Słowacki Balladyna

Juliusz Słowacki

Juliusz Słowacki

lekcja 4.

lekcja 3.

lekcja 2.

lekcja 1.

Temat: Niezwykłość świata przedstawionego w "Balladynie" Juliusza Słowackiego.

miejsce:

ELEMENTY ŚWIATA PRZEDSTAWIONEGO

czas:

nieokreślona odległa przeszłość,czasy legendarne, magiczne; za panowania króla Popiela IV

okolice jeziora Gopła, Gniezno

Jaką rolę odgrywa Gniezno w historii Polski, jaką zaś w tragedii J. Słowackiego?

Gniezno w tragedii Słowackiego:

Gniezno w historii Polski:

stolica legendarnego Popiela

pierwsza stolica państwa

ważne wydarzenia:

strącenie z tronu uzurpatora przez Kirkora,

rządy pierwszych Piastów

bitwa pod murami - wojsk Kirkora oraz najemników Balladyny i Fon Kostryna,

zjazd gnieźnieński

pierwsza koronacja Bolesława Chrobrego

Balladyna zasiada na tronie,

sądzenie winnych,

najbardziej niedobrane pary:

ELEMENTY ŚWIATA PRZEDSTAWIONEGO

bohaterowie:

Balladyna

Kirkor

Alina

Filon

Goplana

Grabiec

Co ich łączy?

Fon Kostryn

Jaką rolę w zawiązaniu intrygi odegrała Goplana?

100

300

ŚWIAT PRZEDSTAWIOny - wątki

jest to

o ....

o władzy, jej pożądaniu i wielkiej sile,

o zbrodni i karze,

o ludzkiej naturze,

o moralności,

o dwóch światach - realistycznym i fantastycznym / wątek baśniowy,

o polityce - po powstaniu listopadowym,

o historii - przymrużeniem oka,

ŚWIAT PRZEDSTAWIOny - wątki

jest to

o ....

o władzy, jej pożądaniu i wielkiej sile,

o zbrodni i karze,

o ludzkiej naturze,

o moralności,

o dwóch światach - realistycznym i fantastycznym / wątek baśniowy,

o polityce - po powstaniu listopadowym,

o historii - przymrużeniem oka,

LITERACKI

rodzaj literacki

Subtitle here

gatunek literacki

Temat:

Która panna dla rycerza? Dlaczego nie działa mechanizm baśni w "Balladynie" Juliusza Słowackiego?

Rozpoznaj baśniowe elementy i motywy wędrowne. Jaką funkcję pełnią w tragedii?

... ja młody, pan czterowieżowy, Przemyślam dzisiaj, jak by się ożenić…

Idź, synu, na pewno Do biednej chaty —niechaj żona karna, Miła, niewinna…

100

Starcze, dobrze radzisz… Prowadź, jaskółko!

300

Sprawdź!

- książę szuka żony

...A na mostku wypróchniała Leży belka drżąca, śliska. Czy rozumiesz?

Wywrócić?

Tego pana w płaszczu złotym, Hymnem wiatru czułym, tkliwym Zaprowadzić aż do chaty, Gdzie mieszka uboga wdowa I dwie młode córki chowa. Uczyń tak, by pan bogaty Wziął tam żonę i we dwoje Odjechał złotą karetą. Luby Skierko! dziecię moje!

Sprawdź!

- przenikanie się świata realistycznego i fantastycznego

Jaką matką jest Wdowa?

Dobre moje córki, Z wami to nawet ubożyzna miła...

Zawsze ja myślę, że wam Bóg zapłaci Bogatym mężem… a kto wie? a może Już o was słychać na królewskim dworze? A my tu żniemy, aż tu nagle z boru Jaki królewic — niech i kuchta dworu Albo koniuszy — zajeżdża karetą…

100

300

- matka faworyzuje jedną z córek

Sprawdź!

WDOWA

Zakończony dzień pracy. Moja Balladyno, Twoje rączki od słońca całe się rozpłyną Jak lodu krysztaliki. Już my jutro rano Z Alinką na poletku dożniemy ostatka; A ty, moje dzieciątko, siedź sobie za ścianą…

„Podściwa kobieto, Daj mi za żonę jedną z córek”. — „Panie! Weź Balladynę, piękna jak dziewanna”. — Tobie się także, Alino, dostanie Rycerz za męża… ale starsza panna Powinna prędzej zostać panną młodą. W rzeczułkach woda goni się za wodą. Mój królewicu, żeń się z Balladyną.

- baśniowa trójka

Sprawdź!

Z niewidzialnej chmurki Sympatycznymi kwiaty poukraszam Obie dziewice, bo moja królowa Nie powiedziała, do której nakłonić Serce Kirkora…

Muzyka echowa Zacznie hymnami powietrznymi dzwonić; A wieniec kwiatów taką woń rozleje, Że serce tego człowieka omdleje, Że jednym sercem dwa serca pokocha.

- magia

Sprawdź!

Jaki wybór trudny! Starsza jak śniegi — u tej warkocz cudny Niby listkami brzoza przyodziana; Ta z alabastrów — a ta zaś różana — Ta ma pod rzęsą węgle — ta fiołki — Ta jako złote na zorzy aniołki, A ta zaś jako noc biała nad rankiem. Więc jednej mężem — drugiej być kochankiem; Więc obie kochać, a jedną zaślubić? Lecz którą kochać? którą tylko lubić?… Niech się przynajmniej z ust różanych dowiem, Która mnie kocha?…

- kontrast bohaterek

Sprawdź!

Moje smugłe łanie, czy mnie kochacie?

Ach! ja ci nie powiem: „Nie”… ale nie śmiem wymówić: „Tak, panie” — Może ty zgadniesz, choć będę milczała; Zgadnij, rycerzu.

Kocham…

A ty, młodsza dziewo, Co mi przyrzekasz?

O panie! Jeśli w zamku są czeluście, Z czeluści ogień bucha, a ty każesz Wskoczyć — to wskoczę. Jeśli na odpuście Ksiądz nie rozgrzeszy, to wezmę na siebie Śmiertelne grzechy, którymi się zmażesz. Jeżeli dzida będzie mierzyć w ciebie, Stanę przed tobą i za ciebie zginę… Czegóż chcesz więcej?…

Kochać i być wierną.

100

Jeśli mnie wybierzesz, Szlachetny panie, to musisz obiecać, Że mię do zamku twojego zabierzesz Z matką i siostrą… Patrz, ona siwa jak różyczka biała

300

Matko, w lesie są maliny...Niechaj idą w las dziewczyny...

WDOWAA każda weźmie dzbanek z czarnej gliny; I niechaj malin szukają po lesie: A która pierwsza dzban pełny przyniesie Świeżych malinek, tę weźmiesz za żonę.

100

300

- baśniowa próba

Sprawdź!

Uporządkuj wnioski dotyczące motywów baśniowych i ich funkcji w dramacie. Zapisz wnioski do zeszytu.

30

Wnioski: Jaką funkcję pełnią motywy baśniowe w tragedii?

Wyliczenie baśniowych elementów:

Elementy baśniowe, które zmieniono:

Temat:

Anatomia zbrodni, czyli "Balladyna" Juliusza Słowackiego.

Czy Balladyna wcześniej zaplanowała zbrodnię?

Balladyna:

Alina:

Jak mało malin! A jakie czerwone By krew. — Jak mało — w którą pójdę stronę?

Widzisz, mój Boże! Ja mam serce czyste...

Jeśli ty zechcesz, Boże mój jedyny, Gdzie stąpię… wszędzie czerwone maliny…

A niebo jakie zapalone Jak krew… Czemu ty, słońce, wschodzisz krwawo? Noc wolę ciemną niż taki poranek…...

(przez sen) Wszędzie maliny! maliny! maliny…

Ach pełno malin — a jakie różowe! A na nich perły rosy kryształowe. Usta Kirkora takie koralowe Jak te maliny…

Gdzie moja siostra?… musiała na prawo Pójść i napełnić malinami dzbanek; A ja śród jagód chodzę obłąkana Jakąś rozpaczą i łzy gubię w rosie.

Jaki śmiech w Aliny głosie! Musi mieć pełny dzbanek…

Skierka do Goplany:

Spuść się na czarne Balladyny serce; Zazdrość widziałem w maleńkiej iskierce, Więcej niż zazdrość…

Przeanalizuj zachowanie Aliny i Balladyny w scenie aktu II. Jak zachowują się obydwie siostry? Sformułuj wnioski.

Wyszłyśmy razem, miałaś dosyć czasu; Wszak ja ci, siostro, nie ukradłam lasu. Dlaczegóż teraz z taką białą twarzą I z przyciętymi ustami?…

Jak będę panią, to ci znajdę męża…

Balladyno!… Co ten nóż znaczy?…

Ten nóż?… to na węża W malinach…

Siostro, jesteś blada, sina. Kalinko moja! co tobie? co tobie? Czemu ty blada? ach! Jak to okropnie! Przemów choć słówko! Usiądźmy tu obie I mówmy z sobą otwarcie, roztropnie, Jak dwie siostrzyczki. (...)

(ze wzrastającym pomięszaniem)Gdybym cię, siostro, zabiła…

Daj mi te maliny!…

A kto wie, siostro? gdybyś poprosiła...

Prosić?…Oddaj mi… bo!…

Bo!… i cóż będzie?‥ Bo?… Nie masz malin, więc suche żołdzie Uzbierasz w dzbanek — czy wierzbowe liście?… I tak… ja prędzej biegam i przez miedzę Ubiegnę ciebie…

(zbliża się i bierze ją za rękę)I ja się boję… połóż się na ziemi… Połóż… ha!

30

pani Kirkorowa

30

Jakie cechy charakteru uczyniły z Balladyny zbrodniarkę?