Wprowadzenie do ,,Katarynki" Bolesława Prusa

Temat: Wprowadzenie do ,,Katarynki" Bolesława Prusa

Cele lekcji:

Dowiem się, kim był Bolesław Prus.

Dowiem się, czym jest nowela i poznam jej cechy.

Ustalę czas i miejsce akcji ,,Katarynki”.

Wskażę głównych bohaterów ,,Katarynki”i ich najważniejsze cechy.

Kim był Bolesław Prus?

Bolesław Prus

Tak naprawdę nazywał się Aleksander Głowacki. Urodził się w Hrubieszowie. Żył w latach 1847-1912. Wcześnie stracił rodziców, był wychowywany przez babkę, a później przez starszego brata. Brał udział w powstaniu styczniowym, gdzie został ranny. Aby zarobić na życie, próbował swoich sił w różnych zawodach. Był m.in. fotografem i ślusarzem. Później rozpoczął swoją dziennikarską karierę i współpracował z wieloma czasopismami. Najbardziej znane utwory, które napisał to: ,,Placówka", ,,Lalka", ,,Faraon", ,,Antek", ,,Katarynka", ,,Kamizelka", ,,Z legend dawnego Egiptu". To jeden z najwybitniejszych i najważniejszych pisarzy w historii literatury polskiej. W swoich dziełach poruszał głównie tematykę społeczną i społeczno-gospodarczą. Przedstawiał w nich niesprawiedliwość i krzywdę społeczną.

Czym jest nowela?

,,Katarynka" to nowela

Nowela jest krótkim, jednowątkowym utworem napisanym prozą, w którym wyraźnie zaznaczono punkt kulimnacyjny. Kończy się puentą. W noweli wyróżnia się często jednego ważnego bohatera lub jakiś przedmiot, z którym związana jest cała historia. *Punkt kuliminacyjny to punkt najwyższego napięcia w utworze, to wtedy rozgrywają się losy bohaterów. Zazwyczaj poprzedza on rozwiązanie akcji utworu. *Puenta to zaskakujące sformułowanie umieszczone na końcu utworu, które podkreśla jego sens.

Czym jest katarynka?

Katarynka

Katarynkę, czyli mechaniczny instrument grający, prawdopodobnie wynalazł i skonstruował na początku XVIII wieku Włoch Giovanni Barberi z Modeny. Wędrowni grajkowie przemieszczali się z katarynką po ulicach i odtwarzali powtarzające się melodie, kręcąc korbą instrumentu. Skrzynia katarynki miała bardzo dekoracyjną przednią ścianę. Instrument ten był modny aż do połowy XX wieku.

Katarynka

Polska nazwa katarynka pochodzi od laleczki nazywanej Katarzynką, która obracała się na dawnych instrumentach w rytm melodii. W Warszawie znajdował się nawet zakład produkujący katarynki, a także sklep z tymi instrumentami. Jej dźwięki słychać było niemalże wszędzie. Wędrowcy z katarynką występowali też na jarmarkach oraz na dziedzińcach kamienic. Często występom towarzyszyły małe zwierzęta, np. białe myszki, małpka czy papuga, które potrafiły robić różne sztuczki. Za występ uliczni grajkowie otrzymywali od słuchaczy pieniężne datki. Występy kataryniarzy były największą atrakcją dla dzieci. Inaczej było z dorosłymi, ponieważ grajkowie często zakłócali spokój mieszkańcom kamienic.

Symbolika katarynki

• nadzieja
• uczucia
• poświęcenie
• przemiana

Świat przedstawiony w ,,Katarynce"

Czas akcji

Czas jest bliżej nieokreślony. Możemy się jedynie domyślać, że zdarzenia rozgrywają się w II połowie XIX w. Wskazują na to daty (między 1869 a 1875 rokiem) spraw sądowych analizowanych przez mecenasa Tomasza.

Miejsce akcji

Miejscem akcji jest Warszawa, głównie kamienica przy ulicy Miodowej, a w szczególności mieszkanie pana Tomasza oraz mieszkanie niewidomej dziewczynki.

Bohaterowie

Postacie pierwszoplanowe (główne): - pan Tomasz, - niewidoma dziewczynka. Postacie drugoplanowe i epizodyczne: - matka dziewczynki, - stróż Kazimierz i Paweł, - lokaj pana Tomasza.

Bohaterowie

- Pan Tomasz to niepracujący już mecenas. Jest bardzo bogaty. Obserwuje swoją sąsiadkę. Nienawidzi katarynek, jednak pod wpływem niewidomej dziewczynki przechodzi przemianę i chce zacząć działać dla jej dobra. - Dziewczynka stała się niewidoma po przebytej chorobie. Korzysta z życia, używając innych zmysłów. Katarynka sprawia jej radość. Niestety, odkąd stała się sąsiadką pana Tomasza, nie ma prawie wcale dostępu do dźwięku.

Plan wydarzeń ,,Katarynki"

1. Uporządkowane życie pana Tomasza.
2. Wprowadzenie się do kamienicy nowych lokatorek.
3. Obserwowanie dziecka i zauważenie tego, że jest niewidome.
4. Praca pana Tomasza nad sprawą sądową.
5. Przybycie kataryniarza na podwórko kamienicy.
6. Zdenerwowanie pana Tomasza i radość małej sąsiadki.
7. Rozmowa pana Tomasza ze służącym i stróżem.
8. Postanowienie udzielenia pomocy dziewczynce.

Dziękuję za wspólną lekcję!