Środowisko przyrodnicze Australii i Oceanii

Środowisko przyrodnicze Australii i Oceanii

start

Cechy Australii

Australia jest lądem równinnym i mało urozmaiconym pod względem ukształtowania powierzchni. Średnia wysokość terenu wynosi tam zaledwie 292 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej Australii doskonale widoczne są trzy wielkie formy ukształtowania powierzchni. Największym regionem zajmującym zachodnią część kontynentu jest Wyżyna Zachodnioaustralijska (300-600m.n.p.m.). Charakterystycznym elementem ukształtowania powierzchni są tam rozległe obniżenia terenu, które zajmują pustynie i półpustynie. We wschodniej i północnej części regionu leżą pasma górskie zbudowane z odpornych skał, sięgające do 1500 m n.p.m. W środkowej i wschodniej części lądu leży Nizina Środkowoaustralijska rozciągająca się szerokim pasem od Zatoki Karpenteria na północy po Wielką Zatokę Australijską na południu. Środkową część tego regionu zajmuje Wielki Basen Artezyjski.

Basen Artezyjski

Title 2

Wielkie Góry Wododziałowe

Wzdłuż wschodnich wybrzeży Australii ciągnie się stary masyw Wielkich Gór Wododziałowych. Stoki górskie są tam łagodne, a linię grzbietową tworzą wyrównane wierzchowiny leżące na wysokości od 800 m n.p.m. do 1800 m n.p.m. Najwyższym pasmem są Alpy Australijskie przekraczające 2 tys. m n.p.m., w których znajduje się najwyższy szczyt Australii – Góra Kościuszki o wysokości 2230 m n.p.m. Nazwę nadał jej Paweł Edmund Strzelecki – polski badacz południowo‑wschodniej części tego kontynentu.

Czynniki klimatotwórcze

Położenie geograficzne Australii powoduje, że najcieplejszym miesiącem jest styczeń, a najchłodniejszym – lipiec.

--zwartość lądu leżącego między równoleżnikami 11°S a 39°S, symetrycznie względem zwrotnika Koziorożca;--bariera górska wzdłuż wschodniego wybrzeża; rozległy, wyrównany obszar kontynentu w części zachodniej i środkowej; --układ prądów morskich – zimny prąd opływający wybrzeże zachodnie, ciepły prąd płynący wzdłuż wschodniego wybrzeża; --cyrkulacja atmosferyczna charakterystyczna dla strefy międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej.

Czynniki klimatotwórcze

Blok kontynentalny stanowiący dzisiejszą Australię już ok. 50 mln lat temu oddzielił się od prakontynentu Gondwany i cały czas pozostawał w odosobnieniu. Ten czynnik wpłynął na wielką odrębność flory i fauny na tym lądzie. Szacuje się, że 85% gatunków roślin to endemity, czyli organizmy występujące wyłącznie na obszarach o ograniczonym zasięgu i dostosowane do lokalnych warunków środowiskowych. Wczesne oddzielenie się Australii od pozostałych lądów, zwartość lądu, przewaga obszarów, na których występuje suchy i gorący klimat, późne pojawienie się ssaków łożyskowych umożliwiły przetrwanie gatunków zwierząt, które wyginęły na innych kontynentach.

Wody powierzchniowe

Australia jest krajem ubogim w wodę, gdzie sieć rzeczna jest słabo rozwinięta i nierównomiernie rozłożona. Obszary bezodpływowe zajmują 60% powierzchni kraju. Mimo ogromnych rozmiarów Australii, większość rzek ma mniej niż 1000 km. Tylko 6 rzek ma więcej niż 1000 km długości. Do zlewiska Oceanu Indyjskiego należy 30% powierzchni kraju, Oceanu Spokojnego – 9%. Największą rzeką jest Darling, która ma 2735 km. Drugą co do długości rzeką kraju jest Murray, która uchodzi do Basenu Południowoaustralijskiego (Ocean Indyjski) i ma 2570 km długości. Przepływ wody przy ujściu Muray wynosi około 1900 m³/s. Długimi rzekami są lewobrzeżne dopływy Murray: Murrumbidgee (1 690 km) i Lachlan (1 500 km), ale nie zawsze koryta tych rzek są wypełnione wodą. Gęsta sieć rzeczna znajduje się na wschodnim krańcu Australii.

Australia cechuje się dużą ilością jezior. Jednak zdecydowana większość z nich to występujące licznie skupiska bezodpływowych jezior. Najliczniej występują w południowej części Centralnej Depresji (Australia Południowa). Za największe uważa się jezioro Eyre o zmiennej powierzchni, średnio około 9000 km². Liczba jezior zależy ściśle od wielkości opadów atmosferycznych.

Stekowce i torbacze

• Zwierzątko rodzi się maleńkie i do czasu aż podrośnie znajduje się w torbie, gdzie pije mleko matki

• Przedstawiciele to nadrzewne koale czy kangury występujące w Australii w kilkunastu gatunkach, np. kangur olbrzymi, kangur rudy, kangur drzewny, skalniak żółtonogi

• jajorodne

• piją mleko od matki

• dziobak żyjący w wodach oraz kolczatka żyjąca głównie na terenach pustynnych

Inne zwierzęta

• Ssaki łożyskowe, np. drobne gryzonie czy nietoperze, dotarły do Australii dość późno, bo wraz z pierwszymi grupami kolonizatorów. Wyjątkiem są zdziczałe psy dingo, które przybyły na kontynent z Aborygenami znacznie wcześniej

• Bardzo rzadkie są workowate drapieżniki: diabeł tasmański, niełaz plamisty. Spośród gadów wymienić trzeba krokodyle, żółwie, węże i jaszczurki. Niezwykle bogaty i odrębny jest świat ptaków, do którego należą liczne odmiany papug, ptaki rajskie, altanniki i ptaki nielotne – emu oraz kazuary.

Ptaki i gady

• Występują tu przedstawiciele 3 rzędów: żółwie, krokodyle oraz łuskonośne w skład którego wchodzą jaszczurki i węże. Na przykład: żółw natator, żółw zielony, żółw szylkretowy, krokodyl różańcowy i krokodyl australijski, wąż tygrysi, zdradnica śmiercionośna. Największa z przedstawicieli jaszczurek to waran olbrzymi, może osiągać do 2 m długości.

• Na terenie Australii i otaczających ją terytoriów żyje ponad 800 gatunków ptaków. Około 350 z nich jest endemitami australijskiej krainy zoogeograficznej. Rodziny endemiczne to: nielotne strusiopodobne emu i kazuary oraz nogale, sowniki, lirogony, gąszczaki, czerwonki, miodojady.

Płazy, ryby, gatunki morskie

Rogoząb australijski

Żaba bagienna wschodnia

Rzekotka australijska

Pensetnik pomarańczowopręgi

Orectolobus maculatus jest największym spośród rekinów wąsatych, osiągający długość 3,2 m

Konik morski

Gigantyczne pająki

Roślinność

• Przesuwając się w głąb lądu - lasy stopniowo rzedną, przechodząc w sawannę. Związane jest scrubto z malejącą roczną sumą opadów. Wśród bujnych traw kępami lub pojedynczo rosną eukaliptusy, drzewa "butelkowe" o pniu w którym magazynują wodę, kazuaryny, drzewa trawiaste, akacje skąpo ulistnione. Najbardziej charakterystyczna dla Australii formacja roślinna - tzw.scrub porasta półpustynne obszary (tereny o bardzo nieregularnych opadach). Są to gęste suchorośla, złożone z krzaczastych eukaliptusów, kazuaryn i akacji.

• Północne i północno-wschodnie obszary lądu, znajdujące się w gorącym i wilgotnym klimacie podrównikowym i zwrotnikowym zajmują wilgotne lasy równikowe. Rosną tu najbardziej charakterystyczne drzewa australijskie - eukaliptusy, drzewiaste paprocie, liany, palmy, araukarie i bambusy. W środkowej i południowej części Wielkich Gór Wododziałowych oraz na Tasmanii najbardziej pospolite są drzewiaste paprocie, buki południowe oraz eukaliptusy.

Roślinność

Na obszarach piaszczystych występuje kłująca, wysoka i twardolistna trawa spinifex, nieprzydatna jako pasza dla zwierząt. Po wystąpieniu obfitych deszczów pojawiają się efemerydy. Południowe krańce kontynentu (o wilgotnych, łagodnych zimach i suchych, ciepłych latach) pokrywa roślinność twardolistna. Jest ona złożona głównie z drzewiastych eukaliptusów. Kontynent australijski ma niewiele pustyń. Mały jest także odsetek lasów (zaledwie 14% powierzchni). Dużo jest natomiast naturalnych pastwisk (57%).

Oceania

Oceania jest największym, w sensie przestrzeni geograficznej, subregionem Azji-Pacyfiku. Powierzchnia wynosi ok. 1,25 mln km². Subregion ten jest jednocześnie bardzo zróżnicowany, gdyż obejmuje średniej wielkości państwa, jak: Nowa Zelandia i Papua-Nowa Gwinea, oraz liczne wyspy pochodzenia wulkanicznego i atole na obszarze Pacyfiku, które dzieli się na trzy grupy według kryteriów antropologicznych, a nie geograficznych: Melanezja obejmująca większe wyspy południowo-zachodniego Pacyfiku; Polinezja, w skład której wchodzą wyspy leżące w trójkącie: Hawaje, Wyspa Wielkanocna i Fidżi; Mikronezja, której wyspy rozciągają się na północ od Melanezji, a na wschód od Filipin

Największe wyspy

Największe wyspy Oceanii: Nowa Gwinea, Wyspa Południowa, Wyspa Północna, Nowa Brytania, Nowa Irlandia, Nowa Kaledonia, Viti Levu, Vanua Levu, Bougainville, Guadalcanal, Makira, Espiritu Santo.

Podsumowanie

Australia to najmniejszy kontynent na Ziemi mający powierzchnię 7,7 mln km kw. i leżący w całości na półkuli południowej, symetrycznie po obu stronach zwrotnika Koziorożca. W ukształtowaniu powierzchni Australii wyróżnia się trzy wielkie regiony: Wyżynę Zachodnioaustralijską, Nizinę Środkowoaustralijską i Wielkie Góry Wododziałowe. Najwyższy szczyt Australii to Góra Kościuszki – 2230 m n.p.m. Położenie geograficzne Australii wpływa na typy klimatu: północną część lądu obejmuje klimat podrównikowy wilgotny, środkową i zachodnią (największy obszar) – klimat zwrotnikowy suchy, południową – klimat podzwrotnikowy. Zachodnia i środkowa część kontynentu obejmująca ok. 60% lądu jest pozbawiona stałych wód powierzchniowych. Wielkimi zbiornikami wody są tam baseny artezyjskie. Wczesne oddzielenie się lądu Australii od prakontynentu Gondwany wpłynęło na odrębność flory i fauny – 85% gatunków organizmów to endemity.

Dziękuję!