawy. o Może także wetaować ustawy, co jest formą sprzeciwu prezydenta wobec ustaw przyjętych przez parlament. 8. Reprezentant państwa w stosunkach międzynarodowych: o Reprezentuje Polskę na arenie międzynarodowej, prowadząc negocjacje i podpisując umowy międzynarodowe. 9. Referendum ogólnokrajowe: o Ma prawo zainicjować referendum, które pozwala obywatelom decydować o ważnych kwestiach narodowych. 10. Desygnowanie i powoływanie Prezesa Rady Ministrów i Rady Ministrów: o Desygnuje premiera, który musi następnie uzyskać wotum zaufania w parlamencie, a także akceptuje skład rządu proponowany przez premiera. 11. Nadanie obywatelstwa polskiego: o Może przyznać obywatelstwo osobom, które spełniają określone kryteria lub w wyjątkowych przypadkach.

Jakie cele stoją przed nami na dwóch najbliższych lekcjach? Nauczysz się: • procesu powoływania rządu w Polsce; • struktury i kompetencji Rady Ministrów.

Rada Ministrów (rząd)

Premier

Wicepremierzy

Ministrowie

Rada Ministrów w Polsce. Powoływanie rządu. Konstytucja RP z 1997 r. zawiera trzy następujące po sobie procedury powoływania Rady Ministrów. Pierwsza z tych procedur rozpoczyna się w momencie desygnowania Prezesa Rady Ministrów przez Prezydenta RP. Zadaniem osoby desygnowanej jest zaproponowanie składu nowej Rady Ministrów. Następnie Prezydent RP w ciągu 14 dni od dnia pierwszego posiedzenia Sejmu lub przyjęcia dymisji poprzedniej Rady Ministrów powołuje premiera oraz pozostałych jej członków. Ostatnim krokiem w ramach tej procedury jest uzyskanie przez rząd wotum zaufania. W tym celu, w ciągu 14 dni od powołania rządu przez prezydenta, premier przedstawia Sejmowi program działania rządu wraz z wnioskiem o udzielenie wotum zaufania. Sejm uchwala wotum zaufania bezwzględną większością głosów. Jeśli jednak Prezydent RP nie zdoła powołać Rady Ministrów w terminie przewidzianym w ustawie zasadniczej lub rząd nie uzyska wotum zaufania, rozpoczyna się druga procedura. Sejm w ciągu 14 dni od upływu terminów określonych w pierwszej procedurze, wybiera Prezesa Rady Ministrów oraz proponowanych przez niego członków Rady Ministrów bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Następnie taka osoba przedstawia Sejmowi skład i program działania nowego rządu. Również i w tym przypadku izba poselska udziela wotum zaufania bezwzględną większością głosów. Procedura kończy się powołaniem tak wybranej Rady Ministrów przez Prezydenta RP. Procedura trzecia jest niemal identyczna z pierwszą. W ciągu 14 dni Prezydent RP powołuje premiera i na jego wniosek ministrów, następnie w ciągu kolejnych 14 dni Sejm udziela takiemu rządowi wotum zaufania, ale tym razem zwykłą większością głosów. W przeciwnym wypadku Prezydent RP skraca kadencję parlamentu i zarządza nowe wybory.

Kompetencje Rada Ministrów: 1. prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną Rzeczypospolitej Polskiej (art. 146 ust. 1 Konstytucji), 2. kieruje administracją rządową (art. 146 ust. 3 Konstytucji), 3. w zakresie i na zasadach określonych w Konstytucji i ustawach, na podstawie art. 146 ust. 4 Konstytucji, w szczególności: - zapewnia wykonanie ustaw, - wydaje rozporządzenia, - koordynuje i kontroluje prace organów administracji rządowej, - chroni interesy Skarbu Państwa, - uchwala projekt budżetu państwa, - kieruje wykonaniem budżetu państwa i przygotowuje sprawozdanie z jego wykonania, - zapewnia bezpieczeństwo wewnętrzne państwa oraz porządek publiczny, - zapewnia bezpieczeństwo zewnętrzne państwa, - sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie stosunków z innymi państwami i organizacjami międzynarodowymi, - zawiera umowy międzynarodowe wymagające ratyfikacji oraz zatwierdza i wypowiada inne umowy międzynarodowe, - sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie obronności kraju oraz określa corocznie liczbę obywateli powoływanych do czynnej służby wojskowej. - określa organizację i tryb swojej pracy.